Hadislerle İslâm.. "Vedâ Haccı: Hz. Peygamber’in Hac Günlüğü" Konulu Hadislerle İslâm Vaazı sitemize eklenmiştir..
Vedâ Haccı: Hz. Peygamber’in Hac Günlüğü
Hamd, kullarını kullukta ve insan onurunda buluşturan Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, Vedâ Haccı’nda ümmetine hayatı kuşatan emanetler bırakan Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.
Aziz müminler, bir vedada söylenen sözler gönlümüzde başka bir ağırlık taşır. Peygamberimizin son haccını dinlerken onun yalnızca hangi yerde hangi ibadeti yaptığını öğrenmeyeceğiz. Allah’a yönelişi, insanın dokunulmazlığını ve ümmetine öğretirken gösterdiği ilgiyi de düşüneceğiz.
Hacca gidenimiz de henüz gidemeyenimiz de bu öğütlerin muhatabıdır. Çünkü kulluk, yalnızca yolculuk günlerine ait değildir. Arafat’taki söz, evimize ve sokağımıza döndüğümüzde nasıl davranacağımızı da belirlemelidir.
Lebbeyk derken hayatı da Allah’a yöneltmek
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) أَنَّ تَلْبِيَةَ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ! لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ. إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لاَ شَرِيكَ لَكَ.”
Abdullah b. Ömer’den (ra) rivayet edildiğine göre, Resûlullah’ın (sav) telbiyesi şöyledir: “Lebbeyk Allâhümme lebbeyk! Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk! İnne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk. Lâ şerîke lek!” (Buyur Allah’ım buyur! Emrindeyim buyur! Senin hiçbir ortağın yoktur. Allah’ım buyur! Hamd sana mahsustur. Nimet de senin, mülk de senindir. Senin hiçbir ortağın yoktur.) (M2811 Müslim, Hac, 19)
Resûlullah (sav), hac yapacağını insanlara duyurdu. Halka, hac görevlerini, ihram hakkında gerekli bilgileri ve uyulması gereken kuralları, kısaca haccın sünnetlerini öğretti. (ŞN8/172 Nevevî Müslim Şerhi, vIII, 172.) Bunun üzerine sahâbeden pek çokları, onunla birlikte hac yapabilmek için hazırlandı. Medine havalisinden bunu duyanlar da Peygamberimiz ile birlikte olabilmek için Medine’ye geldiler. (M2950 Müslim, Hac, 147.)
Beydâ düzlüğüne çıktığında onun önünde gözün alabildiği kadar binekli ve yaya insan vardı. Bir o kadar da sağında, solunda ve arkasında vardı. Resûlullah (sav) aralarında bulunuyor, Kur’an ona nâzil oluyor; yorumunu da o biliyordu. O ne yaparsa, ashâbı da öyle yapıyordu. Derken kelime-i tevhid ile telbiye söylemeye başladı. Halk, evvelce söyledikleri telbiyeyi söylüyor, Resûlullah ise onlara engel olmaksızın kendi telbiyesine devam ediyordu. (M2950 Müslim, Hac, 147.)
Sonra ashâbının da işitmesi için sesini yükselterek şu şekilde telbiye getirdi: “Lebbeyk Allâhümme lebbeyk! Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk! İnne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk. Lâ şerîke lek!” (Buyur Allah’ım buyur! Emrindeyim buyur! Senin hiçbir ortağın yoktur. Allah’ım buyur! Hamd sana mahsustur. Nimet de senin, mülk de senindir. Senin hiçbir ortağın yoktur.) (M2811 Müslim, Hac, 19; M2814 Müslim, Hac, 21.)
Ashâb-ı kirâm, telbiye söylerken, seslerinin son haddine kadar bağırarak telbiye getiriyorlardı. (M3024 Müslim, Hac, 212.) Kimi umreye, kimi hac ile umreye, bazıları da Resûlullah (sav) ile birlikte yalnızca hacca niyet etmişti. (M2917 Müslim, Hac, 118.)
Daha sonra Serif’e (Mekke’ye 12 km.) ulaştılar. Burada Hz. Âişe âdet görmüş ve bundan dolayı ağlamıştı. Allah Resûlü de onu teselli ederek, “Bu, Allah’ın, Âdem’in kızlarına takdir buyurduğu bir yazgıdır. Sen hacıların yaptığını yap. Yalnız temizleninceye kadar Beyt’i tavaf etme!” buyurdu. (M2919 Müslim, Hac, 120.)
Sabah namazını Zîtuvâ’da kılıp guslettikten sonra hareket etti. (B1573-B1574 Buhârî, Hac, 38-39; M3013 Müslim, Hac, 202.) Mekke’ye Bathâ’daki Kedâ denilen yukarı vadi (bugünkü Ma’lâ) yolundan girdi. (B1576 Buhârî, Hac, 41.)
Peygamberimiz Mekke’ye girince insanlara şunları ilân etti: “Sizden kurbanlık getirenler (ihramlarını muhafaza etsinler). Bu kimselere haccı eda edinceye kadar ihramlının yapması yasak olan hiçbir şey helâl olmaz. Kurbanlık getiremeyenler ise Beyt’i tavaf, Safâ ile Merve arasında sa’y etsin, saçını kısaltıp ihramından çıksın. Sonra (Arafat’a çıkılacağı sırada) hac için tekrar ihrama girip telbiye etsin. (Minâ’da) kesecek kurban bulamayanlar (hac niyetiyle ihrama girdikten sonra), hac sırasında üç gün, (memleketine) döndüğü zaman da yedi gün olmak üzere toplam on gün oruç tutsun.” (B1691 Buhârî, Hac, 104.)
Peygamber (sav) Mescid-i Harâm’a geldiğinde ilk önce abdest aldı. Sonra Hacerülesved’i selâmlayarak Kâbe’yi tavaf etmeye başladı. Tavafın ilk üç şavtını (turunu) koşar gibi, dört şavtını ise yürüyerek yaptı. (vM3/1094 vâkıdî, Meğâzî, III, 1094-1098; M2950 Müslim, Hac, 147.) Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasında şu duayı okudu: “Rabbenâ âtina fi’d-dünyâ haseneten ve fi’l-âhıreti haseneten ve kınâ azâbe’n-nâr!”(Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, âhirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru!) (Bakara, 2/201; D1892 Ebû Dâvûd, Menâsik, 51.)
Telbiye, kulun Rabbine verdiği içten cevaptır. Buyur Allah’ım derken yalnızca dilimiz hareket etmesin. Emanet, ibadet ve insan ilişkilerinde Rabbimizin çağrısını nasıl karşıladığımızı da düşünelim.
Namaz için vakit ayırırken, bir borcu öderken veya helâl kazancı gözetirken bu yöneliş yaşar. Kalbimiz başka hesapların, dilimiz güzel sözlerin içinde ayrı ayrı yürümesin. Allah’ın ortağı olmadığını söyleyen mümin, rızasını da insanların alkışından üstün tutmaya çalışır. Kulluğun samimiyeti gündelik tercihlerimizde görünür olsun.
Can, mal ve onur dokunulmazdır
عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِى بَكْرَةَ، عَنْ أَبِيهِ: ذَكَرَ النَّبِيَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَعَدَ عَلَى بَعِيرِهِ وَأَمْسَكَ إِنْسَانٌ بِخِطَامِهِ... قَالَ: “فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ بَيْنَكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا، فِى شَهْرِكُمْ هَذَا، فِى بَلَدِكُمْ هَذَا...”
Abdurrahman b. Ebû Bekre’nin naklettiğine göre, babası (Ebû Bekre) şöyle anlatmıştır: “Hz. Peygamber (sav) (vedâ haccında) devesinin üstüne oturdu, bir adam da devenin yularını tutuyordu... Sonra insanlara şöyle hitap etti: ‘(Ey insanlar!) Bu (Zilhicce) ayınızda, bu (Mekke) şehrinizde bu (arefe) gününüz nasıl saygın ise kanlarınız, mallarınız ve ırzlarınız (şeref ve haysiyetiniz) da aynı şekilde saygındır (dokunulmazdır)...’” (B67 Buhârî, İlim, 9; M4384 Müslim, Kasâme, 30)
Kâbe etrafında yedi şavtlık tavafını tamamladıktan sonra İbrâhim (as) Makamı’na vararak, “İbrâhim’in Makamı’nı namazgâh edinin!” (Bakara, 2/125.) âyetini okudu. Makamı, kendisiyle Beyt-i Şerîf arasına aldı. Orada kıldığı iki rekât namazda İhlâs ile Kâfirûn sûrelerini okudu.
Sonra dönerek Hacerülesved’i tekrar selâmladı ve Safâ kapısından Safâ tepesine çıktı. Safâ’ya yaklaşınca, “Safâ ve Merve, Allah’ın koyduğu nişanlardandır...” (Bakara, 2/158.) âyetini okudu ve “Allah’ın başladığından başlıyorum.” diyerek Safâ’dan başladı.
Safâ tepesinin üzerine çıkıp Beyt-i Şerîf’i görünce kıbleye döndü ve şöyle buyurdu: “Allâhü ekber! Lâ ilâhe illâllâhü vahdehû lâ şerîke leh! Lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr. Lâ ilâhe illâllâhü vahdeh! Enceze va’deh ve nasara abdeh ve hezeme’l-ahzâbe vahdeh!” (Tek bir Allah’tan başka ilâh yoktur. O’nun ortağı yoktur. Mülk de O’nundur, hamd de O’na mahsustur. O, her şeye kadirdir! Bir tek Allah’tan başka ilâh yoktur. Vaadini yerine getirdi, kulunu muzaffer kıldı. Tek başına birleşik düşman ordularını bozguna uğrattı.) (M2950 Müslim, Hac, 147.)
Bu kısımda başka dualar da etti ve söylediklerini üç defa tekrarladı. Sonra Merve’ye doğru yürüdü. (Safâ ile Merve arasındaki) vadinin ortasına indiği vakit (bugünkü iki yeşil direk arasında) hızlıca yürüdü. vadiden çıkınca normal yürüyüşüne devam etti. Nihayet Merve’ye geldi. Merve tepesinde de Safâ’da yaptığı gibi hareket etti. Merve üzerine son çıkışında, “Eğer bu hac işini yeniden yapmış olsaydım, kurban getirmez, hac ile birlikte ben de umre yapardım. Şimdi sizden yanında kurbanı olmayanlar derhâl ihramdan çıksın ve haccını umreye çevirsin!” buyurdu. Bunun üzerine Sürâka b. Mâlik b. Cü’şûm ayağa kalkarak, “Yâ Resûlallah! Bu durum, bizim bu senemize mi mahsus, yoksa ilelebet devam edecek mi?” diye sordu. Resûlullah (sav) parmaklarını birbirine kenetleyerek üç defa, “Umre, hacca dâhil olmuştur. Hayır, ebedî olarak devam edecektir!” buyurdu. (M2950 Müslim, Hac, 147.)
Peygamberimiz bu tavaf ve sa’yinden sonra ihramdan çıkmadı. (B1614-B1615 Buhârî, Hac, 63.) Haccını bitirip bayram günü kurbanını kesinceye kadar ihram yasaklarından olan hiçbir şeyi yapmadı. Kurbanlarını getiren kimseler de Resûlullah’ın yaptığı gibi yaptılar. (B1691 Buhârî, Hac, 104.) Yani hac vazifelerini tamamlayıncaya kadar ihramdan çıkmadılar.
Resûlullah (sav) arefe günü sabah namazını kılınca güneş doğuncaya kadar durdu. ve kendisi için Nemire denilen yere bir çadır kurulmasını emir buyurdu. Mina’dan Arafat’a hareket etti. Ashâbı ile beraber Mina’dan Arafat’a kuşluk vakti geçti. Kimi telbiye, kimi de tekbir getiriyordu. (N3001 Nesâî, Menâsikü’l- hac, 191; M2950 Müslim, Hac, 147.) Arafat bölgesine gelince, Nemire denilen yerde kendisi için hazırlanan çadırda konakladı. Güneş batıya doğru kayınca, Kasvâ isimli devesiyle vadinin ortasına geldi ve orada insanlara hitap etti. Öğle namazı vakti olunca Bilâl ezan okudu ve kâmet getirdi. Resûlullah (sav) öğle sıcağında önce öğle namazını kıldırdı. Sonra tekrar kâmet getirdi, ikindi namazını kıldırdı ve ikisi arasında başka namaz kılmadı. (M2950 Müslim, Hac, 147; N656 Nesâî, Ezân, 18.) Sonra Arafat’ta kızıl bir devenin üzengileri üzerinde ayağa kalkmış olduğu hâlde tekrar halka hitap etti. (D1916 D1917 Ebû Dâvûd, Menâsik, 61; İM3057 İbn Mâce, Menâsik, 76.) Hutbesinde şöyle buyurdu: “(Ey insanlar!) Bu (Zilhicce) ayınızda, bu (Mekke) şehrinizde bu (arefe) gününüz nasıl saygın ise kanlarınız, mallarınız ve ırzlarınız (şeref ve haysiyetiniz) da aynı şekilde saygındır (dokunulmazdır)...” (B67 Buhârî, İlim, 9; M4384 Müslim, Kasâme, 30.)
Arafat’ta Necidliler gelip hac hakkında sorular sorduklarında Resûlullah (sav) bir şahsa şöyle ilân ettirdi: “Hac, Arafat’(ta bulunmak)tır. Kim, Müzdelife gecesinde sabah namazından önce Arafat’a gelirse hacca yetişmiş sayılır. Mina’da üç gün kalınır. Kim acele eder iki günde dönerse bir sakınca yoktur. Kim de tehir ederse yine bir sakınca yoktur.” Resûlullah (sav) konuştukça bir şahıs da yüksek sesle bunları insanlara aynen aktararak duyuruyordu. (N3047 Nesâî, Menâsikü’l- hac, 211; T889 Tirmizî, Hac, 57.) Bazı kaynaklara göre Peygamberimizin emriyle hutbesini aktaran bu şahıs, Rebîa b. Ümeyye b. Halef’ti. (MK4603 Taberânî, el- Mu’cemü’l-kebîr, v, 67; MK11399 Taberânî, el- Mu’cemü’l-kebîr, XI, 138.)
Peygamberimizin ilan ettiği dokunulmazlık, dinin insan hayatına verdiği değeri açıkça gösteriyor. Birinin canını, malını veya şerefini keyfimize göre zedeleyemeyiz. İbadet heyecanı bu sorumluluğu unutturmamalıdır.
Bir kişi hakkında doğrulanmamış söz yaymak da onuruna zarar verebilir. İşçinin ücretini geciktirmek, borcu inkâr etmek veya aile içinde zorbalık yapmak da hak meselesidir. Haccın hatırasını evimize taşımak istiyorsak önce kendi elimizden ve dilimizden kimin incindiğine bakalım. Kutsal mekânın hürmeti, insanın hürmetini daha derinden hissettirsin.
İbadeti öğrenmek, kolaylığı gözetmek
عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ: أَخْبَرَنِى أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُ: رَأَيْتُ النَّبِيَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) يَرْمِى عَلَى رَاحِلَتِهِ يَوْمَ النَّحْرِ وَيَقُولُ: “لِتَأْخُذُوا مَنَاسِكَكُمْ فَإِنِّى لاَ أَدْرِى لَعَلِّى لاَ أَحُجُّ بَعْدَ حَجَّتِى هَذِهِ.”
İbn Cüreyc’in Ebu’z-Zübeyr’den naklettiğine göre, Câbir (b. Abdullah) şöyle demiştir: “Hz. Peygamber’i (sav) Kurban Bayramı’nın birinci günü devesinin üzerinde şeytana taş atarken gördüm, bir yandan da şöyle diyordu: ‘Hacdaki görevlerinizi (beni izleyerek) öğrenin! Çünkü bilmiyorum, belki de bu haccımdan sonra bir daha haccedemem.’” (M3137 Müslim, Hac, 310; D1970 Ebû Dâvûd, Menâsik, 77)
Bundan sonra hayvanına binerek vakfe yaptığı Rahmet dağının eteklerine vardı. Devesi Kasvâ’nın göğsünü kayalara çevirdi. Yayaların toplandığı yeri önüne aldı ve kıbleye döndü. Artık güneş kavuşuncaya kadar Arafat’ta vakfe yaptı. (M2950 Müslim, Hac, 147.) “Duaların en faziletlisi, arefe günü yapılandır.” (MU951 Muvatta’, Hac, 81; T3585 Tirmizî, Deavât, 122.) buyuran Allah Resûlü, Arafat akşamı vakfe yerinde şöyle dua etti: “Allah’ım, senin buyurduğun gibi ve bizim söylediğimizden daha hayırlı biçimde hamd sana mahsustur. Allah’ım! Benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm senin içindir. Dönüşüm de sanadır. Yâ Rabbi, ardımdan bütün varlığım sana kalacaktır. Allah’ım kabir azabından, gönül vesvesesinden ve işlerin dağılıp karmaşık hâle gelmesinden sana sığınırım. Allah’ım rüzgârın getireceği kötülüklerden sana sığınırım.’ (T3520 Tirmizî, Deavât, 87.)
Vakfe esnasında şöyle buyurdu: “Burası Arafat’tır, burası vakfe yapılacak yerdir. Arafat bölgesinin tamamı vakfe yeridir.” Sonra güneş batıp da tamamen kaybolduğunda oradan ayrılmak için hareket etti. Üsâme b. Zeyd’i devesinin arkasına aldı. (T885 Tirmizî, Hac, 54.) Müzdelife’ye doğru hareket ettiği zaman Resûlullah, normal bir şekilde ilerliyor fakat müsait olan geniş meydanlarda ise hafifçe hızlanıyordu. (B1666 Buhârî, Hac, 92; N3054 Nesâî, Menâsikü’l- hac, 214.) Bir ara Peygamber (sav) arka tarafında develeri hızlı sürmek için şiddetli bağırma çağırma ve develeri dövme sesleri işitti. Bunun üzerine Peygamberimiz onlara kamçısı ile işaret etti ve “Ey insanlar! Sakin olun! Çünkü iyilik, acelecilikle sağlanmaz!” buyurdu. (B1671 Buhârî, Hac, 94.)
Kasvâ’nın yularını o kadar kasmıştı ki nerdeyse başı, semerinin altındaki deriye çarpıyordu. Kum tepelerine geldikçe hayvanın dizginini çekiyor, düze çıkıncaya kadar biraz gevşetiyordu. Nihayet Müzdelife’ye vardı ve orada akşamla yatsı namazlarını bir ezan ve iki kâmetle peş peşe kıldırdı. Aralarında hiçbir nafile namaz kılmadı. Sonra Resûlullah (sav) fecre kadar uzanıp istirahat etti. (M2950 Müslim, Hac, 147.)
O gece ay batınca, ailesinden zayıf ve güçsüz olanlara —şeytan taşlamada izdihamda kalmasınlar diye— sabah olmadan Mina’ya gitmelerine izin verdi. (B1676 Buhârî, Hac, 97.)
Sabahleyin namazını kıldı. Sonra Kasvâ’ya binerek Meş’ar-i Harâm’a, “Kuzâh” denilen yere geldi. Orada vakfe yaptı ve şöyle buyurdu: “Burası Kuzâh’tır ve vakfe yapılacak yerdir. Buranın (Müzdelife’nin) tamamı vakfe yapılacak yerdir.” (T885 Tirmizî, Hac, 54; D1935 Ebû Dâvûd, Menâsik, 64.) Kıbleye karşı dönerek tekbir, tehlil ve kelime-i tevhid ifadeleriyle Allah’a dua etti. ve ortalık iyice aydınlanıncaya kadar vakfeye devam etti. Sonra güneş doğmadan yola koyuldu. (M2950 Müslim, Hac, 147.)
Resûlullah (sav) Akabe sabahı (Akabe cemresine taş atılacak olan bayramın ilk günü sabahı) devesinin üzerinde iken İbn Abbâs’a seslenerek, “Benim için çakıl taşları topla.” buyurdu. Bunun üzerine İbn Abbâs, onun için parmaklarıyla fırlatılacak büyüklükte yedi tane çakıl taşı topladı. Allah Resûlü, taşları avucunda hareket ettirerek şöyle buyurdu: “Bunlar gibi (küçük taşlar) atın.” Sonra sözlerine şunları ekledi: “Ey insanlar! Dinde aşırılıktan sakının. Çünkü sizden öncekiler dinde aşırılığa kaçtıkları için helâk oldular.” (İM3029 İbn Mâce, Menâsik, 63; N3059 Nesâî, Menâsikü’l-hac, 217.)
Bayramın ilk günü cemreler arasında durdu. Sonra orada bulunanlara hitap etti. (D1945 Ebû Dâvûd, Menâsik, 66; İM3058 İbn Mâce, Menâsik, 76.)
Resûlullah ibadetin nasıl yapılacağını ümmetine öğretiyor. İstekli olmak kadar doğru bilgi de gerekir. Herkesin bedeni, yaşı ve şartı aynı olmadığı için meşru kolaylığı öğrenmek de önemlidir.
İbadeti yeni öğrenen insanın hatasıyla alay etmeyelim. Güvenilir kaynağa ve ehil öğreticiye yönlendirelim. Kalabalıkta başkasına zarar vererek ibadet hassasiyeti gösterilemez. Bir büyüğümüze yer açmak, yavaşlayanı gözetmek ve güvenliği korumak da kulluğun ahlâkıdır. Öğrendiğimiz usul, merhametimizle birlikte yürüsün.
Dönüş yolunda taşıyacağımız emanet
ذَٰلِكَ وَمَن يُعَظِّمْ شَعَٰٓئِرَ ٱللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقْوَى ٱلْقُلُوبِ
Bu böyle. Her kim de Allah'ın nişanelerini (kurbanlıklarını) yüceltirse şüphesiz ki bu kalplerin takvasından (Allah'a karşı gelmekten sakınmasından)dır. (Hac 22/32)
Sonra ashâbına yine bir hutbe irad etti. Bu hutbesinde, “Hacdaki görevlerinizi (beni izleyerek) öğrenin! Çünkü bilmiyorum, belki de bu haccımdan sonra bir daha haccedemem.” diyerek âdeta onlarla vedalaştı. (M3137 Müslim, Hac, 310; D1970 Ebû Dâvûd, Menâsik, 77.) “İşte burası kurban kesme yeridir. Mina’nın tamamı kurban kesme yeridir.” buyurdu. (T885 Tirmizî, Hac, 54; M2952 Müslim, Hac, 149.) Hutbesini yine Rebîa b. Ümeyye yüksek sesle tekrarlayarak insanlara duyurmaktaydı. (HS6/10 İbn Hişâm, Sîret, vI, 10.)
Has’am kabilesinden genç bir kadın Resûlullah’a (sav) gelerek, “Ey Allah’ın Resûlü! Allah’ın, kulları üzerine haccı farz kılması, babamın çok yaşlandığı ve binek üzerinde oturamaz hâle geldiği bir zamana rastladı. Onun yerine haccedebilir miyim?” diye sordu. Resûlullah (sav), “Evet.” buyurdu. (B1513 Buhârî, Hac, 1.)
Arkasından zemzem sâkiliği yapan Abdülmuttaliboğulları’na gitti. ve onlara “Abdülmuttaliboğulları! Su çekin! Şayet insanların hacılara su dağıtma görevi konusunda sizi üsteleyeceklerinden endişe etmeseydim, ben de sizinle birlikte su çekerdim.” buyurdu. Onlar da kendisine bir kova su takdim ettiler. Resûlullah (sav) bu sudan içti. (M2950 Müslim, Hac, 147.)
Resûlullah’a (sav) Mina günlerinde yanlışlıkla yapılan bazı şeyler sorulduğunda, “Zararı yok.” diyordu. Adamın biri, “Kurban kesmeden tıraş oldum.” dedi. Resûlullah (sav) ona, “Zararı yok.” buyurdu. Başka biri de, “Akşamdan sonra cemreyi taşladım.” diye sordu. Ona da “Zararı yok.” buyurdu. (B84 Buhârî, İlim, 24; N3069 Nesâî, Menâsikü’l- hac, 224.) Sonra bir adam daha gelip, “Ey Allah’ın Resûlü! Ben tıraş olmadan hac tavafını yaptım.” deyince Resûlullah (sav), “Tıraş ol veya saçını kısalt, zararı yoktur.” buyurdu. Başka bir adam gelerek, “Ey Allah’ın Resûlü, şeytan taşlamadan önce kurban kestim.” dedi. Resûlullah (sav), “Şeytan taşla, zararı yoktur.” buyurdu. (T885 Tirmizî, Hac, 54.)
Öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazlarını orada kıldı ve bir müddet uyudu. Gece bineğiyle Mekke’ye gitti ve tavafını yaptı. (B1764 Buhârî, Hac, 146.)
Rahmet Elçisi’nin Arafat hutbesinde, “Belki de bu haccımdan sonra bir daha haccedemem.” (M3137 Müslim, Hac, 310.) buyurması ve iki üç ay sonra vefat etmesi sebebiyle tarihe “Veda Haccı” olarak geçen bu mukaddes yolculuğu böylece sona erdi. O, bu haccıyla kendisine inen vahyi tebliğ etti, emaneti yerine getirdi ve ashâbına her zamanki gibi içten davrandı. Yüz bin kişilik ashâbı da buna şahitti. Arafat’ta inen şu âyet-i kerime de bunu teyit etti: “Bugün sizin dininizi kemale erdirdim, üzerinizdeki nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslâm’dan razı oldum.” (Mâide, 5/3.)
Ve Allah Resûlü, bu ilk ve son haccından birkaç ay sonra dünyaya veda etti.
Allah’ın nişanelerine saygı, kalpteki takvayla ilişkilidir. Dışarıdaki hareketlerin ardında samimi bir yöneliş bulunmalıdır. İbadetin hatırası fotoğraflarda kalırken ahlâkımız aynı kalıyorsa yeniden düşünmeye ihtiyacımız vardır.
Bu hafta bir kul hakkını telafi edelim, bir ibadet hükmünü doğru öğrenelim ve ailemizde inciten bir davranışı bırakalım. Hacca gitmişsek o günlerde verdiğimiz sözleri hatırlayalım; gitmemişsek de bu emanetleri ertelemeyelim. Peygamberimizin vedasında duyulan hakikat, bugün kendi hayatımızda karşılık bulsun.
Gönlümüzü Rabbimize açalım
Allah’ım, çağrına gönülden cevap veren kullarından eyle bizi. İbadetimizi samimiyetle, ahlâkımızı merhametle, sözümüzü doğrulukla güzelleştir. Hac ve umre arzusunda olanlara hayırlı imkânlar nasip et.
Rabbimiz, insanların canını, malını ve onurunu koruyalım. Üzerimizdeki hakları telafi etmeyi, ailelerimize emanet bilinciyle yaklaşmayı öğret. Çocuklarımıza ibadeti sevgiyle ve doğru bilgiyle anlatmayı lütfet. Peygamberinin vedasında bıraktığı öğütleri unutanlardan olmayalım. Yolculuğumuzu da evimizdeki hayatımızı da rızana uygun sürdürüp Sana imanla dönelim. Âmin.
Kaynak: Diyanet kaynak metni, 7. cilt, 159–174. sayfalar. Ayet ve hadislerin asıl kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir. Arapça ayet metni: Tanzil Project, Uthmani 1.1, CC BY 3.0; meal: Diyanet İşleri Başkanlığı.
