Umre: Mânevî Dünyayı İmar Etmek

Hamd, kendisine yönelen gönüllere rahmet kapılarını açan, kullarına arınma ve yeniden başlama fırsatı veren Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, Beytullah’ı ziyaret ederken Rabbine bağlılığını ümmetine öğreten, yolculuğunu tevazu ve güzel ahlâkla süsleyen Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, ailesine, ashâbına ve onun yolunda yürüyen bütün müminlere olsun.

Muhterem kardeşlerim! Hepimizin içinde zaman zaman bir yenilenme arzusu uyanır. Yorgunluğumuzdan uzaklaşmak, kalbimizin üzerinde biriken ağırlığı hafifletmek, Rabbimize söylemeyi ertelediğimiz sözleri söylemek isteriz. Bir gün Kâbe’nin karşısında durmayı hayal ederken aslında yalnız uzak bir şehre gitmeyi istemeyiz; içimizde ihmal ettiğimiz kulluğu yeniden diriltmek de isteriz. Umre bize böyle bir yönelişin kapısını açar. İnsanın ömrünü imar etmesi için kendisine verilen güzel bir fırsattır.

Bir evi onarırken önce nerelerinin yıprandığına bakarız. Suyu sızdıran yeri görmeden duvarı boyamak kalıcı bir çözüm olmaz. Gönül dünyamız da böyledir kardeşlerim. İçimizdeki kırgınlığı, alışkanlık hâline gelmiş bir günahı, büyüttüğümüz kibri görmeden yalnız dış görünüşümüzü değiştirmekle huzur bulamayız. Mukaddes yolculuğa çıkarken kendimize karşı dürüst olmak gerekir. “Rabbim, ben sana ihtiyacımı biliyorum; yalnız yolumu değil, kalbimi de düzeltmek istiyorum” diyebilmeliyiz.

Arınmanın kapısı açık

عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ:“الْعُمْرَةُ إِلَى الْعُمْرَةِ كَفَّارَةٌ لِمَا بَيْنَهُمَا، وَالْحَجُّ الْمَبْرُورُ لَيْسَ لَهُ جَزَاءٌ إِلاَّ الْجَنَّةُ.”

“Ebû Hüreyre’nin naklettiğine göre Allah Resûlü şöyle buyurmuştur: Umre, diğer umreye kadar arada işlenen günahlara kefarettir. Kabul edilmiş haccın karşılığı ise ancak cennettir.” (Buhârî, Umre, 1; hadis no. 1773; Müslim, Hac, 437; kaynak numarası M3289.)

Sevgili Peygamberimizin bu müjdesinde yorgun gönüllere büyük bir ümit vardır. Allah, kuluna dönüş yollarını kapatmıyor; onu rahmetine çağırıyor. Fakat bu ümidi, bile bile günah işlemeye izin veren bir güvenceye çevirmeyelim. “Nasıl olsa tekrar giderim, her şey silinir” diye düşünmek ibadetin ruhuyla bağdaşmaz. İbadet bizi hatamıza daha rahat devam eden insanlar değil, yanlışından utanıp vazgeçmek isteyen kullar hâline getirmelidir.

Üzerimizde birinin hakkı varsa onu gidermeye çalışmak, büyük günahlardan samimiyetle tövbe etmek, helal ve haram karşısındaki ölçümüzü korumak gerekir. Umre yolculuğunu, bir insanın yıllardır ödenmeyen alacağını unutturacak bir perde yapamayız. Yüreğimizde pişmanlık doğmuşsa bunu somut bir adım izlesin. Kime ne borçluysak dürüstçe konuşalım; iade edeceğimiz emaneti yerine ulaştıralım. Allah’tan af dilemenin güzelliği, kullarına karşı sorumluluğumuzu ciddiye aldığımızda hayatımızda daha açık görünür.

Bazen insan geçmişine baktığında kendisini iyiliğe layık görmez. “Ben çok hata ettim, artık değişemem” diye düşünür. İşte bu düşünceyi de taşıyıp durmayalım. Bir yanlışın farkına varmak, dönüş yolunun başında durmaktır. Ümitsizliğe kapanmak yerine küçük ama samimi bir adım atalım. Namazımızı toparlamak, haksız bir sözümüzü düzeltmek, haram bir alışkanlıktan uzaklaşmak için yardım istemek mümkün. Allah’ın rahmetine güvenmek, bu adımları atacak cesareti bulmaktır.

Yolculuktan önce niyeti hazırlamak

وَأَتِمُّوا۟ ٱلْحَجَّ وَٱلْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا ٱسْتَيْسَرَ مِنَ ٱلْهَدْىِ وَلَا تَحْلِقُوا۟ رُءُوسَكُمْ حَتَّىٰ يَبْلُغَ ٱلْهَدْىُ مَحِلَّهُۥ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوْ بِهِۦٓ أَذًى مِّن رَّأْسِهِۦ فَفِدْيَةٌ مِّن صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذَآ أَمِنتُمْ فَمَن تَمَتَّعَ بِٱلْعُمْرَةِ إِلَى ٱلْحَجِّ فَمَا ٱسْتَيْسَرَ مِنَ ٱلْهَدْىِ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَٰثَةِ أَيَّامٍ فِى ٱلْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَٰلِكَ لِمَن لَّمْ يَكُنْ أَهْلُهُۥ حَاضِرِى ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ

“Haccı da, umreyi de Allah için tamamlayın. Eğer (düşman, hastalık ve benzer sebeplerle) engellenmiş olursanız artık size kolay gelen kurbanı gönderin. Bu kurban, yerine varıncaya kadar başlarınızı tıraş etmeyin. İçinizden her kim hastalanır veya başından rahatsız olur (da tıraş olmak zorunda kalır)sa fidye olarak ya oruç tutması, ya sadaka vermesi, ya da kurban kesmesi gerekir. Güvende olduğunuz zaman hacca kadar umreyle faydalanmak isteyen kimse, kolayına gelen kurbanı keser. Kurban bulamayan kimse üçü hacda, yedisi de döndüğünüz zaman (olmak üzere) tam on gün oruç tutar. Bu (durum), ailesi Mescid-i Haram civarında olmayanlar içindir. Allah'a karşı gelmekten sakının ve Allah'ın cezasının çetin olduğunu bilin.” (Bakara 2/196. Diyanet İşleri Başkanlığı meali.)

Rabbimiz hac ve umrenin kendisi için tamamlanmasını istiyor. Yolun başlangıcında niyetimizi arındırmak bu sebeple önemlidir. Başkalarının imrenmesi için mi gidiyoruz, adımızın yanına bir hatıra daha eklemek için mi, yoksa gerçekten Allah’a yakınlaşmak için mi? Bu soruyu bir başkasının niyetini yargılamak için sormayacağız. Kalbi bilen Allah’tır. Biz kendi gönlümüzün önüne oturup, yaptığımız güzel işin içine nelerin karıştığını sessizce düşüneceğiz.

Niyetimiz samimi olsun diye hatıralarımızdan utanmamız gerekmez; sevinçlerimizi sevdiklerimizle paylaşabiliriz. Fakat yolculuğun bütün dikkatini görüntü toplamaya vermeyelim. Allah’a söylemek istediğimiz sözü, başkalarına göstermek istediğimiz görüntünün gerisine düşürmeyelim. Kâbe’nin karşısında bazen telefonu cebimize koyup kendimizle baş başa kalmaya ihtiyacımız vardır. Birkaç dakika görünmeden dua etmek, kalbimizin başkasının bakışından bağımsız olarak da ibadete yönelebildiğini bize hatırlatır.

Yol hazırlığı yaparken evde kalanların hakkını da gözetelim. Bakımımıza muhtaç bir büyüğümüz, desteğimizi bekleyen bir çocuğumuz, geciktirmememiz gereken bir sorumluluğumuz olabilir. İbadete duyduğumuz arzuyu, bu hakları önemsiz görme sebebi yapmayalım. Umrenin hükmü ve şartları hakkında mezhepler arasında farklı değerlendirmeler vardır; kişisel durumumuzu bilen ehil bir hocadan bilgi almak yerinde olur. Önemli olan yalnız gitmek istememiz değil, bu isteği doğru bilgi ve sorumlulukla taşımamızdır.

Borçlanıp kendimizi ve ailemizi ağır bir yük altında bırakmayı da fazilet yarışı saymayalım. İmkânımız yoksa hasretimiz değersiz değildir. Allah niyetimizi ve hâlimizi bilir. İmkânı olanların, gidemeyen kardeşlerini küçümseyen sözlerden kaçınması gerekir. Bir insanın imanı yolculuk sayısıyla ölçülmez. Rabbimize bağlılığımızı günlük hayatımızda gösterdiğimiz doğruluk, emanet bilinci ve merhametle de ortaya koyarız. Hasret taşıyan kardeşimizin gönlünü incitmekten sakınalım.

Aynı kıblede kardeş olabilmek

İhrama girdiğimizde alıştığımız birçok rahatlıktan uzaklaşır, birtakım sınırlara dikkat etmeye başlarız. Bu sınırlara gönüllü olarak uymak nefsimizi eğitir. Her isteğimizin hemen karşılanmadığı, her şeyin bizim tercihimize göre düzenlenmediği bir ortamda da kul olduğumuzu hatırlarız. Beklemek zorunda kaldığımızda gösterdiğimiz sabır, farklı bir alışkanlıkla karşılaştığımızda koruduğumuz nezaket, hizmet beklediğimiz insanın da yorulabileceğini kabul edişimiz ibadetimizin güzelliğine katkı sunar.

Dünyanın farklı yerlerinden gelen kardeşlerimizle aynı safta, aynı yolda buluşuruz. Dillerini anlamayabiliriz, günlük hayatlarını bilmiyor olabiliriz; fakat yöneldiğimiz Rab aynıdır. Bu yakınlık bize ümmet olmanın bir fotoğraftan daha derin olduğunu öğretir. Kimsenin ten rengi, ülkesi, maddi imkânı veya konuştuğu dil onu bizim gözümüzde değersizleştirmesin. Kâbe’nin etrafında kardeş saydığımız insanı başka bir yerde yabancı diye küçümsememek, bu yolculuğun bize öğrettiği sadakatin bir parçasıdır.

Bazen bir yol arkadaşımızın sağlık sorunu yüzünden planımız yavaşlar. O an içimizde yükselen sıkıntıyı fark edelim; fakat onu kardeşimize acıtan bir söze dönüştürmeyelim. Yardım etmek ibadetimizi boşa çıkarmaz. Allah’ın rızasını ararken O’nun kuluna gösterdiğimiz merhameti yolculuğun dışına atamayız. Bir yaşlıyı güvenli biçimde rehberine ulaştırmak, yorulan birine yer açmak, ihtiyacı olanın derdini dinlemek bizi asıl niyetimize yeniden yaklaştırabilir.

Tavaf ve sa‘y gönlümüzde neyi onarsın?

عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “إِنَّمَا جُعِلَ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَرَمْيُ الْجِمَارِ لِإِقَامَةِ ذِكْرِ اللَّهِ.”

“Hz. Âişe’nin naklettiğine göre Allah Resûlü şöyle buyurmuştur: Kâbe’yi tavaf, Safâ ile Merve arasında sa‘y ve cemrelere taş atma, ancak Allah’ı anmak için konulmuştur.” (Ebû Dâvûd, Menâsik, 50; hadis no. 1888; Tirmizî, Hac, 64; hadis no. 902.)

Allah Resûlü tavaf ve sa‘yin Allah’ı anmak için olduğunu bildiriyor. O hâlde bu ibadetleri yaparken yalnız ayaklarımızın hareketine değil, gönlümüzün hâline de dikkat edeceğiz. Allah’ı anmak, O’nun emrini hatırlamak ve huzurunda bulunduğumuzu bilmek demektir. Ezberimizde çok dua bulunmayabilir; samimiyetle istiğfar edebilir, Rabbimizden hidayet isteyebilir, kendimiz ve sevdiklerimiz için hayır dileyebiliriz. Kendi dilimizle içimizi açmamızın önünde bir engel yoktur.

Kâbe’nin etrafında yürürken yıllardır biriktirdiğimiz bütün kırgınlıkları kendimizle taşımak zorunda olmadığımızı düşünelim. Affetmek bazen uzun bir süreçtir; uğradığımız haksızlığı yok saymak da değildir. Fakat içimizde sürekli intikam büyütmekten Allah’a sığınabiliriz. Hakkımızı meşru yollarla ararken kalbimizin kinle kaplanmamasını isteyebiliriz. Rabbimizin huzurunda insan, yalnız kendisine yapılanları değil, başkalarına yaşattıklarını da hatırlar. Bu karşılıklı muhasebe bize daha dürüst bir bakış kazandırır.

Safâ ile Merve arasında Hz. Hâcer’in gayretini hatırlayan bir gönül, kendi hayatındaki bekleyişlere de başka türlü bakar. Bir annenin çabası, bir kulun Allah’a güvenmesi, sebeplere başvururken ümidini yitirmemesi bize çok şey söyler. Hayatımızda çözülememiş meseleler bulunabilir; her şey bir anda değişmeyebilir. Fakat elimizden geleni yapıp yardım istemek, dua ederken çabamızı sürdürmek mümkündür. Bazen umre dönüşünde en çok ihtiyaç duyduğumuz şey, işte bu sabırlı gayrettir.

Sa‘yden sonra saçımızın kesilmesiyle ihramdan çıkarken sınırlı bir hâl sona erer; kulluğumuz ise sürer. Bu küçük değişimin yanında kalbimizde neyin değişmesini istediğimizi de belirleyelim. Öfkeyle söylediğimiz sözleri azaltmak mı, namazımızı korumak mı, hak gözetmek mi, bir yakınımıza daha fazla vakit ayırmak mı? Her şeyi bir anda yapacağına söz verip birkaç gün sonra vazgeçmek yerine, sürdürebileceğimiz somut bir adım seçelim. Güzel başlangıcımızın devamını da Allah’tan isteyelim.

Ramazan’da umre: Büyük müjdeyi doğru anlamak

عَنْ أُمِّ مَعْقِلٍ عَنِ النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ:“عُمْرَةٌ فِى رَمَضَانَ تَعْدِلُ حَجَّةً.”

“Ümmü Ma‘kıl’ın naklettiğine göre Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: Ramazan ayında yapılan bir umre, bir hacca denktir.” (Tirmizî, Hac, 95; hadis no. 939. Sevap yönünden denkliği bildirir; farz haccın yerine geçmez.)

Bu müjde, Ramazan’da yapılan umrenin büyük sevabını haber verir. Ancak farz olan haccı düşürdüğü anlamına gelmez. Hac ve umre kendi şartları ve görevleri bulunan ayrı ibadetlerdir. Peygamberimizin teşvikini doğru anlamak, hem sevincimizi hem bilgimizi korur. Faziletli bir zamanı değerlendirmek isterken başkalarını zorlamak, kendimizi gücümüzün üstünde bir yükün altına sokmak veya ibadeti bir üstünlük ölçüsüne dönüştürmek doğru olmaz.

Ramazan’da mukaddes beldelere giden kardeşimiz orucun sabrını ve umrenin huzurunu birlikte yaşamaya gayret etsin. Kalabalıkta kendi sağlığını ve başkalarının güvenliğini önemseyerek hareket etsin. Evinde kalan kardeşimiz de kendisini eksik hissetmesin. Aynı Ramazan’da evladının iftarını hazırlamak, yaşlı anne babasına hizmet etmek, mahallesindeki bir yoksula destek olmak, namazını ve Kur’an’la bağını korumak onun önünde duran kıymetli kulluk imkânlarıdır. Rahmet yalnız yolculuk edenlerin ulaşabildiği bir yerde değildir.

Bazen güzellikleri anlatırken istemeden insanları incitiriz. “Sen neden gitmiyorsun?” derken muhatabımızın borcunu, hastasını veya içindeki mahcubiyeti bilmiyor olabiliriz. Bunun yerine iyi dileklerimizi paylaşalım, imkânımız varsa destek olalım, dua edelim. Bir kardeşimizin arzusunu küçümsemeden, şartlarını zorlamadan yanında durmak da güzel ahlâktır. Mukaddes bir yolculuğun sevinci, çevremizdeki insanların gönlünü daraltan bir dile dönüşmesin.

Yolun emanetini doğru taşımak

Umreye giderken ibadetin temel görevlerini önceden öğrenmek bize büyük bir kolaylık sağlar. İhram, tavaf, sa‘y ve ihramdan çıkışla ilgili bilgiyi güvenilir rehberlikten alalım. Hacla umre arasındaki farkları da açıkça öğrenelim; umrede Arafat vakfesi veya cemrelere taş atma gibi hac görevleri bulunmaz. Her duyduğumuzu aynı yolculuğun parçası sanmayalım. Yanlış bilgi, insanın niyet ettiği ibadette gereksiz bir telaş yaşamasına sebep olabilir; öğrenmek huzurumuzu artırır.

Hazırlıkta yalnız yapılacakları değil, yapılmaması gerekenleri de soralım. Kişisel durumumuz, hastalığımız veya kullanmak zorunda olduğumuz bir araçla ilgili ayrıntı bulunabilir. Bilmediğimiz meselede çevremizdeki kalabalığın her söylediğine göre yön değiştirmek yerine görevli ve ehil kişilere başvuralım. Bir kardeşimizin bize iyi niyetle verdiği cevap, kendi şartımız için yeterli olmayabilir. İbadetimizi doğru yapma arzumuz, sormaya ve öğrenmeye açık bir tevazuyla birlikte yürüsün.

Umrede hayal ettiğimiz duyguyu hemen bulamayabiliriz. Yol yorgunluğu ağır gelir, kalabalık dikkatimizi dağıtır, özlediğimiz sakinlik bir türlü oluşmaz. Bu durumda “Demek ki benim kalbim iyi değil” diye kendimizi umutsuzluğa bırakmayalım. Gücümüz ölçüsünde ibadetimizi yerine getirir, dikkatimiz dağıldıkça yeniden Rabbimize döneriz. Samimiyet bazen coşkulu gözyaşında, bazen bütün yorgunluğa rağmen korunan sadakatte görünür. Duygularımızın değişmesi kulluk bağımızı koparmasın.

Yanımızdaki kardeşimizi de yalnız görünür hâliyle değerlendirmeyelim. Çok konuşan bir insan içindeki endişeyi örtüyor olabilir; sessiz duran biri büyük bir hasret taşıyor olabilir. Birbirimizin kalbine karar vermek bizim görevimiz değildir. Gerektiğinde nezaketle yardımcı olur, rahatsızlık veren bir durumu uygun biçimde konuşuruz. Umrenin gönlümüze getirdiği yumuşaklık, başkaları hakkında acele hüküm vermemeyi de öğretsin. Aynı davete yönelen kullar olarak birbirimize güven alanı açalım.

Hediye alışverişi de yolculuğumuzun bir parçası olabilir; fakat ibadete ayırdığımız dikkati bütünüyle tüketmesin. Sevdiklerimizi hatırlamak güzeldir, ağır beklentiler altında borca girmek veya her boş vaktimizi mağazalarda geçirmek zorunda değiliz. Biz de giden kardeşlerimize bu konuda yük olmayalım. Onların bize getirdiği en güzel hatıra, sağlıkla dönüşleri ve ahlâklarındaki iyilik gayreti olsun. İkramın kıymetini fiyatıyla ölçmeyen bir gönül taşıyalım.

Mukaddes beldeler hakkında anlatılan her sözün doğruluğunu da önemseyelim. Bir yerin fazileti, bir duanın özel karşılığı veya bir uygulamanın dinî hükmü konusunda emin olmadığımız bilgiyi kesinmiş gibi yaymayalım. Güvenilir kaynağı öğrenelim, gerekirse bilmediğimizi söyleyelim. İnsanları heyecanlandırmak için doğrulanmamış bir hikâyeye ihtiyacımız yoktur. Kur’an’ın ve sahih sünnetin bize sunduğu derinlik, samimi bir gönle yeter. Sevgimizi bilgiye sadakatle koruyalım.

Dönüşten sonra çevremizdeki insanlara karşı da sabırlı olalım. Bizim içimizdeki değişim niyetini herkes hemen anlamayabilir. Eski alışkanlıklarımızı hatırlatan biri çıkabilir, kararlarımızın samimiyetini sorgulayan bir söz duyabiliriz. Bunları mazeret yapıp iyilikten vazgeçmeyelim. Kendimizi uzun savunmalarla anlatmak yerine davranışlarımızda devamlılık gösterelim. Güven zamanla ve sadakatle oluşur. Bir insana verdiğimiz sözün ardından gelen küçük ama düzenli çaba, büyük cümlelerden daha etkili olabilir.

Bu yolculuğun vefası, bize yardımcı olanlara duayı da içerir. Evdeki yükü paylaşan aile ferdimizi, işlerimizi takip eden kardeşimizi, yolculukta sabırla rehberlik eden görevlileri unutmayalım. İbadetimize imkân hazırlayan emekleri görmemek gönlümüzü daraltır. Onlara teşekkür edelim ve gerektiğinde biz de yüklerini alalım. Umre bize yalnız uzak bir yerde yaşadığımız huzuru değil, o huzura vesile olan insanların hakkını da hatırlatsın.

Asıl imar dönüşte de sürsün

ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ ٱللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ ٱللَّهِ تَطْمَئِنُّ ٱلْقُلُوبُ

“Onlar, inananlar ve kalpleri Allah'ı anmakla huzura kavuşanlardır. Biliniz ki, kalpler ancak Allah'ı anmakla huzur bulur.” (Ra’d 13/28. Diyanet İşleri Başkanlığı meali.)

Kalpler Allah’ı anmakla huzur bulur. Bu huzuru yalnız belli bir mekânda yaşayabildiğimiz bir hatıra olarak bırakmayalım. Eve döndüğümüzde de Kur’an’ı açabilir, namaza hazırlanabilir, kısa da olsa içten bir dua için vakit ayırabiliriz. Sabah gözümüzü açtığımızda şükretmek, işimize giderken helal kazanç için niyet etmek, bir yanlışımızı fark ettiğimizde istiğfara yönelmek mümkündür. Gönlümüzü imar eden bağın gündelik hayatımızda da devam etmesine izin verelim.

Ailemizin bizden beklediği ilk şey, gördüğümüz yerleri uzun uzun anlatmamız olmayabilir. Belki daha sakin konuşmamızı, daha dikkatle dinlememizi, sözümüzü tutmamızı bekliyorlardır. Umre dönüşünde yakınımızdaki insanların ihtiyacını fark edebilmek çok kıymetlidir. Çocuğumuzun sorusuna sabır göstermek, eşimizin emeğini görmek, annemizin yalnızlığını önemsemek ibadetle kazandığımız merhametin evimizdeki karşılığı olabilir. Güzel hatıralarımız anlatılsın; fakat onların yanında güzel davranışlarımız da çoğalsın.

İş hayatımızda da bir yenilenmeye ihtiyaç olabilir. Bir müşteriye eksik bilgi veriyor, bir çalışanın ücretini geciktiriyor, bir ortağımızın hakkını görmezden geliyor olabiliriz. Mukaddes beldelerde helallik isteyen gönül, kendi mahallesinde haksızlığa razı olmamalıdır. İnsanlara duyduğumuz saygı, onların bize fayda sağlayıp sağlamamasına göre değişmesin. Bir işi usulüne uygun yapmak, verdiğimiz sözü zamanında yerine getirmek ve yanlışı örtmek yerine düzeltmek için uğraşmak da niyetimizin doğruluğunu gösterir.

Genç kardeşlerim, belki siz bu yolculuğu henüz düşünmediniz; belki de içinizde büyük bir özlem var. Allah’a yakınlaşmak için yaşınızın ilerlemesini beklemeyin. Gençliğinizin heyecanını ibadetle, iyilikle, öğrenmeyle buluşturabilirsiniz. Kendinizi yalnız başarınızla veya insanların beğenisiyle ölçmeyin. Rabbimizin huzurunda değerli olan, O’na yönelen samimi kalbinizdir. Bir yanlış alışkanlıktan uzaklaşmak için attığınız adımı, kimsenin görmediği yerde koruduğunuz iffeti, bir arkadaşınıza yaptığınız iyiliği küçümsemeyin.

Ömrümüzün imarı bir günde tamamlanmaz. Bazen aynı zayıflığımızla yeniden karşılaşır, düzelttiğimizi sandığımız bir huyumuzun tekrar ortaya çıktığını görürüz. Böyle anlarda yolculuğumuzun hatırasını kendimizi ezmek için değil, yeniden toparlanmak için kullanalım. “Ben artık hata yapmamalıydım” deyip umutsuzluğa düşmek yerine tövbe edelim, zarar verdiysek telafi edelim, bizi yanlışa sürükleyen ortamı değiştirelim. Birbirimize de dönüş yolunu kapatan acımasız sözler söylemeyelim.

Bugün gönlümüze şu soruyu bırakalım: Umreye gitsem Rabbimden ilk ne isterdim? Sonra aynı duayı bulunduğumuz yerde de yapalım. Ardından duamıza uygun bir adım atalım. Evde huzur istiyorsak konuşma biçimimizi düzeltelim; bağışlanma istiyorsak günahımızı savunmayalım; helal bereket istiyorsak şüpheli kazançtan uzaklaşalım. Böylece hasretimiz bizi bekleten bir duygu olarak kalmaz, bugünkü hayatımıza ışık tutar.

Kardeşlerim, mukaddes yollarda bulunmak büyük bir nimettir; fakat gönlümüzün imarı yalnız biletimiz alındığında başlamaz. Rabbimize yöneldiğimiz her samimi anda bir kapı aralanır. O kapıdan tevazu ile girelim, iyiliği devam ettirmek için birbirimize yardımcı olalım. Kâbe’ye varmayı nasip eden Allah’tan, orada yaşadığımız bağlılığı evimizde ve işimizde de korumayı isteyelim. Yolculuğun sonunda bavulumuz dolarken gönlümüz boşalmasın; ömrümüz şükürle ve güzel ahlâkla yeniden imar olsun.

Dua

Allah’ım! Kalplerimizi sana yönelt, niyetlerimizi rızana uygun eyle. Umreyi arzulayan kardeşlerimize hayırlı ve helal imkânlar ihsan eyle. Yola çıkanları kazadan, hastalıktan ve her türlü kötülükten koru. İbadetlerini doğru öğrenerek yapmalarını, kalabalıkta sabrı ve merhameti korumalarını, gönül huzuruyla evlerine dönmelerini nasip eyle.

Rabbimiz! Bizleri gösterişe, övünmeye ve birbirimizi küçümsemeye karşı koru. Tövbe kapından ayırma; yanlışını kabul eden, hakkı sahibine veren, kırdığı gönlü onarmaya çalışan kullarından eyle. Umremizi arınmaya, arınmamızı güzel bir yaşayışa vesile kıl. Mukaddes beldelerde hatırladığımız kulluğu günlük hayatın telaşı içinde bize unutturma.

Allah’ım! Ailelerimize huzur ver. Anne babalarımızı merhametinle kuşat, eşlerimizin arasına anlayış ve muhabbet koy, çocuklarımızı ve gençlerimizi imanla yetiştir. Borçlulara ödeme kolaylığı, hastalara şifa, kimsesizlere hayırlı dostlar, mazlumlara selamet ihsan eyle. Gidemeyenlerin hasretini ümitsizliğe dönüştürme; bulundukları yerde salih amellerle sana yaklaşmalarını nasip eyle.

Rabbimiz! Evlerimizi Kur’an’la, sofralarımızı helal rızıkla, gönüllerimizi zikrinle imar eyle. Resûlünün sünnetinden bizi ayırma. Ömrümüzün kalanını geçmişimizden daha hayırlı kıl; canımızı imanla al, bizi bağışlanmış kullarınla beraber haşreyle. Âmin.


Kaynak: Diyanet kaynak metni, 2. cilt, 371–380. sayfalar. Arapça Kur’an metni: Tanzil Quran Text (Uthmani 1.1), CC BY 3.0; ayetler değiştirilmeden aktarılmıştır. Ayet mealleri: Diyanet İşleri Başkanlığı, Halil Altuntaş–Muzaffer Şahin.