Hadislerle İslâm.. "Tecessüs: Kalbi Kemiren Kurt" Konulu Hadislerle İslâm Vaazı sitemize eklenmiştir..
Tecessüs: Kalbi Kemiren Kurt
Hamd, insanlara mahremiyet ve haysiyet veren Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, başkasının özel hâline hürmet etmeyi öğreten Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.
Muhterem kardeşlerim! Bir konuşmaya kulak kabartmak eskiden bir kapının aralığında olurdu; bugün bir telefonun, hesabın veya ekran görüntüsünün başında da olabilir. İmkânımızın artması bize sınırsız bir izin vermez. Bir bilgiyi ele geçirebiliyor olmamız, onu araştırmaya ve yaymaya hakkımız olduğu anlamına gelmez.
Tecessüs, başkasının gizli hâllerini haksız yere araştırmaya yönelen meraktır. Bu merak bazen gönlümüzü de kemirir; gördüğümüz her şeyi yeni bir kuşkuyla açıklamaya başlarız. Bugün hem kendi mahremiyetimizi hem başkasına karşı sorumluluğumuzu düşünelim. Güvenli bir hayatın yolu birbirimizin kapısını sürekli zorlamak olmasın.
Özel konuşmanın da bir emaneti vardır
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “… مَنِ اسْتَمَعَ إِلَى حَدِيثِ قَوْمٍ وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ أَوْ يَفِرُّونَ مِنْهُ، صُبَّ فِى أُذُنِهِ الآنُكُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ…”
İbn Abbâs’tan nakledildiğine göre, Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: “...Kim istemedikleri ya da ısrarla kaçındıkları hâlde bir grubun konuşmalarına kulak kabartırsa, kıyamet günü kulağına kurşun dökülür...” (B7042 Buhârî, Ta’bîr, 45; D5024 Ebû Dâvûd, Edeb, 88)
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَدْخُلُوا۟ بُيُوتًا غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّىٰ تَسْتَأْنِسُوا۟ وَتُسَلِّمُوا۟ عَلَىٰٓ أَهْلِهَا ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere, geldiğinizi hissettirip (izin alıp) ev sahiplerine selam vermeden girmeyin. Bu davranış sizin için daha hayırlıdır. Düşünüp anlayasınız diye size böyle öğüt veriliyor. (Nûr 24/27)
Peygamber Efendimiz (sav) evinde eşiyle birlikte otururken bir kişinin kendilerini duvarın gediğinden gözlediğini fark etti. Bu kişi, Efendimizin bazı sahâbîlerle paylaştığı özel sırları etrafa yaymasıyla (İBS155 İbn Abdülber, İstîâb, s. 155.) meşhur olan Hakem b. Ebu’l-Âs’tan başkası değildi. (İF10/367 İbn Hacer, Fethu’l- bârî, X, 367.) Peygamberimiz, Hakem’in kendisini gözetlediğini görünce, o esnada başını kaşımak için elinde bulunan aleti (midra) kastederek, “Eğer senin böyle baktığını fark etseydim, bunu gözüne sokardım.” dedi. (B5924 Buhârî, Libâs, 75.) Daha sonra Peygamberimizin yanına gelen sahâbîler, Resûlullah’ın Hakem’e öfkelenip onun hakkındaki beddualarını duyunca, merak edip ne olduğunu sordular. Peygamberimiz başından geçen bu olayı onlara anlattı. Sahâbîler de bu durum karşısında Peygamberimize, “O hâlde biz de ona lânet okumayalım mı?” dediler. Ancak Resûlullah buna izin vermedi ve Hakem’i Tâif’e sürgün etti. (Hİ2/104 İbn Hacer, İsâbe, II, 104.)
Hakem’i böyle davranmaya sevk eden etken, merak duygusudur. Merak, insanı kesin olarak bilgi sahibi olmadığı şeyleri araştırmak için harekete geçirir. Bu araştırma çoğu zaman insanın yararlı bilgiler elde etmesine vesile olabileceği gibi bazen de Allah Teâlâ’nın hoşlanmayacağı şekildeki bir sorgulamaya yöneltebilir. Allah Teâlâ’nın hoşlanmadığı ve kullarını sakındırdığı araştırma, “tecessüs” olarak adlandırılan, başkalarının kusur ve mahremiyetlerini araştırma faaliyetidir. (Hucurât, 49/12.)
Kişinin, insanların ayıplarını, kusurlarını, gizli ve özel hâllerini araştırması anlamına gelen “tecessüs” kavramı, daha çok kötü ve ayıp hâlleri sorgulamayı ifade eder. Tecessüsün yasaklanması, özel hayatın saygınlığını korumaya yönelik bir tedbirdir. Tecessüs sadece insanın ayıplarını araştırmak değil aynı zamanda ayıp olmayan fakat kişinin yine de başkalarının duymasını istemediği, toplumdan gizlediği hâl ve davranışlarının araştırılmasını da kapsar. Tecessüs bazen bir topluluğun yahut kişinin konuşmalarına kulak kabartmak şeklinde de cereyan edebilir. Tecessüsün bu şekli İslâm geleneğinde “tehassüs” olarak adlandırılmıştır. (AU1/97 Aynî, Umdetü’l-kârî, I, 97.) Peygamber Efendimiz, hangi konuşmanın özel konuşma kapsamına gireceğini şu şekilde tanımlamıştır: “Bir kişi bir söz söyleyip sonra da (kimsenin duymadığından emin olmak için) etrafına bakınırsa, o söz emanettir.” (D4868 Ebû Dâvûd, Edeb, 32.) O hâlde üçüncü şahısların işitmemesi için özen gösterilen konuşmalar özeldir.
Peygamber Efendimiz (sav), “...Kim istemedikleri ya da ısrarla kaçındıkları hâlde bir grubun konuşmalarına kulak kabartırsa, kıyamet günü kulağına kurşun dökülür...” (B7042 Buhârî, Ta’bîr, 45; D5024 Ebû Dâvûd, Edeb, 88.) buyurarak, başkalarının konuşmalarını gizlice dinlemenin âhiretteki cezasının şiddetine vurgu yapmaktadır. Başkalarının konuşmalarını dinlemek; aralarında gizlice konuşan bir topluluğun konuşmasına topluluğa dâhil olmayan bir şahsın kulak vermesi şeklinde olabileceği gibi kişinin, komşusunun konuşmalarını duvardan dinlemesi yahut da gizli kamera vasıtasıyla gizli hâllerin görüntülerinin kaydedilmesi, telefonların dinlenmesi şeklinde de olabilir. Ayrıca teknolojinin imkânlarını kullanarak başkalarının gizli bilgilerini ele geçirmek de Peygamber Efendimizin sakındırdığı tecessüs kapsamında ele alınabilir.
Tecessüs yasağını her fırsatta hatırlatan Peygamber Efendimiz bir defasında şöyle buyurmuştur: “Zandan sakının. Çünkü zan, yalanın ta kendisidir. Birbirinizin özel hâllerini araştırmayın, birbirinizin konuştuklarına kulak kabartmayın, birbirinize kin beslemeyin. Kardeşler olun!” (B5143 Buhârî, Nikâh, 46.) Nitekim Kur’ân-ı Kerîm’de de, “Ey iman edenler! Zannın çoğundan kaçının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurunu araştırmayın. Biriniz diğerinizi arkasından çekiştirmesin.” (Hucurât, 49/12.) buyrulmaktadır. Bu âyet ve hadiste müminlere açık bir şekilde emredilen husus kötü zan, tecessüs ve gıybetten uzak durulmasıdır. Burada yasaklanan üç davranış, aralarındaki irtibattan dolayı peş peşe zikredilmiştir. Çünkü kötü zan insanı tecessüse, tecessüs de insanı gıybete götürür.
Bir insanın konuşmasını istemediği hâlde dinlemeye çalışmak ağır bir uyarıyla karşılanıyor. Evde, işte veya dijital ortamda bu ölçüyü hatırlayalım. Eşimizin, arkadaşımızın veya çalışma arkadaşımızın özel bilgisini sırf merakımız için araştırmayalım.
Çocuklarımızın güvenliğini gözetirken de yaşlarına uygun açıklık, eğitim ve sınırlar kuralım. Tedbirin maksadını anlatmak, güvenilir destek yollarını öğretmek ve onları dinlemek önemlidir. Her şeyi gizlice izlemek çoğu zaman ilişkinin güvenini zedeler. Somut bir tehlike varsa uygun ve ölçülü müdahale gerekir; fakat merakımızı güvenlik diye adlandırmayalım.
Şüpheyi büyüten araştırmanın sonu gelmeyebilir
قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ يَأْثُرُ عَنِ النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ، فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ، وَلاَ تَجَسَّسُوا، وَلاَ تَحَسَّسُوا، وَلاَ تَبَاغَضُوا، وَكُونُوا إِخْوَانًا.”
Ebû Hüreyre’nin naklettiği bir hadisinde Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: “Zandan sakının. Çünkü zan, yalanın ta kendisidir. Birbirinizin özel hâllerini araştırmayın, birbirinizin konuştuklarına kulak kabartmayın, birbirinize kin beslemeyin. Kardeşler olun!” (B5143 Buhârî, Nikâh, 46)
Zan, insanı tecessüse götüren önemli bir etkendir. İnsan bir konuda kesin olmayıp yalnızca tahminlere dayanan bilgilere sahip olursa doğal olarak meraklanır ve o mevzuda kesin bilgiye ulaşmak için araştırma yapma ihtiyacı hisseder. Bu araştırma bir insanın özel hayatı veya kusurları ile ilgili olması durumunda, kötü niyetle olsun veya olmasın Peygamberimiz tarafından hoş görülmemiştir. Nitekim Hz. Âişe ile Peygamberimiz arasında geçen şu hadise, insanın kötü niyetle olmasa dahi böyle bir araştırma içerisinde bulunmasının doğru olmadığını göstermektedir:
Peygamber Efendimiz, yatsı namazından sonra evine gelir ve uyumak için dışarıda giydiği elbisesini, ayakkabılarını çıkarır ve yatağına uzanır. Bir müddet sonra eşi Âişe’yi uyandırmamak için yavaşça elbiselerini giyer ve dışarı çıkar. Fakat Âişe validemiz henüz uyumamıştır. Peygamberimizin sessizce dışarı çıkması, onu meraklandırmış olmalı ki hemen kalkıp üzerini giyinir ve Peygamberimizin peşine düşer.
Peygamberimiz Bakî’ Kabristanı’na gider ve orada uzun bir müddet ayakta durur. Onu gizlice takip eden Hz. Âişe, Peygamberimizin eve döneceğini anlayınca, koşarak Peygamberimizden önce eve varır ve hemen yatağa girer. Ardından Peygamberimiz de eve gelir ve Âişe’nin hâli dikkatini çeker. Aralarında şu konuşma geçer: “Ne oldu yâ Âişe, nefes nefese kalmışsın?” Âişe validemiz, “Bir şey yok.” der. Bunun üzerine Hz. Muhammed, “Ya söylersin yahut da en ince ayrıntısına kadar her türlü detaydan haberdar olan (Allah) bana mutlaka bildirir.” der.
Bunun üzerine Hz. Âişe olup biteni anlatır. Peygamberimiz, Cebrail’in kendisini çağırdığı için dışarı çıktığını, uyuduğunu zannettiği Hz. Âişe’yi korkmaması için kaldırmadığını söyleyerek dışarı çıkmasının sebebini açıklar. (M2256 Müslim, Cenâiz, 103; N2039 Nesâî, Cenâiz, 103.)
Tecessüsün irtibatlı olduğu ikinci davranış ise gıybettir. Gizli hâllerin araştırılması, toplumda dedikoduya yol açabilir. Yahut da dedikodu yapmayı âdet edinmiş kimseler kendilerine malzeme temini için tecessüse yeltenebilirler. Peygamber Efendimiz, “Ey diliyle iman edip, kalbine iman girmemiş olan kimseler! Müslümanların gıybetini yapmayın ve onların gizli hâllerini araştırmayın. Çünkü her kim onların gizli hâllerini araştırırsa Allah da onun gizli hâlini araştırır. Allah kimin gizli hâlini araştırırsa onu evinde (gizlice yaptıklarını ortaya çıkararak) bile rezil eder.” (D4880 Ebû Dâvûd, Edeb, 35.) buyurarak tecessüs ile gıybet arasındaki bağa dikkat çekmiştir. Elbette ki Cenâb-ı Hakk’ın, kulunun ayıp ve kusurlarını araştırması düşünülemez. O zaten kulunun yaptığı her şeyden haberdardır. (Mücâdele, 58/7.) Fakat burada vurgulanmak istenen konu, Allah’ın tecessüs eden kulunun ayıplarını ortaya çıkartıp onu herkesin önünde rezil edeceğidir.
Bir kuşkuyu doğrulamak için başladığımız arayış, bulduğumuz her ayrıntıyı aynı yönde yorumlamamıza yol açabilir. Bir mesajın eksik kısmını hayalimizle tamamlayıp gerçeği bildiğimizi sanabiliriz. Böyle bir yerde durmak ve neyi gerçekten bildiğimizi sormak gerekir.
İlişkimizde ciddi bir sorun varsa doğrudan ve güvenli konuşma yollarını arayalım. Gerekirse ehil bir danışmandan yardım alalım. Başkasının özel hayatını ihlal ederek elde ettiğimiz parçalar her zaman hakikati aydınlatmaz. Kendi kaygımızı yönetmenin yolu, karşı tarafın bütün mahremiyetini ortadan kaldırmak değildir.
Gizli kusur aramak toplumsal güveni yorar
عَنْ مُعَاوِيَةَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) يَقُولُ: “إِنَّكَ إِنِ اتَّبَعْتَ عَوْرَاتِ النَّاسِ أَفْسَدْتَهُمْ” أَوْ “كِدْتَ أَنْ تُفْسِدَهُمْ.”
Muâviye’nin işittiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “İnsanların gizli hâllerini araştırırsan ya aralarına fesat sokmuş olursun ya da aralarında neredeyse fesat çıkmasına sebep olursun.” (D4888 Ebû Dâvûd, Edeb, 37)
Tecessüs, gıybeti doğurabileceği gibi insanlarla alay etmek gibi dinen yasaklanmış bir davranışa da insanı yöneltebilir. İnsan, tabiatı gereği eksik ve kusurlarını gördüğü kimse ile alay etmeye meyillidir. Bundan dolayı açığını gördüğü bir kimse ile alay etmesi çok sık karşılaşılan bir hadisedir. Bunun tersi yani alay etmek için tecessüs etmek de toplumumuzda yaygın olarak görüyoruz. İnsanların gülünç, kusurlu ve eksik yönlerini küçümseyerek eğlence konusu yapmak, Allah ve Resûlü’nün yasaklamış olduğu bir davranıştır. Nitekim Sevgili Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: “Kim din kardeşini bir günahtan dolayı ayıplarsa onu işlemeden ölmez.” (T2505 Tirmizî, Sıfatü’l- kıyâme, 53.)
Tecessüs ile ayıplama arasında bulunan bu yakın ilişkiyi Kur’ân-ı Kerîm’deki âyetlerde de görebiliriz. Yüce Rabbimiz, insanların kusurlarını araştıran ve onlarla alay eden kimseler hakkında, “İnsanları arkadan çekiştiren, kaş göz işaretiyle alay eden her kişinin vay hâline!” buyurmaktadır. (Hümeze, 104/1.) Bu âyette “kaş göz işaretiyle alay eden” şeklinde tercüme edilen “lümeze” kelimesinin kökü olan “lemz” ayrıca “kusur araştırmak” mânâsına da gelir ki bu şekilde düşündüğümüzde Allah’ın tecessüs edenlerin akıbeti hakkında da aynı ifadeyi kullanmış olduğu anlaşılır. Böylece, Cenâb-ı Hakk’ın bu tehdidi, tecessüs eden ve elde ettiği bilgiler neticesinde alay eden kimseler hakkında olacaktır.
İnsanların ayıp ve kusurlarını araştırmak kimsenin görevi değildir. İnsanın işlemiş olduğu hata ve günahlar kul ile Allah arasındadır. Bunu kimsenin araştırmaya hakkı yoktur. Hz. İsa, “...Kendinizi rab gibi görüp insanların günahlarını araştırmayın. Kendinizi kul gibi görüp kendi günahlarınıza bakın!” (MU1821 Muvatta’, Kelâm, 3.) buyurarak insanların hata ve günahlarının kimseyi ilgilendirmeyeceğini, bunun sadece Allah’ın konumuna has bir bilgi olduğunu ifade etmektedir. Allah her şeyi görür ve bilir. Bu hususu Kur’ân-ı Kerîm şöyle açıklar: “Göklerdeki ve yerdeki her şeyi Allah’ın bildiğini görmüyor musun? Üç kişi gizlice konuşmaz ki dördüncüleri O olmasın. Beş kişi gizlice konuşmaz ki altıncıları O olmasın. Bundan daha az yahut daha çok da olsalar, nerede olurlarsa olsunlar O mutlaka onlarla beraberdir. Sonra onlara yaptıklarını kıyamet günü haber verecektir. Allah, her şeyi hakkıyla bilir.” (Mücâdele, 58/7.) Allah her insanın kusur ve ayıplarını görüp bildiğine göre insanların bunları tekrar araştırıp gün yüzüne çıkarması gibi bir vazifeyi üstlenmesine gerek yoktur.
Hz. Ömer zaman zaman geceleri Medine sokaklarına teftişe çıkmaktadır. Yine böyle bir gece sokakları kolaçan ederken evlerden birinde bir adamın şarkı söylediğini duyar. Hemen evin duvarına tırmanır ve içeride gördüğü nahoş durum karşısında şöyle seslenir: “Ey Allah’ın düşmanı! O’nun yasakladığı bir şeyi işlediğin hâlde Allah’ın seni(n günahını) gizleyeceğini mi sandın?” Bunun üzerine içerideki adam, “ve sen ey müminlerin emîri! Hakkımda (karar vermek için) acele etme! Ben bir konuda Allah’a karşı geldiysem, sen Allah’a üç konuda karşı geldin. Allah Teâlâ, ‘Birbirinizin kusurlarını ve mahremiyetlerini araştırmayın.’ (Hucurât, 49/12.) buyuruyor sen araştırdın. Allah, ‘Evlere kapılarından girin.’ (Bakara, 2/189.) buyuruyor, sen duvarıma tırmandın. ve sen izin almadan evime girdin. Hâlbuki Allah, ‘Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere, geldiğinizi hissettirip (izin alıp) ev sahiplerine selâm vermeden girmeyin.’ (Nûr, 24/27.) buyuruyor.” Bu sözler üzerine Hz. Ömer,
“Eğer seni affedersem sen de beni bir iyilikle karşılar mısın?” der. Adam, “Evet.” diyerek onu affeder. ve Hz. Ömer evden çıkar gider. (KU8827 Müttakî el-Hindî, Kenzü’l-ummâl, III, 808.)
İnsanların her özel hâlinin açılacağı korkusuyla yaşadığı bir çevrede samimi ilişki kurmak zorlaşır. Bir hata dolaşıma sokulacak eğlenceye dönüştüğünde insanlar yardım istemekten bile çekinebilir. Biz meclislerimizi başkasının hayatını inceleyen bir yere çevirmeyelim.
Görev gereği korunması gereken bilgiye ulaşan kardeşlerimiz daha da dikkatli olsun. Sağlık, eğitim ve iş hayatında öğrenilen özel bilgiler sıradan sohbet konusu yapılamaz. Ortak bir işte gerekli denetimle haksız merak aynı şey değildir. Yetkimizi amacı ve sınırı içinde kullanmak emanete sadakattir.
Örtmekle zararı gizlemeyi ayıralım
عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “لاَ يَسْتُرُ عَبْدٌ عَبْدًا فِى الدُّنْيَا إِلاَّ سَتَرَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ.”
Ebû Hüreyre’den nakledildiğine göre, Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: “Bir kul/kişi bir başka kişinin/kulu(n ayıbını) dünyada örterse, Allah da kıyamet günü onu(n ayıbını) örter.” (M6595 Müslim, Birr, 72; HM9033 İbn Hanbel, II, 389)
Hz. Ömer ile ilgili anlatılan bu hikâye, İslâm’ın insanın özel hayatına verdiği değeri göstermesi açısından önemlidir. Kişinin özel hayatı ile ilgili hususlardan bir tanesi kişinin konut dokunulmazlığına sahip olduğu olgusudur. Dinimizce izin almadan başkasının evine girmek bir yana, hangi amaçla olursa olsun içeriye bakmak dahi yasaklanmıştır. (T357 Tirmizî, Salât, 148.)
Çünkü bakmak, eve girmek gibi görülmüş (T357 Tirmizî, Salât, 148.) ve haneye tecavüz kapsamında ele alınmıştır. Bundan dolayı bir başkasının evine izinsiz girenlere ev sahibinin zarar vermesi cezayı gerektirecek bir suç olarak görülmemiştir. (B6902 Buhârî, Diyât, 23; HM8985 İbn Hanbel, II, 385.)
İşlenen günahlar, topluma zarar vermesi söz konusu olmadığı sürece, Allah ile kul arasında kalmalıdır. Peygamber Efendimiz, “İnsanların gizli hâllerini araştırırsan ya aralarına fesat sokmuş olursun ya da aralarında neredeyse fesat çıkmasına sebep olursun.” (D4888 Ebû Dâvûd, Edeb, 37.) buyurarak insanların açıklarını aramanın onların aralarını bozmaktan başka bir işe yaramayacağını ifade etmiştir. İnsanın ayıplarını ortaya çıkarmak, onun toplum içerisinde küçük düşmesine sebep olur. Böylece, insanların ona duymuş oldukları saygı yok olur. O kimse de, “Nasıl olsa herkes bu işi yaptığımı biliyor.” diye düşünerek yaptığı günahı herkesin ortasında yapmaya başlayabilir. Bu durum ise toplum içerisinde günahların alenen işlenmesinin meşru imiş gibi algılanmasına sebep olur. Böyle bir toplum ise ahlâken çöker. Bu tehlikenin farkında olan Abdullah b. Mes’ûd, “Sakalından şarap damlıyor!” denilerek kendisine içki içtiği iddiasıyla getirilen bir kimse için, “Gizli hâlleri araştırmamız bize yasaklandı, fakat bir suça açıkça muttali olursak onu cezalandırırız!” (D4890 Ebû Dâvûd, Edeb, 37; MA18945 Abdürrezzâk, Musannef, X, 232.) diyerek cezalandırılmaması gerektiğini belirtmiştir.
Dinimizce yasaklanan tecessüs, kişinin özel hayatıyla ilgili konulardadır. Yoksa toplumun genelinin huzurunu bozan, zulüm ve haksızlık içeren konulardaki suçların gizlenmesi doğru değildir. Aksi takdirde bu suçlar çoğalır, hem fert hem de toplum açısından büyük zararlara yol açar. Bu şekilde topluma zarar veren kimselerin idare tarafından tespit edilip gerekli önlemlerin alınması, toplum düzeninin sağlanması açısından elzemdir. Bundan dolayı yönetim, huzur ve sükûnu sağlamak amacıyla gerekli kovuşturmaları yapma hakkına sahiptir. Bu kovuşturma kapsamında gizli kamera yerleştirme, telefon dinleme, casus gönderme gibi tedbirler alması gerekebilir. Fakat yapılan bu araştırmalarda itidal elden bırakılmamalı ve masum insanlar zan altında kalmamalıdır. Peygamber Efendimiz,
Bir insanın geçmişteki şahsî kusurunu gereksiz yere açmamak ayrı, devam eden şiddeti veya istismarı gizlemek ayrıdır. Bir başkası zarar görüyorsa doğru mercilere gerekli bilgiyi ulaştırmak sorumluluk olabilir. Bunu yaparken de bilgiyi ihtiyacı olmayan kalabalıklara yaymayız.
Bugün izinsiz öğrendiğimiz veya sakladığımız bir özel bilgi varsa onunla ne yaptığımızı düşünelim. Paylaşmayı durduralım, gerekli olmayan kopyayı saklamayalım ve hakkı onarmanın yolunu arayalım. İnsanların mahremiyetini korumak uzak durmak değildir; daha güvenilir ve daha hürmetli bir yakınlık kurmaktır.
Gönlümüzü Rabbimize açalım
Allah’ım! Gönlümüzü haksız meraktan, dilimizi ifşadan ve elimizi mahremiyeti çiğnemekten koru. Bize emanet edilen özel bilgiyi muhafaza etmeyi nasip et. Bilmediğimizi kuruntuyla tamamlayıp insanları suçlamaktan Sana sığınırız.
Rabbimiz! Ailelerimizde güvenli ve açık bir iletişim kurmayı bize öğret. Çocuklarımızın güvenliğini hikmetle gözetelim, somut zarar karşısında doğru yardıma ulaşalım. Ayıbı örtme öğüdünü mağduru susturmanın bahanesi yapmayalım.
Ya Rabbi! Meclislerimiz haysiyetin korunduğu yerler olsun. Görevimizde öğrendiğimiz bilgiyi çıkarımıza veya sohbetimize malzeme etmeyelim. Kendi kusurumuzu düzeltmeye, başkasının da onurunu gözetmeye yönelerek huzuruna gelmeyi bize nasip eyle. Âmin.
Kaynak: Diyanet kaynak metni, 3. cilt, 479–488. sayfalar. Ayet ve hadislerin asıl kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir. Arapça ayet metni: Tanzil Project, Uthmani 1.1, CC BY 3.0; meal: Diyanet İşleri Başkanlığı.
