Şeytan: İnsanın Ezelî Düşmanı

Hamd, kullarına doğru yolu gösteren, tövbe kapısını açık tutan ve kendisine sığınanları yalnız bırakmayan Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, bizi şeytanın aldatmasına karşı uyaran, hatadan sonra Rabbimize dönüş yolunu öğreten Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.

Aziz kardeşlerim! Bir insanın en zor imtihanlarından biri, yanlışın kendisine doğru görünmesidir. Öfkeyle söylenen bir sözü “Hak ettirdi.” diye savunuruz. Yardım etmemiz gereken birine sırt çevirirken “Önce kendimi düşünmeliyim.” deriz. Kalbimizde büyüyen bir kıskançlığı kimse fark etmese de biz biliriz. Bugün konuşacağımız düşmanı yalnızca korkutucu tasvirlerde aramayalım. Onun izini, bazen böyle küçük görünen kararların arkasında da bulabiliriz.

Şeytanı tanımak, onun gücünü gözümüzde büyütmek değildir. Kur’an ve Resûlullah bize onun neye çağırdığını, nasıl aldatmaya çalıştığını ve karşısında hangi kapıya yöneleceğimizi öğretir. Bu vaazdan evimize götüreceğimiz asıl soru şudur: Yanlışa çağıran sesi işittiğimizde kimin sözüne uyacağız?

DÜŞMANI TANIYALIM, RABBİMİZİ UNUTMAYALIM

Rabbimiz açıkça şöyle buyurur:

اِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُواًّؕ اِنَّمَا يَدْعُوا حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ اَصْحَابِ السَّعٖيرِؕ

“Şüphesiz şeytan sizin için bir düşmandır. Öyle ise onu düşman tanıyın. O, kendi taraftarlarını ancak alevli ateşe girecek kimselerden olmaya çağırır.” (Fâtır, 35/6.)

Kardeşlerim! Bu ayet bize hem uyanık olmayı hem de ölçülü davranmayı öğretiyor. Şeytanı düşman bilmek, her üzüntümüzü, her hastalığımızı ve her insanî sıkıntımızı ona bağlamak değildir. Bir derdimiz varsa sebebini araştırır, ehil insanlardan yardım alır, sonra da Rabbimize dua ederiz. Düşmanını tanıyan mümin, sorumluluğunu terk edip korkuya teslim olmaz. Tam tersine, Allah’ın kendisine verdiği aklı, iradeyi ve imkânları doğru kullanır.

Yüce Allah İblîs’in Hz. Âdem’e karşı büyüklük taslamasını da bize anlatır:

قَالَ مَا مَنَعَكَ اَلَّا تَسْجُدَ اِذْ اَمَرْتُكَؕ قَالَ اَنَا۬ خَيْرٌ مِنْهُۚ خَلَقْتَنٖي مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طٖينٍ

“Allah buyurdu: ‘Ben sana emretmişken seni secde etmekten alıkoyan nedir?’ İblîs, ‘Ben ondan daha üstünüm; çünkü beni ateşten yarattın, onu çamurdan yarattın.’ dedi.” (A‘râf, 7/12.)

İblîs’in dilindeki “Ben ondan üstünüm.” sözüne dikkat edelim. Yanlışını kabul etmek yerine kendisini haklı gösteren bir gerekçe buldu. Bu kıssa yalnızca çok eski bir hadise değildir. Evimizde “İlk özrü ben dilemem.” dediğimizde, iş yerinde bir kardeşimizi küçük gördüğümüzde, bir insanın imkânını veya ailesini kendi değerimizle karşılaştırdığımızda o kibirden pay alma tehlikesiyle yüz yüze geliriz. Düşmanlığı uzak bir âlemde ararken kalbimizdeki büyüklük taslamayı görmezden gelmeyelim.

Hz. Âdem ile eşi bir hata işleyince Rablerine yönelip kendilerine zulmettiklerini söylediler ve bağışlanma dilediler. (A‘râf, 7/23.) İblîs ise hatasını savundu. İşte bugün bizi ilgilendiren ayrım burada: Bir yanlışa düştüğümüzde suçu başkasına mı yükleyeceğiz, yoksa “Rabbim, ben hata ettim.” diyebilecek miyiz? Hatasını savunan kalp uzaklaşır; hatasını kabul eden kul dönüş yolunu bulur.

PEYGAMBERİMİZİN UYARISI: ŞÜPHEYİ BÜYÜTMEYELİM

Aziz müminler! Resûlullah’ın itikâfta bulunduğu bir gece Hz. Safiyye kendisini ziyaret etti. Bir süre sohbet ettiler. Peygamberimiz onu uğurlarken yanlarından geçen iki sahâbî hızlanıp uzaklaşmak istedi. Allah Resûlü onları durdurdu ve yanındaki kişinin eşi Safiyye olduğunu söyledi. Sahâbîler, onun hakkında yanlış düşünebilecekleri sanıldığı için mahcup oldular. Peygamberimiz ise şu uyarıda bulundu:

إِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِى مِنَ الْإِنْسَانِ مَجْرَى الدَّمِ.

“Şeytan, kanın dolaştığı gibi insanın içinde dolaşır.” (Müslim, Selâm, 23; Buhârî, Bed’ü’l-halk, 11; Hadislerle İslâm: M5678.)

Peygamberimizin davranışına bakın kardeşlerim. Sahâbîlerini suçlamadı, onları utandırmadı; yanlış bir düşünceye yol açabilecek durumu açıklığa kavuşturdu. Bu hadis, şeytanın bedende dolaşmasını nasıl tasavvur edeceğimizi tartışmaktan önce, şüpheye karşı nasıl davranacağımızı öğretir. Kalpte bir kötü zan belirdiğinde onu beslememek; açıklanabilecek bir meseleyi büyümeden açıklamak, insanları da gereksiz şüpheye sürüklememek gerekir.

Bugün biri komşusunu uzaktan görür ve hemen bir hükme varır. Bir mesaj geç cevaplanır; zihinlerimizde kırıcı ihtimaller oluşur. Bir fotoğrafın altına yazılan tek cümle, bir aileye dair dedikoduya dönüşebilir. Hadisin bize gösterdiği yol açıktır: Önce duralım, bildiğimizle sandığımızı ayıralım. Bir kardeşimizin haysiyetini söylentiyle zedelemeyelim. Gerekirse nezaketle soralım; açıklamamız gereken bir durum varsa biz de açık konuşalım.

Şeytanın aramıza sokmak istediği şeyi bazen kendi dilimizle taşırız. Evde çocuğumuzun niyetini dinlemeden onu suçlamak, eşimizin sözünü tamamlamasına izin vermeden cevap yetiştirmek, arkadaşımızın hatasını başkalarına duyurmak kolaydır. Fakat Resûlullah’ın sünneti bize daha güzel bir yol gösterir: İnsan onurunu koruyan bir açıklık ve suizanna kapılmayan bir kalp. Bir şüpheyi susturmak, bazen bir dostluğu kurtarmaktır.

Bu inceliği en yakınlarımızdan başlayarak yaşayabiliriz. Akşam eve döndüğümüzde eşimizin yüzündeki yorgunluğu görünce “Bana kızgın.” diye düşünmek yerine hâlini soralım. Çocuğumuz okulda bir hata yaptığında önce onu dinleyelim. Bir komşu hakkında duyduğumuz sözü doğrulayamadıysak ona hüküm vermeyelim. Peygamberimiz, yanlış anlaşılma ihtimalini gidermek için iki kişiye açıklama yaptı; biz de bazen tek bir dürüst cümleyle büyüyecek bir kırgınlığı önleyebiliriz.

KİBİRDEN SONRA ÜMİTSİZLİĞE DE KAPILMAYALIM

Kardeşlerim! Şeytan insanı yanlışa çağırır; ardından “Artık senin için dönüş yok.” diye düşündürür. İlkine kapılmak tehlikelidir, ikincisine inanmak da öyle. Hadislerle İslâm’da Ebû Saîd el-Hudrî’den nakledilen rivayet, bu iki çağrının karşısına Allah’ın rahmetini koyar:

إِنَّ إِبْلِيسَ قَالَ لِرَبِّهِ: بِعِزَّتِكَ وَجَلَالِكَ لَا أَبْرَحُ أُغْوِي بَنِي آدَمَ مَا دَامَتْ الْأَرْوَاحُ فِيهِمْ فَقَالَ [له] اللَّهُ: فَبِعِزَّتِي وَجَلالِي لاَ أَبْرَحُ أَغْفِرُ لَهُمْ مَا اسْتَغْفَرُونِي.

Rivayette İblîs’in, insanlar hayatta oldukça onları saptırmaya çalışacağını söylediği; Yüce Allah’ın ise kulları af diledikleri sürece onları bağışlayacağını bildirdiği anlatılır. (Ahmed b. Hanbel, Müsned, III, 29; Hadislerle İslâm: HM11264.)

Bu söz, “Nasıl olsa bağışlanırım.” diyerek yanlışı sürdürmemize izin vermez. Bize, yanlışımızı gördüğümüzde dönmek için umut verir. Gerçek tövbe, yapılan kötülüğü küçümsemek değildir; onu bırakmaya yönelmek, pişmanlık duymak ve mümkünse verilen zararı onarmaktır. Hakkını yediğimiz bir insan varsa yalnızca içimizden af dilemekle yetinmeyelim; onun hakkını da gözetelim.

Bir anne, öfkeyle çocuğunu incitmiş olabilir. Bir genç, bir arkadaşına haksız söz söylemiş olabilir. Bir esnaf, kazancında yanlış bir yola girmiş olabilir. Şeytan bazen ilk yanlışı yaptırır, sonra “Böyle devam et.” der. Oysa kulun önünde başka bir yol vardır: Susup kendine dönmek, özür dilemek, haksızlığı gidermek ve Allah’ın rahmetini istemek. Bir günahın ardından ikinci bir günah olarak ümitsizliği seçmeyelim.

Hz. Âdem’in duasındaki teslimiyeti hatırlayalım:

قَالَا رَبَّـنَا ظَلَمْنَٓا اَنْفُسَنَا وَاِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرٖينَ

“Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik. Eğer bizi bağışlamaz, bize acımazsan mutlaka ziyan edenlerden oluruz.” (A‘râf, 7/23.) Bu söz, hatayı gizleyen bir bahane değil, Rabbine dönen bir kulun itirafıdır. Bugün içimizde taşıdığımız hangi yanlışı artık savunmayı bırakacağız? Hangi kırgınlığı onarmak için ilk adımı atacağız? Şeytanın vaadi kapanan kapıdır; Rabbimizin çağrısı ise tövbeye açılan kapı.

KALBİMİZE GELEN HER DÜŞÜNCEYE UYMAYALIM

Değerli kardeşlerim! Bazen zihnimize birbirine zıt iki düşünce gelir. Biri bizi dürüst bir söz söylemeye, bir muhtaca yardım etmeye yöneltir. Öteki ise “Kimse görmüyor.” diyerek hakkı çiğnemeyi kolay gösterir. Abdullah b. Mes‘ûd’dan nakledilen bir rivayette Peygamberimiz bu farklı çağrıları şöyle anlatır:

إِنَّ لِلشَّيْطَانِ لَمَّةً بِابْنِ آدَمَ وَلِلْمَلَكِ لَمَّةً فَأَمَّا لَمَّةُ الشَّيْطَانِ فَإِيعَادٌ بِالشَّرِّ وَتَكْذِيبٌ بِالْحَقِّ وَأَمَّا لَمَّةُ الْمَلَكِ فَإِيعَادٌ بِالْخَيْرِ وَتَصْدِيقٌ بِالْحَقِّ فَمَنْ وَجَدَ ذَلِكَ فَلْيَعْلَمْ أَنَّهُ مِنَ اللَّهِ فَلْيَحْمَدِ اللَّهَ وَمَنْ وَجَدَ الْأُخْرَى فَلْيَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ [الرَّجِيمِ].

Hadisin anlamı şudur: Şeytanın telkini kötülüğe çağırır, hakkı yalanlatır. Meleğin telkini ise iyiliğe ve hakkı doğrulamaya yöneltir. İyiliğe çağıran düşünce için Allah’a hamdedilir; kötülüğe çağıran telkin karşısında O’na sığınılır. (Tirmizî, Tefsîru’l-Kur’ân, 2; Hadislerle İslâm: T2988.)

Kardeşlerim, burada ölçü yalnızca içimizde bir his belirmesi değildir. Düşüncemizi Kur’an’ın, Peygamberimizin öğüdünün, adaletin ve merhametin ışığında tartmalıyız. Her aklımıza geleni dinî bir işaret saymayalım; her olumsuz düşünceden dolayı kendimizi de mahkûm etmeyelim. Düşünce gelir, insan onu değerlendirir ve hangi davranışı seçeceğine karar verir. İyiyi seçmek için irademizi kullanmak, Allah’ın bize verdiği emanete sahip çıkmaktır.

Bir arkadaşımızın başarısını duyunca kıskançlık belirirse onun aleyhinde konuşmayı seçmek zorunda değiliz. Bir alışverişte yanlış hesap lehimize sonuçlanırsa susmayı seçmek zorunda değiliz. O anda “Bu davranışın sonunda kimin hakkı korunur, kimin kalbi kırılır?” diye düşünelim. İçimize iyilik doğduğunda onu ertelemeyelim: Bir helâllik isteyelim, bir emaneti yerine ulaştıralım, bir ihtiyacın karşılanmasına yardım edelim. Her telkin kaderimiz değildir; doğru davranış bir tercihle başlar.

Namazdayken zihnimiz dağıldığında da kendimizi bütünüyle kaybetmiş saymayalım. Peygamberimiz, insanın namazda aklında olmayan şeylerle meşgul olabileceğini anlatır. (Buhârî, Ezân, 4; Hadislerle İslâm, 1. cilt, “Şeytan: İnsanın Ezelî Düşmanı”.) Böyle bir anda yeniden Rabbimize dönmek için gayret edelim. Namazı terk etmek yerine elimizden geldiğince dikkatle devam etmek, zorluğu yaşarken ibadeti de korumaktır. Şeytanın istediği, bir dağınıklığı bütün ibadeti bırakma bahanesine çevirmemiz olabilir; biz ise her dönüşte Allah’ın huzurunda durduğumuzu hatırlayalım.

Rabbimiz bu mücadeleyi başka bir ayette de hatırlatır:

اَلشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَاْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَٓاءِۚ وَاللّٰهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَفَضْلًاۜ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلٖيمٌۚ

“Şeytan içinize yoksulluk korkusu düşürür ve çirkin şeyler yapmanızı emreder. Allah ise kendinden bir bağışlama ve lütuf sözü vermektedir. Allah her şeyi kuşatmakta ve her şeyi bilmektedir.” (Bakara, 2/268.)

Bu ayetin infakla ilgili bağlamını düşünelim. Bir muhtacın ihtiyacı önümüze geldiğinde geleceğimiz için tedbir almak elbette meşrudur; ama korku yüzünden merhametimizi bütünüyle yitirmeyelim. İmkânımız kadar paylaşabiliriz. Çok veremiyorsak azını verebiliriz; maddî yardım edemiyorsak ihtiyacı olanın yanında durabiliriz. Şeytanın “Verirsen eksilirsin.” fısıltısına karşı Rabbimizin lütfuna güvenelim. Hesap yapalım, sorumluluklarımızı gözetelim; fakat kalbimizi cimriliğe teslim etmeyelim.

ŞEYTAN ÇAĞIRIR; KARARI BİZ VERİRİZ

Aziz müminler! Şeytanın yaptığını görüp kendi payımızı hiç konuşmazsak vaazın en önemli dersini kaçırırız. Kur’an, ahirette onun şu itirafını haber verir:

وَقَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِيَ الْاَمْرُ اِنَّ اللّٰهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَوَعَدْتُكُمْ فَاَخْلَفْتُكُمْؕ وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ اِلَّٓا اَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لٖيۚ فَلَا تَلُومُونٖي وَلُومُٓوا اَنْفُسَكُمْؕ مَٓا اَنَا۬ بِمُصْرِخِكُمْ وَمَٓا اَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّؕ اِنّٖي كَفَرْتُ بِمَٓا اَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُؕ اِنَّ الظَّالِمٖينَ لَهُمْ عَذَابٌ اَلٖيمٌ

“Allah’ın hükmü yerine getirilince şeytan şöyle der: ‘Şüphesiz Allah size gerçek bir vaadde bulunmuştu; ben de size bir söz verdim ama yalancı çıktım. Aslında benim sizi zorlayacak gücüm yoktu; benim yaptığım size çağrıda bulunmaktan ibaretti; siz de benim çağrıma uydunuz. O hâlde beni kınamayın, kendinizi kınayın. Ne ben sizi kurtarabilirim ne de siz beni kurtarabilirsiniz. Ben daha önce, beni Allah’a ortak koşmanızı kabul etmemiştim.’ Doğrusu zalimler için elem verici bir azap vardır.” (İbrâhîm, 14/22.)

Bu ayetin ürpertici tarafı, aldatmacanın sonunda “Ben sizi zorlamadım.” sözünün duyulacak olmasıdır. Bugün henüz vaktimiz varken bu sözü düşünelim. Öfkemiz kabardığında dilimizi tutabiliriz. Bir haksızlığa ortak olmamız istendiğinde hayır diyebiliriz. Kötü bir alışkanlığın kapısını kapatmak zor geliyorsa yardım arayabiliriz. Şeytanın etkisini inkâr etmiyoruz; fakat bütün sorumluluğumuzu ona yüklemiyoruz. Rabbimizin huzurunda hesabını vereceğimiz seçimleri bugün yapıyoruz.

Yanlış bazen açıkça gelmez; kendisine güzel bir isim bulur. İsraf “Benim hakkım.” olur, gösteriş “Örnek olmak.” diye sunulur, kul hakkı “Herkes yapıyor.” bahanesine sığınır. Bir kimseyi incitip sonra “Sadece şaka yaptım.” demek de kalp kırıklığını ortadan kaldırmaz. Kardeşlerim, kendimize dürüst davranalım. Bir davranışımızı savunmak için ne kadar çok bahane üretiyorsak, onu o kadar dikkatle yeniden düşünelim.

Şeytanın davetine karşı çıkmak her defasında büyük ve gösterişli bir mücadele değildir. Bazen telefonda gördüğümüz bir iftirayı paylaşmamaktır. Bazen kızgınken cevabı yarına bırakmaktır. Bazen haksız kazancı geri çevirmektir. Bazen de uzun süredir ihmal ettiğimiz namaz için yeniden niyet etmektir. Allah’ın hoşnutluğunu arayan küçük kararlar, bir müminin hayatında büyük bir yol açar.

VESVESE GELDİĞİNDE SIĞINACAK KAPIMIZ VAR

Kardeşlerim! Şeytanı tanıdıktan sonra kalbimizi korkuya teslim etmeyelim. Rabbimiz, bir dürtüyle karşılaştığımızda ne yapacağımızı da bildirir:

وَاِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِؕ اِنَّهُ سَمٖيعٌ عَلٖيمٌ

“Eğer şeytandan bir fitleme seni dürtüklerse hemen Allah’a sığın! Allah her şeyi işitir, her şeyi bilir.” (A‘râf, 7/200.)

Hemen ardından takvâ sahiplerinin, içlerine saptırıcı bir düşünce geldiğinde Allah’ı hatırlayıp doğruyu gördükleri anlatılır. (A‘râf, 7/201.) Sığınmak, yalnızca bir sözü dilimizle söyleyip davranışı olduğu gibi bırakmak değildir. “Eûzü billâhi mine’ş-şeytâni’r-racîm” derken kalbimizi de yanlışın yolundan çevirelim. Öfkeliysek bir an duralım; birine haksızlık etmişsek bunu düzeltelim; bir ibadeti ihmal etmişsek yeniden başlayalım.

Kur’an okurken Allah’a sığınmamızın emredilmesi de boşuna değildir. Rabbimiz, iman eden ve kendisine güvenenler üzerinde şeytanın hâkimiyet kuramayacağını bildirir. (Nahl, 16/98–100.) Bu, müminin hiç hata etmeyeceği anlamına gelmez. Mümin yanılabilir; fakat hatasını fark ettiğinde Rabbine döner, Kur’an’ın ölçüsüne yeniden tutunur. Sığınma, korku içinde donup kalmak değil, Allah’ın rehberliğiyle yeniden yürümektir.

Bazen bir kardeşimiz istemediği, kendisini üzen düşüncelerden yakınır. Onu hemen günahkâr ilan etmeyelim; hele yaşadığı her sıkıntıya görünmeyen bir sebep yakıştırmayalım. İstem dışı gelen düşünceyle bile isteye yapılan davranış aynı şey değildir. Sıkıntısı sürüyorsa onu dinleyelim, ibadet ve duanın yanında ehil bir uzmandan destek almasını da kolaylaştıralım. Peygamberimizin insanları teselli eden öğüdünü hatırlarken merhameti kaybetmeyelim.

Rabbimize sığınmak günlük hayatın en sıradan anlarında da bize yol gösterir. Sinirlendiğimizde konuşmayı biraz ertelemek, yanlış olduğunu bildiğimiz bir iş için kurulan gruptan ayrılmak, kimse görmüyor diye önümüze gelen fırsatı kötüye kullanmamak bu sığınmanın davranışa dönüşmüş hâlleridir. Her seferinde kusursuz olacağımızı iddia edemeyiz; fakat yanlışın ardından geri dönebileceğimizi, iyilik için yeniden adım atabileceğimizi biliriz. Bu ümit, şeytanı olduğundan büyük göstermemize de izin vermez.

Ailelerimize de bu ölçüyü taşıyalım. Çocuklarımızı “Şeytan gelir.” diye korkutarak değil, iyiyi seçmeyi öğreterek yetiştirelim. Yanlış yaptıklarında özür dilemeyi biz de bilelim. Gençlerimizin sorularını susturmayalım; güvenilir bilgiye birlikte bakalım. Bir evde Kur’an okunuyor ama insanlar birbirini sürekli suçluyorsa, okuduğumuz sözün ahlâkımıza da ulaşması için gayret etmeliyiz. Şeytanın fısıltısını azaltacak en güzel cevaplardan biri, evimizde doğruluğu ve merhameti büyütmektir.

BUGÜN HANGİ ADIMI ATACAĞIZ?

Aziz kardeşlerim! Buradan ayrılırken düşmanımızın ne kadar kurnaz olduğunu konuşmakla yetinmeyelim. Kendi payımıza düşen bir karar verelim. İçimizde büyüttüğümüz bir kibir varsa onu fark edelim. Bir insan hakkında delilsiz konuştuysak sözümüzü geri alalım. Bir yanlışımızı savunuyorsak bahaneyi bırakıp Rabbimizden af dileyelim. İbadetimizde veya ailemizde uzak düştüğümüz bir iyilik varsa bugün yeniden başlayalım.

Peygamberimizin Hz. Safiyye olayındaki inceliği bize açıklığın ve iyi zannın kıymetini gösterdi. Tövbe rivayeti, hatadan sonra umudu kaybetmemeyi hatırlattı. Kalbe gelen farklı telkinleri anlatan hadis ise iyiyi seçmek için uyanık olmaya çağırdı. Bu öğütlerin hepsi aynı yerde buluşuyor: Kalbimizi Allah’a yöneltelim, elimizi ve dilimizi de bu yönelişe uygun kullanalım.

Kardeşlerim! Şeytan bizi çağırabilir; fakat onun çağrısına cevap vermek zorunda değiliz. Rabbimiz bizi işitir, duamızı bilir ve tövbe yolunu gösterir. Bugün bir yanlıştan uzaklaşan adımımız, yarın bir başkasına da örnek olabilir. Şimdi gönlümüzü O’na açalım; bildiğimiz doğruları yaşayacak güç isteyelim.

DUA

Allah’ım! Bize hakkı hak olarak göster ve ona uymayı kolaylaştır. Bâtılı bâtıl olarak göster ve ondan uzak durmayı nasip eyle. Kalbimizi kibirle, dilimizi yalanla, elimizi haksızlıkla kirletme. Bir kardeşimizi küçümsemekten, onu delilsiz sözlerle incitmekten ve başkasının hakkını kendi rahatımıza feda etmekten bizi koru.

Yâ Rabbi! Hata ettiğimizde onu savunmak yerine kabul edecek tevazu ver. Tövbe kapını bize açık tut; pişmanlığımızı iyiliğe dönüşen bir gayrete çevir. Hakkını yediğimiz kulların hakkını ödemeyi, kırdığımız gönüllerden helâllik istemeyi ve bir daha aynı yanlışa dönmemek için tedbir almayı bize nasip et. Günahlarımızın ağırlığı altında ümitsizliğe düşürme; rahmetine güvenmeyi de günahı hafife alma bahanesi yapmaktan koru.

Rabbimiz! Ailelerimizin arasına iyi zan, açık sözlülük ve merhamet koy. Eşlerimizin birbirini dinlemesini, anne babaların çocuklarına güven vermesini, çocuklarımızın doğruyu korkudan değil sevgiden öğrenmesini nasip eyle. Gençlerimizi aldatıcı çağrılardan, kötü arkadaşlıktan, istismardan ve bağımlılıklardan muhafaza buyur. Onlara soru sormaktan çekinmeyecekleri güvenli evler, güzel dostlar ve doğru rehberler ihsan eyle.

Allah’ım! İşimizde helâl kazanç, sözümüzde doğruluk, komşuluğumuzda vefa, ibadetimizde samimiyet ver. Borç yükü altında ezilenlere ferahlık, iş arayanlara helâl kapılar, hastalarımıza şifa ihsan eyle. Zor durumda olanların korkusunu kullananlardan değil, onlara destek olanlardan eyle bizi. Muhtaca yardım ederken cimriliğe, imkân sahibi olduğumuzda gösterişe kapılmaktan koru.

Yâ Rabbi! Vesvese geldiğinde Sana sığınmayı, öfke yükseldiğinde susup düşünmeyi, iyilik fırsatı doğduğunda onu ertelememeyi bize öğret. Kur’an’ı dilimizde olduğu kadar davranışımızda da yaşat. Peygamberimizin sünnetini evimizde, çarşımızda ve insanlarla ilişkilerimizde güzel bir rehber eyle. Korkuyla yaşayanlara sükûnet, yalnız kalanlara iyi bir dost, yardım arayanlara ehil bir el nasip et.

Rabbimiz! Bizi ve toplumumuzu iftiradan, düşmanlıktan, zulümden ve kötülüğü güzel gösteren her aldatmacadan koru. Dargınları barıştır, mağdurların hakkını gözetmeyi bize nasip eyle. Kalplerimizi iman üzere sabit tut; son nefesimize kadar rahmetinden ümit kesmeyen, tövbeden vazgeçmeyen, iyiliği seçmek için gayret eden kullarından eyle. Bizi affınla karşıla ve Sevgili Peygamberimizle cennetinde buluştur. Âmin, yâ Rabbe’l-âlemîn.

KAYNAKLAR

Diyanet İşleri Başkanlığı, Hadislerle İslâm, 1. cilt, “Şeytan: İnsanın Ezelî Düşmanı”, s. 267–280. Ayet ve hadislerin kaynakları metinde belirtilmiştir. Günlük hayat örnekleri ve dua, bu vaaz için hazırlanmıştır.

Diyanet — Hadislerle İslâm, 1. cilt, 267. sayfa · Diyanet — Kur’an, meal ve tefsir