Şefaat: Hz. Peygamber’in Duası

Hamd, bağışlama ve hüküm yalnız kendisine ait olan Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, duasında ümmetini unutmayan Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.

Aziz kardeşlerim, insan kusurunu fark edince hem pişmanlık hem de bağışlanma ümidi taşır. Şefaat konusunu bu iki duyguyu doğru yerde tutarak dinleyelim. Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyiz; fakat bir yakının veya bir sözün bizi sorumluluktan kurtaracağını da sanmayız.

Şefaat ancak Rabbimizin izniyle olur. Hiçbir insan Allah’ın hükmünün üstünde bağımsız bir yetkiye sahip değildir. Peygamberimizin duasını severken onun öğrettiği iman, tövbe ve güzel ahlâka daha çok yaklaşmaya çalışacağız.

Ümmetini duasında taşıyan elçi

عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ يَدْعُوهَا فَأُرِيدُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِى شَفَاعَةً لأُمَّتِى يَوْمَ الْقِيَامَةِ.”

Ebû Hüreyre’den rivayet edildiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “Her peygamberin niyaz ettiği bir duası vardır. Ben de duamı kıyamet gününde ümmetime şefaat etmek için saklamak istiyorum.” (M487 Müslim, Îmân, 334)

Peygamber Efendimiz, kendisine hizmet eden sahâbîlerin durumuyla yakından ilgilenir, ihtiyaçlarının olup olmadığını sorardı. Bu sahâbîlerden biri olan Rebîa b. Kâ’b el-Eslemî de (M1094 Müslim, Salât, 226.) Resûlullah’ın (sav), “Bir ihtiyacın var mı?” sorusuna sık sık muhatap olan kimselerdendi. Bir gün yine bu şekilde kendisine sorduğunda, “Evet ey Allah’ın Resûlü! Bir ihtiyacım var.” dedi. Resûlullah, “İhtiyacın nedir?” buyurduğunda da, “İhtiyacım, kıyamet günü bana şefaat etmendir.” cevabını verdi. Bunun üzerine Kutlu Nebî, “Sana bu konuda kim yol gösterdi?” sorusunu yönelttiğinde o, “Rabbim.” cevabını verdi. Allah Resûlü, “İllâ bunu istiyorsan çok secde yaparak bana yardımcı ol!” buyurdu. (HM16173 İbn Hanbel, III, 501; M1094 Müslim, Salât, 226.)

“Şefaat”, âhiret gününde Resûlullah’ın (sav), diğer peygamberlerin ve kendilerine izin verilen salih kimselerin, müminlerin bağışlanmaları için Allah katında dua ve niyazda bulunmaları anlamında kullanılmaktadır. Nitekim şefaat isteyen sahâbî de, şefaatin varlığından haberdar olmuş ve kıyamet gününde bundan istifade etmek istemişti.

Câhiliye döneminde, insanlar arasında yaygın bir şefaat anlayışı vardı. Putları aracı kılmaya dayanan bu anlayışa göre, Yaratıcı’ya ulaşma yolunda put gibi somut bir destek şarttı. Putlara tapmayı meşrulaştırarak onları vazgeçilmez kılan böyle çarpık bir anlayış sebebiyle şefaat fikri neredeyse Allah’a ortak koşmanın sembolü hâlini almıştı. Kur’ân-ı Kerîm, o günkü durumu, “Allah’ı bırakıp kendilerine ne zarar ne de fayda verebilecek şeylere tapıyorlar ve ‘İşte bunlar Allah katında bizim şefaatçilerimizdir.’ diyorlar...” (Yûnus, 10/18.) âyetinde tasvir etmektedir. Onlar bu anlayıştan ötürü Peygamberimize inanmak istemiyor ve putların kendileri ile Allah arasında aracı, şefaatçi olacaklarını belirtiyorlardı. “...O’nu bırakıp da başka dostlar edinenler, ‘Biz, onlara sadece bizi Allah’a daha çok yaklaştırsınlar diye ibadet ediyoruz.’ diyorlar.” (Zümer, 39/3.)

Kur’an, şefaat konusuna önemle vurgu yapmıştır. “Yoksa Allah’tan başka şefaatçiler mi edindiler? De ki: Hiçbir şeye güçleri yetmese ve düşünemiyor olsalar da mı?” (Zümer, 39/43.) “De ki: Şefaat tümüyle Allah’a aittir. Göklerin ve yerin hükümranlığı O’nundur. Sonra yalnız O’na döndürüleceksiniz.” (Zümer, 39/44.) âyetleriyle Allah’a ortak koşulan hiçbir şeyin değeri olmadığını ve bunların şefaatçi olamayacağını, şefaatlerinin hiçbir şekilde kabul edilmeyeceğini belirtmiştir.

“O’nun izni olmadan şefaat edebilecek hiçbir şefaatçi yoktur...” (Yûnus, 10/3.)

“O’nun izni olmadıkça şefaat edecek kimmiş?” (Bakara, 2/255.)

“Rahmân’ın katında söz almış olanlardan başkaları şefaat hakkına sahip olmayacaklardır.” (Meryem, 19/87.)

Peygamberimizin duasını ümmeti için saklama arzusu, onun bize düşkünlüğünü hissettiriyor. Bu sevgiye karşılık, sünnetini hafife almak veya nasıl olsa kurtuluruz demek olamaz. Sevgi bizi sorumluluğa daha istekli kılmalıdır.

Bir yanlışımızı sürekli erteliyorsak bu yakınlığı düşünelim. Onun bizden istediği doğruluğa hangi adımı atabiliriz? Ailemizde merhameti, kazancımızda helâli ve ibadetimizde samimiyeti güçlendirelim. Peygambere sevgi, hatayı savunan değil, doğruya dönmeye cesaret veren bir bağ olsun.

Bütün yetkinin üzerinde Allah’ın izni

ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلْحَىُّ ٱلْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُۥ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَّهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ مَن ذَا ٱلَّذِى يَشْفَعُ عِندَهُۥٓ إِلَّا بِإِذْنِهِۦ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَىْءٍ مِّنْ عِلْمِهِۦٓ إِلَّا بِمَا شَآءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَلَا يَـُٔودُهُۥ حِفْظُهُمَا وَهُوَ ٱلْعَلِىُّ ٱلْعَظِيمُ

Allah kendisinden başka hiçbir ilah olmayandır. Diridir, kayyumdur. Onu ne bir uyuklama tutabilir, ne de bir uyku. Göklerdeki her şey, yerdeki her şey onundur. İzni olmaksızın onun katında şefaatte bulunacak kimdir? O, kulların önlerindekileri ve arkalarındakileri (yaptıklarını ve yapacaklarını) bilir. Onlar onun ilminden, kendisinin dilediği kadarından başka bir şey kavrayamazlar. Onun kürsüsü bütün gökleri ve yeri kaplayıp kuşatmıştır. (O, göklere, yere, bütün evrene hükmetmektedir.) Gökleri ve yeri koruyup gözetmek ona güç gelmez. O, yücedir, büyüktür. (Bakara 2/255)

“Bunlar Allah’ın rızasına ermiş olandan başkasına şefaat edemezler...” (Enbiyâ, 21/28.)

“O gün Rahmân’ın izin verdiği ve sözünden hoşlandığından başkasının şefaati fayda vermez.” (Tâ-Hâ, 20/109.)

“O’nu bırakıp taptıkları şeyler şefaat edemezler. Ancak bilerek Hakk’a şahitlik edenler şefaat edebilirler.” (Zuhruf, 43/86.)

Bütün bu âyetlerde sadece Allah’ın izin verdiklerinin şefaat edebileceğine işaret edilmektedir. Buna göre Allah Teâlâ’nın rahmet ve ikramı ile bazı müminlerin şefaatine izin vereceği anlaşılmaktadır.

Hadislerde ise şefaat izni verilecek kimselerle, kendilerine şefaat edilecek olanların kimler olduğuna dair ayrıntılı bilgiler verilmektedir. Ebû Hüreyre, “Ey Allah’ın Resûlü! Yüce Rabbin sana şefaat konusunda nasıl bir hak bahşetti?” diye sorunca şu cevabı almıştır: “Senin ilme olan tutkunu bildiğim için bunu bana ilk soranın da sen olacağını tahmin etmiştim. Benim şefaatim, kalbi dilini, dili de kalbini tasdik ederek Allah’tan başka ilâh olmadığına samimiyetle şehâdet eden kimse içindir.” (HM10724 İbn Hanbel, II, 518.)

Hayatını günahlara dalarak geçirmiş olsa da inanan bir insan, müşriklerin ve kâfirlerin aksine, günah işlerken bile Allah’tan başkasına itaat kastı taşımaz, günahıyla övünmez, aksine pişman olup, af diler. Ümitsizliğe, karamsarlığa kapılmadan, iman ettiği Rabbine karşı yüreğinin derinliklerinde kendisini kurtaracak bir ümit ışığı besler. Peygamber Efendimiz bununla ilgili olarak da, “Bana, şefaat etmek ya da ümmetimin yarısının cennete girmesi hakkında tercihte bulunma fırsatı verildi; ben şefaat etmeyi seçtim. Çünkü o daha kapsamlı ve daha yeterlidir. Siz şefaatimin takva sahibi müminler için mi olacağını sanırsınız? Hayır. Aksine o, günahkârlar, çok hata işleyen ve kirlenenler içindir.” (İM4311 İbn Mâce, Zühd, 37.) buyurmuştur.

Ayet Allah’ın izni olmadan şefaat edilemeyeceğini bildiriyor. Bu sınır tevhidi korur. Bir insanın, grubun veya nesnenin bizi Allah’a rağmen kurtarabileceğine inanamayız.

Din adına kesin kurtuluş vaat edenlere dikkat edelim. Malımızı veya irademizi bir kişiye teslim etmek cennet bileti değildir. Güvenilir bilgiye başvuralım, kendi sorumluluğumuzu yaşayalım. Allah’a yakınlık arayışımız bizi istismara açık hâle getirmesin. Samimi umut, tevhidin ve doğru bilginin içinde taşınsın.

Ümit, kulluğun yerine geçmez

يَوْمَئِذٍ لَّا تَنفَعُ ٱلشَّفَٰعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ ٱلرَّحْمَٰنُ وَرَضِىَ لَهُۥ قَوْلًا

O gün, Rahmân'ın izin verdiği ve sözünden razı olduğu kimseden başkasının şefaati fayda vermez. (Tâhâ 20/109)

Âhirette Peygamberimizin ilk şefaatinin nasıl gerçekleşeceğinin de ilginç bir hikâyesi vardır. Hesaba çekilmek üzere uzun bir süre bekleyen insanlar hesabın başlatılması için sırasıyla Hz. Âdem, Hz. Nuh, Hz. İbrâhim, Hz. Musa ve Hz. İsa’dan şefaat talebinde bulunacaklar, ancak o günün dehşeti karşısında hiçbiri buna yaklaşmak istemeyecektir. Sonunda Hz. İsa bu taleplerini Hz. Muhammed’e iletmelerini tavsiye edecektir. İnsanlar Peygamberimize yönelecekler, Peygamberimiz de Allah’tan şefaat talebinde bulunacak ve Allah Teâlâ onun bu isteğini kabul edecektir. (M475 Müslim, Îmân, 322; B6565 Buhârî, Rikâk, 51.)

Allah Resûlü bir gün, Hz. İbrâhim ve Hz. İsa’nın kendilerine inananlar için yaptıkları duaları hatırlar. Kur’ân-ı Kerîm’de de yer alan bu duaları okuduktan (İbrâhîm, 14/35-41; Mâide, 5/118.) sonra ellerini açar ve “Yâ Rabbi, ümmetim, ümmetim!” diyerek dua edip, ağlar. O kadar yalvarır ki nihayet ümmeti hakkında kendisinin razı edileceği müjdesini alır. (M499 Müslim, Îmân, 346.) ve kıyamete kadar yaşayacak bütün insanlığın son tebliğcisi ve hak dinin tamamlayıcısı olan Hz. Muhammed’e (sav) de şefaat için izin verilir. (B438 Buhârî, Salât, 56.) O (sav) diğer peygamberlere göre kendisine daha çok inanan olduğunu belirtir. (M485 Müslim, Îmân, 332.) ve “Her peygamberin niyaz ettiği bir duası vardır. Ben de duamı kıyamet gününde ümmetime şefaat etmek için saklamak istiyorum.” (M487 Müslim, Îmân, 334.) buyurur. Bunun yanında, “Ben âdemoğlunun efendisi, kabri ilk açılacak, ilk şefaat edecek olan ve şefaati ilk kabul edilecek olanım.” (D4673 Ebû Dâvûd, Sünnet, 13; M5940 Müslim, Fadâil, 3.) buyurarak şefaat hususunda kendisine tanınan ayrıcalığa işaret eder.

Allah Resûlü’ne bahşedilen bu şerefli konum, “makâm-ı mahmûd” diye adlandırılmaktadır. (İsrâ, 17/79.) Bu makam, Peygamberimizin ümmeti için şefaat dilediği makamdır. (HM9682 İbn Hanbel, II, 441.) İnsanlar için af dilediği o en yüce, en büyük, en kapsamlı şefaat, “şefaat-i uzmâ”dır. İnsanlar kendileri için şefaatte bulunmasını istediklerinde Resûlullah (sav), Allah’ın huzurunda secdeye kapanacak, O’na hamdedip övgüler sıralayacak ve kendisine, “Dile! Ne dilersen, dileğin yerine getirilecek. Şefaat et! Şefaatin kabul edilecek. Söyle! Sözün dinlenecek.” denilecektir. İşte Kur’an’da, “Gecenin bir kısmında da uyanarak sana mahsus fazla bir ibadet olmak üzere teheccüd namazı kıl ki, Rabbin seni makâm-ı mahmûda ulaştırsın.” (İsrâ, 17/79.) âyetinde ifade edilen “makâm-ı mahmûd” da bu olacaktır. (T3148 Tirmizî, Tefsîru’l- Kur’ân, 17.)

Kur’ân-ı Kerîm’de kâfirler, Allah’a ortak koşan müşrikler ve âhireti inkâr edenler için şefaatin söz konusu olamayacağı ayrıca belirtilmiştir: “Onlara (kâfirlere) şefaatçilerin şefaati fayda vermez.” (Müddessir, 74/48.)

“Rablerinin huzurunda toplanacaklarından korkanları onunla (Kur’an ile) uyar. Onlar için Rablerinden başka ne bir dost ne de bir şefaatçi vardır...” (En’âm, 6/51.)

“Onlar (ashâbü’l-yemîn) cennetlerdedirler. Birbirlerine suçlular hakkında sorular sorarlar ve dönüp onlara şöyle derler: ‘Sizi cehenneme ne soktu?’ Onlar şöyle derler: ‘Biz namaz kılanlardan değildik. Yoksula yedirmezdik. Bâtıla dalanlarla birlikte biz de dalardık. Ceza gününü de yalanlıyorduk. Nihayet ölüm bize gelip çattı.’ Artık şefaatçilerin şefaati onlara fayda vermez.” (Müddessir, 74/40-48.)

Allah’ı inkâr eden kimse peygamber yakını bile olsa kendisi için şefaat ve bağışlanma mümkün olmayacaktır: “Cehennem ehli oldukları açıkça kendilerine belli olduktan sonra —yakınları da olsalar— Allah’a ortak koşanlar için af dilemek ne Peygamber’e yaraşır ne de müminlere. İbrâhim’in babası için af dilemesi sadece ona verdiği bir söz yüzündendi. Onun bir Allah düşmanı olduğu kendisine açıkça belli olunca, ondan uzaklaştı...” (Tevbe, 9/113-114.) Peygamber Efendimize, kendisini müşriklere karşı koruyan, himaye eden amcası Ebû Tâlib’e şefaat edip edemeyeceği sorulunca, şefaatinin onun azabını azaltma ihtimali olsa da, cehennemden kurtarmaya yetmeyeceğini belirtmiştir. (M513 Müslim, Îmân, 360.) Bütün bu âyet ve hadislerde vurgulanan ortak nokta, şefaat etme izni verenin, şefaat edilebilecek kişileri belirleyenin ve buna rıza gösterenin Allah olduğu gerçeğidir.

Şefaatin izne ve Allah’ın razı olduğu söze bağlılığını bildiren ayet, sorumluluğu ortadan kaldıran bir anlayışa izin vermiyor. Rahmeti umarız; onun adına kendi kendimize garanti üretmeyiz.

Kul hakkını çiğneyip sonra bir yakınlıkla hesabın silineceğini düşünmeyelim. Hakkı iade etmek, özür dilemek ve davranışı değiştirmek gerekir. Çocuğumuza da dinî aidiyeti sınırsız ayrıcalık gibi anlatmayalım. İman, kendimize dürüstçe dönüp düzeltmeye çalıştığımız bir kulluk içinde yaşasın.

Kur’an’la dostluğu hayatta kurmak

عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “اقْرَءُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ يَأْتِي شَفِيعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِصَاحِبِهِ…”

Ebû Ümâme el-Bâhilî’nin naklettiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “Kur’an okuyun! Çünkü Kur’an, kıyamet gününde dostuna (okuyucusuna) şefaatçi olacaktır...” (HM22546 İbn Hanbel, v, 255; M1874 Müslim, Müsâfirîn, 252)

İnananların kurtuluşu için hüküm gününün sahibi olan Allah’tan bağışlanma dileyerek şefaat kapısını çalacak olanlar sadece peygamberler ve şehitler değildir. Kıyamet günü salih müminler de, cezaya çarptırılan kardeşlerinin azaptan kurtulmaları için Rablerine dua ederler. (M454 Müslim, Îmân, 302.) Allah Resûlü, müminlerin cehenneme giren kardeşlerinin kurtuluşu için Rablerine yakarışlarını şöyle bir tabloyla tasvir eder: “Müminler Rablerine diyecekler ki, ‘Ey Rabbimiz! Bu cehenneme girecek olanlar, bizim mümin kardeşlerimizdi. Bizimle birlikte namaz kılıyor, bizimle oruç tutuyor, bizimle hacca gidiyorlardı. Fakat sen onları ateşe koymuşsun?’ Allah onlara, ‘Gidin onlardan tanıdıklarınızı oradan çıkarın.’ buyurunca, cehennemliklerin yanına giderler. Onları yüzlerinden tanırlar, bir kısmı dizlerine kadar ateş içerisindedirler, bir kısmı da topuklarına kadar ateşte. Onları ateşten çıkarınca, ‘Yâ Rabbi, emrettiklerini çıkardık.’ deyip Allah’a yönelirler. Allah da, ‘Önce kalplerinde dinar ağırlığında iman olanları, sonra yarım dinar ağırlığında iman olanları, daha sonra da kalplerinde zerre miktarı iman olanları ateşten çıkarın.’ buyurur.” Hadisi Peygamberimizden nakleden Ebû Saîd el-Hudrî, bu söylediklerine inanmayanların şu âyeti okumalarını tavsiye eder: “Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını asla bağışlamaz. Bunun dışında kalan (günah)ları ise dilediği kimseler için bağışlar. Allah’a şirk koşan kimse, şüphesiz büyük bir günah işleyerek iftira etmiş olur.” (Nisâ, 4/48; N5013 Nesâî, Îmân, 18.)

Müminlerin cehennem azabından kurtulması için şefaat etmelerine izin verilenler arasında melekler de vardır. İnsanlığa hidayet kaynağı olan Kur’an’ın bize ulaşmasında görev yapan ve inananlar için yeryüzünde bağışlanma dileyen melekler, (Şûrâ, 42/5.) dünyada müminlerin kurtuluşu için yerine getirdikleri vazifelerini, âhirette peygamberlerle birlikte müminlere şefaat dileyerek bir kez daha ifa ederler. (N1141 Nesâî, Tatbîk, 81.) O gün melekler Allah’ın izin verdiği kimselere şefaat eder (Enbiyâ, 21/ 28.) ve Allah’a şöyle yalvarırlar: “Ey Rabbimiz! Senin rahmetin ve ilmin her şeyi kuşatmıştır. O hâlde tevbe eden ve senin yoluna uyanları bağışla ve onları cehennem azabından koru.” (Mü’min, 40/7.)

Bu rivayetlere bakılarak şefaatin, herhangi bir dereceyi hak etmeyen birisi için yapılan aracılık, kayırma, imtiyaz şeklinde olacağı anlaşılmamalıdır. Zira böyle bir durum ne ilâhî adalet ne de şefaat etmelerine izin verilenler açısından mümkündür. Aslında şefaat, sonsuz derecede rahmet sahibi olan Allah’ın, şirke ve küfre bulaşmayan kullarını affedip bağışlamasının yollarından biridir. Kur’ân-ı Kerîm’e göre, “Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını asla bağışlamaz. Bunun dışında kalanları ise dilediği kimseler için bağışlar.” (Nisâ, 4/48.) Peygamber Efendimiz de, “Her kim Allah’tan başka ilâh olmadığını bilerek ölürse cennete girecektir.” (M136 Müslim, Îmân, 43; HM464 İbn Hanbel, I, 65.) buyurur. Bu anlamda nakledilen diğer rivayetlerde de Allah’ın iman edip şirke bulaşmayan insanları dileyeceği bir zamanda affedeceğine işaret edilir. Bu âyet ve hadisler, insanları ibadet etmekten ve salih ameller işlemekten alıkoymamalı, onları gevşekliğe sevk etmemelidir.

Hz. Ömer ile Resûlullah (sav) arasında yaşanan bir olayı Ebû Musa el-Eş’arî şöyle anlatıyor: “Bir gün kabilemden birkaç kişiyle birlikte Peygamberimize uğradığımda, ‘Müjdeler olsun, başkalarına da bu müjdeyi verin. Kim sadık kalarak Allah’tan başka ilâh olmadığına şehâdet ederse cennete gider.’ buyurdu. Daha sonra onun (sav) huzurundan ayrıldım ve bu durumu insanlara müjdelemeye başladım. Yolda Ömer b. Hattâb karşımıza çıktı, (bu hadisi öğrenince) bizi Resûlullah’a geri götürdü ve ‘Ey Allah’ın Resûlü! Buyurduğunuz müjdeli haber insanlara duyurulduğu takdirde buna güvenebilirler.’ dedi. Bunun üzerine Resûlullah sustu.” (HM19826 İbn Hanbel, Iv, 402.)

Bu olayın Hz. Ömer ile Ebû Hüreyre arasında geçtiği de nakledilmektedir. (M147 Müslim, Îmân, 52.) Allah Resûlü’nün Hz. Ömer’in bu hassasiyetine cevap vermeyip sessiz kalması bir yanlış anlaşılmanın söz konusu olabileceğine işaret etmektedir. Hz. Nebî bu şekilde ashâbına müjde verirken Allah’ın rahmet ve mağfiretinin sonsuz olduğunu ifade etmek istemişti. Yoksa iyilik işleyenlerle, işlemeyenlerin eşit olması veya insanların salih ameller işlemekten uzaklaşmaları için değildi. Nitekim risâlet görevinin asıl amacı, tevhid, ibadet ve salih amellerin yaygınlaşması idi. Kuşkusuz bu sorumlulukları hakkıyla yerine getirenler ile gevşek davrananlar ilâhî adalet gereği bir olmayacaktır. Zira, “Kim zerre miktarı hayır yapmışsa onu görecektir. Kim de zerre miktarı şer işlemişse onu görecektir.” (Zilzâl, 99/7-8.) âyetleri bu hususa işaret etmektedir.

Âyet ve hadislerde geçen şefaat konusunun, ilâhî adalete ters düştüğü sanılmamalıdır. Şüphesiz Allah, mutlak adalet sahibidir. Her yapılanın karşılığını vereceğini vaad etmiştir. vaadinde de sadıktır. Ancak kişinin ibadet yaptıktan sonra takdirin Allah’ın elinde olduğu, sonucu belirleyenin de yine O olduğu inancından ayrılmaması gerekir. İyi bilmelidir ki kul, ne kadar çaba sarf ederse etsin, ne tür ameller yaparsa yapsın, yerine getirdiği bu ibadet ve taatler onun kurtuluşunun garantisi değildir. Zira bu amellerin kabul edilip edilmemesi önemlidir. Nitekim bir gün Resûlullah (sav) ashâbına, “İşlerinizde ifrat ve tefrite kaçmayın, mutedil ve doğru olun; bilin ki sizden hiçbir kimse ameli sayesinde kurtuluşa eremez.” buyurur. Ashâb, “Yâ Resûlallah, siz de mi?’ derler. Bunun üzerine Peygamberimiz şöyle buyurur: “Evet, Allah Teâlâ rahmetiyle ve lütfuyla kuşatmazsa ben de kurtulamam.” (M7113 Müslim, Sıfâtü’l- münâfıkîn, 72.)

Kur’an’ın okuyucusuna şefaatçi olması müjdesi, onunla yakınlığın değerini gösteriyor. Bu dostluk yalnızca sesi dinlemek veya sayfayı tamamlamakla sınırlı kalmasın. Anlamını öğrenip öğüdüyle yaşamaya çalışalım.

Bugün kısa bir düzenli okuma vakti belirleyebiliriz. Bir ayetin mesajını evimizde konuşup bir davranışa dönüştürelim. Peygamberimizin duasını umarken getirdiği vahye de kulak verelim. Şefaat ümidi bizi gevşetmesin; tövbeye, Kur’an’a ve güzel ahlâka yaklaştırsın. Rabbimizin rahmetiyle doğru yolda yürüyelim.

Gönlümüzü Rabbimize açalım

Allah’ım, günahlarımızı bağışla, tövbemizi kabul eyle. Peygamberinin şefaatine izin verdiğin kullardan olmayı nasip et. Rahmetini umarken sorumluluğunu unutanlardan eyleme bizi.

Rabbimiz, Kur’an’ı okuyup anlamaya, sünneti öğrenip yaşamaya gönlümüzü aç. Ailelerimizi yanlış kurtuluş vaatlerinden ve din adına istismardan koru. Çocuklarımıza samimi iman, gençlerimize güvenilir bilgi ver. Üzerimizdeki hakları telafi edelim, günaha mazeret üretmeyelim. Bizi rahmetinden ümit kesmeyen ve doğruya dönmekten usanmayarak kulluğunu sürdürenlerden eyle. Âmin.

Kaynak: Diyanet kaynak metni, 7. cilt, 621–634. sayfalar. Ayet ve hadislerin asıl kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir. Arapça ayet metni: Tanzil Project, Uthmani 1.1, CC BY 3.0; meal: Diyanet İşleri Başkanlığı.