Rüya: Uykudaki Âlem

Hamd, geceyi dinlenme, gündüzü çalışma zamanı kılan, uykumuzda ve uyanıklığımızda bizi rahmetiyle kuşatan Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, gönüllerimizi korkuya teslim etmeden Allah’a sığınmayı öğreten, gördüğümüz rüyalar karşısında da bize hikmetli bir yol gösteren Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.

Muhterem kardeşlerim! Bazen güzel bir rüyayla uyanır, gönlümüzde bir sevinç hissederiz. Bazen de gördüklerimiz bizi ürkütür; daha gözümüzü açar açmaz ne anlama geldiğini düşünmeye başlarız. Kaybettiğimiz bir yakınımızı görürüz, gün içinde zihnimizi meşgul eden bir meseleyi yeniden yaşarız, hiç beklemediğimiz görüntülerle karşılaşırız. Uykunun içindeki bu âlem, insanın merakını ve duygularını her zaman etkilemiştir.

Fakat rüya hakkında konuşurken ihtiyacımız olan şey, merakımızı büyüten her söze teslim olmak değildir. İhtiyacımız, dinimizin öğrettiği ölçüyü öğrenmek ve gönlümüzü o ölçüyle sakinleştirmektir. Çünkü bazen bir rüya yüzünden insan günlerce korkabilir, bir başkasından şüphelenebilir, hayatını değiştirecek bir karar verebilir. Güzel bir rüya da onu kendi durumundan gereğinden fazla emin hâle getirebilir. Bu yüzden rüyayı kendi yerinde anlamak, hem imanımız hem huzurumuz için önemlidir.

Bugün “Rüya: Uykudaki Âlem” konusunu ele alacağız. Görünen her şeyin kesin bir haber olduğunu düşünmeden, Allah’ın rahmetini ümit ederek ve Peygamberimizin rehberliğini takip ederek konuşacağız. Rabbimiz gönüllerimizi ölçüsüz korkulardan korusun; uykumuzu da uyanıklığımızı da hayra yöneltsin.

Her rüya aynı şekilde anlaşılmaz

Sevgili Peygamberimiz buyuruyor:

…الرُّؤْيَا ثَلاَثٌ: فَالرُؤْيَا الصَّالِحَةُ بُشْرَى مِنَ اللَّهِ وَرُؤْيَا تَحْزِينٌ مِنَ الشَّيْطَانِ وَرُؤْيَا مِمَّا يُحَدِّثُ الْمَرْءُ نَفْسَهُ…

“…Rüya üç çeşittir: Allah’tan bir müjde olan salih rüya, şeytandan kaynaklanan üzücü rüya ve kişinin yaşadıklarından bazılarının rüyasına yansıması…” (Müslim, Rü’yâ, 6, no. 5905.)

Kardeşlerim! Bu açıklama bize hemen bir ölçü veriyor: Gördüğümüz her rüyayı aynı yere koyamayız. Her görüntü geleceği haber veren bir işaret değildir. İnsan gündüz düşündüğü, korktuğu veya özlediği şeyleri rüyasında görebilir. Bir sınava hazırlanan gencin sınavı, borcunu düşünen kişinin hesabını, ailesini özleyen insanın yakınlarını görmesi mümkündür. Böyle bir görüntüye bakarak gelecekte ne olacağını kesin biçimde söyleyemeyiz.

Hadis, insanın güzel bir rüyadan sevinç duyabileceğini de gösterir. Rabbimizin lütfunu ümit eder, O’na hamdederiz. Fakat bu sevinç bizi ibadetlerimizi ihmal etmeye, kendimizi başkalarından üstün görmeye veya bir rüyayı herkesi bağlayan bir hükme dönüştürmeye götürmemelidir. Müjdeye sevinmek başka, bütün sorumluluklarımızın kalktığını sanmak başkadır. İmanımız, uyanıkken taşıdığımız kulluk sorumluluğuyla birlikte yaşanır.

Üzücü rüyalar konusunda ise Peygamberimiz korkunun esiri olmamamızı öğretiyor. Bizi sıkıntıya sokan bir görüntüden hareketle kendimiz, çocuklarımız veya yakınlarımız hakkında felâket hükmü vermeyelim. Her kötü rüyayı, üzerimizde özel bir zarar bulunduğunun delili sayamayız. Bir insanın sıkıntısını artıran kesin yorumlar yapmak, dinimizin gönüllere verdiği güveni zayıflatabilir. Rabbimize sığınalım, sakinleşelim ve hayatımızın gerçek sorumluluklarına dönelim.

Bir kardeşimiz “Çok kötü bir rüya gördüm, mutlaka bir şey olacak” dediğinde ona korku yüklemeyelim. “Şu kişiden sakın, başına bu gelecek” diyerek bilmediğimiz konularda konuşmayalım. Böyle bir insanın ihtiyacı, kuruntularına yeni malzeme değil, güven veren bir rehberliktir. Ona Peygamberimizin ölçüsünü hatırlatabilir, dua etmesine ve hayatını sakin biçimde sürdürmesine yardımcı olabiliriz.

Peygamberlerin rüyaları ve bizim taşıdığımız ölçü

Kur’an’da Hz. Yûsuf’un rüyası anlatılır:

إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَٰٓأَبَتِ إِنِّى رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًۭا وَٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِى سَٰجِدِينَ

“Bir gün Yûsuf, babasına demişti ki: ‘Babacığım! Ben rüyamda on bir yıldızla güneşi ve ayı gördüm; onları bana secde ederken gördüm.’” (Yûsuf, 12/4; Kur’an Yolu meali.)

Yûsuf sûresindeki bu anlatım, Rabbimizin bir peygamberin hayatını nasıl hikmetle yönlendirdiğini gösterir. Fakat peygamberlerin vahiy ve rehberlik kapsamındaki rüyalarıyla bizim rüyalarımızı aynı düzeyde düşünemeyiz. Hz. Yûsuf’un hayatındaki olaylar Allah’ın Kur’an’da haber verdiği hakikatlerdir. Bizim gördüğümüz bir görüntünün anlamı ise kesinlik taşıyan böyle bir bilgi değildir. Kur’an kıssasından ders alırız; kendi yorumumuzu ilâhî haber gibi sunmayız.

Hz. Âişe validemiz, Resûlullah’ın vahiy almaya başlaması hakkında şöyle anlatır:

عَنْ عَائِشَةَ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا) أَنَّهَا قَالَتْ:أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) مِنَ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ فِى النَّوْمِ، فَكَانَ لاَ يَرَى رُؤْيَا إِلاَّ جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ…

“Allah Resûlü’nün vahiy almaya başlaması, uykuda doğru rüya görmesiyle olmuştur. Gördüğü rüyalar sabahın aydınlığı gibi gerçekleşirdi…” (Hz. Âişe’nin anlatımı; Buhârî, Ta‘bîr, 1, no. 6982.)

Buradaki söz, Hz. Âişe’nin Peygamberimizin vahyin başlangıcındaki durumuna ilişkin anlatımıdır. Allah Resûlü’nün peygamberlik hayatına ait bu özel durumu, bizim sıradan rüyalarımızın yanılmaz olduğu düşüncesine çeviremeyiz. Peygamberlik son bulmuştur; rüya görerek yeni bir dinî hüküm getiremeyiz. Kur’an’ın ve sünnetin açık ölçülerini, bir kişinin gördüğünü söylediği rüya sebebiyle değiştiremeyiz.

Bir kimse bize “Rüyamda gördüm, sen mutlaka şu işi yapmalısın” diyebilir. Onu nezaketle dinleyebiliriz; fakat rüyasını kendimiz için bağlayıcı bir emir saymayız. Bir evlilik kararında, bir ortaklıkta veya hayatımızı etkileyen başka bir meselede kişinin ahlâkını, gerçek şartları, güvenilir bilgiyi ve istişareyi gözetiriz. Bir insanın rüyası, başka bir insanın iradesini ortadan kaldırmaz. Allah’ın bize verdiği aklı ve sorumluluğu kullanmayı sürdürürüz.

Güzel rüyada şükür, korkutan rüyada Allah’a sığınmak

Efendimiz, rüya gören insanın nasıl davranacağını şöyle öğretiyor:

إِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ رُؤْيَا يُحِبُّهَا فَإِنَّمَا هِيَ مِنَ اللَّهِ، فَلْيَحْمَدِ اللَّهَ عَلَيْهَا، وَلْيُحَدِّثْ بِهَا، وَإِذَا رَأَى غَيْرَ ذَلِكَ مِمَّا يَكْرَهُ، فَإِنَّمَا هِيَ مِنَ الشَّيْطَانِ، فَلْيَسْتَعِذْ مِنْ شَرِّهَا، وَلاَ يَذْكُرْهَا لِأَحَدٍ، فَإِنَّهَا لاَ تَضُرُّهُ.

“Sizden biri hoşlandığı bir rüya görürse bu Allah’tandır; Allah’a hamdetsin ve onu anlatsın. Bunun dışında hoşuna gitmeyen bir rüya görürse bu da şeytandandır; onun şerrinden Allah’a sığınsın ve onu kimseye anlatmasın. Böyle yaparsa o rüya kendisine zarar vermez.” (Buhârî, Ta‘bîr, 3, no. 6985.)

Ne güzel bir rehberliktir kardeşlerim! Sevincimizi şükürle karşılayalım, korkumuzu Allah’a sığınarak sakinleştirelim. Kötü bir görüntüyü büyütüp sürekli anlatmak, herkesten ayrı bir yorum istemek, gün boyu zihnimizde döndürmek yerine Peygamberimizin öğrettiği yola yönelelim. Rüyadan çıkarılan korkutucu sözleri kaderimizin kesin haberi gibi taşımayalım. Hayatımızın sahibi Yüce Allah’tır; bizim sığınağımız da O’dur.

Bu hadis, kötü bir rüya gördüğümüz için hayatımızı korkuya teslim etmememizi sağlar. Bir yakınımızın başına mutlaka bir zarar geleceğini düşünerek kendimizi tüketmeyelim. Çocuklarımıza, gördüğümüz rüyadan hareketle ürkütücü sözler söylemeyelim. Bir rüyayı anlatıp insanların gönlüne endişe eklemek yerine, içimizdeki endişeyi duayla ve doğru bilgiyle yatıştırmaya gayret edelim. Allah’a güvenmek, görülen bir görüntünün bütün günümüze hükmetmesine izin vermemektir.

Bir başka rivayette Ebû Seleme, gördüğü rüyaların kendisini çok etkilediğini anlatmış; Ebû Katâde de Peygamberimizin kötü rüyanın şerrinden Allah’a sığınma tavsiyesini nakletmiştir. Bu rehberliği öğrenince rüyaların ağırlığını artık eskisi gibi taşımadığını belirtmiştir. (Müslim, Rü’yâ, 1–2, no. 5897 ve 5900.) Burada insanı korkudan çıkaran bir teselli görüyoruz. Efendimizin sözü, gönlüme yeni bir endişe eklemek için değil, Allah’a sığınarak rahatlamam için bana ulaşıyor.

Kötü rüya hakkındaki “anlatmama” tavsiyesini, hiçbir sıkıntımızda yardım isteyemeyeceğimiz şeklinde anlamayalım. Korkumuz gündelik hayatımızı zorluyor, uykumuz ve huzurumuz sürekli etkileniyorsa durumumuzu güvenilir bir yakınımızla ve gerektiğinde bir uzmanla paylaşabiliriz. Burada sakınılan, rüyayı korkutucu tabirlerin dolaştığı bir malzemeye çevirmektir. Destek aramakla fal gibi geleceğe hükmeden yorumların peşine düşmek aynı şey değildir.

Güzel bir rüyayı da herkesin önünde kendimizi yüceltme aracına dönüştürmeyelim. Şükredelim, hayra yoralım ve ibadetimizi sürdürmeye niyet edelim. Bir nimetin bize hissettirdiği sevinç, başka bir insana üstünlük iddiası olmamalıdır. Rüya görmeyen veya gördüğünü hatırlamayan kardeşimiz de Rabbimizin rahmetinden uzak değildir. Kulluğumuzun değeri, sadece rüyalarımızın sayısıyla veya etkileyiciliğiyle ölçülmez.

Rüya adına insanları incitmeyelim

Aziz kardeşlerim! Bir rüyaya dayanarak kimseyi suçlayamayız. Komşumuzun bize kötülük yaptığını, akrabamızın kötü niyetli olduğunu veya birinin güvenilmez olduğunu sadece rüyamız sebebiyle söyleyemeyiz. Böyle bir söz, gerçeğe dayanmayan bir şüpheyi insanların arasına taşır. Uykuda gördüğümüz görüntü, başkasının hakkını zedeleyecek bir delil değildir. Rüya yorumumuzdan önce insanın onurunu koruma sorumluluğumuz vardır.

Bazen aile içinde bir kişi, gördüğü rüyayı başkasına baskı kurmak için kullanabilir. “Bu evliliği yaparsan kötü olur”, “Şu kişiyle konuşmayacaksın”, “Ben gördüm, itiraz etme” gibi sözler gönülleri sıkıştırabilir. Bir ailede büyüklerin tecrübesine saygı duyulur; fakat bir rüya, başkasının hayatı üzerinde sınırsız yetki vermez. Meseleleri açıkça konuşmak, gerçek şartları değerlendirmek ve ehil kimselerle istişare etmek gerekir.

Rüya tabiri yapan herkesin sözü de doğru değildir. Kişinin heyecanını veya korkusunu kullanarak para isteyen, kesin felâketler haber veren, özel bir işlem yapmazsa zarar göreceğini söyleyen kişilere karşı dikkatli olalım. Bilmediğimiz geleceği bir yorumcunun cümlesine teslim etmeyelim. Mümin, Allah’a sığınır; dua eder, tedbirini alır ve insanları korkuyla kendisine bağlayan iddialar karşısında aklını kullanır.

Bazen dinî bir görüşü kabul ettirmek için de rüya ileri sürülebilir. Bir kişinin adını kullanarak “Bana şöyle söylendi” denebilir, yeni bir davranışa dinî zorunluluk kazandırılmaya çalışılabilir. Böyle bir durumda ölçümüz yine Kur’an ve sahih sünnettir. Rüya, bu kaynaklara aykırı bir hükmü doğru hâle getirmez. Bilgiye dayanan açık bir sorumluluğu, yorumlara dayanarak bırakamayız.

Bir rüyada vefat etmiş yakınımızı görmüş olabiliriz. Onu özlediğimiz için sevinir veya hüzünleniriz. Onun için dua etmek, hayır yapmak ve kendimizden sonraya güzel bir iz bırakmaya çalışmak anlamlıdır. Fakat gördüğümüz bir ayrıntıdan onun âhiretteki durumuna dair kesin hükümler çıkarmayalım. Böyle bir kesinliği bize veren bir bilgi yoktur. Allah’ın rahmetini ümit edelim; kendi sorumluluğumuzu da canlı tutalım.

Gördüğümüzü ve görmediğimizi doğru söylemek

Peygamber Efendimiz şu uyarıyı yapmıştır:

إِنَّ مِنْ أَفْرَى الْفِرَى أَنْ يُرِىَ عَيْنَيْهِ مَا لَمْ تَرَ.

“En büyük yalanlardan biri, kişinin gözlerine görmediğini gördüğünü söylemesidir.” (Buhârî, Ta‘bîr, 45, no. 7043.)

Bu hadis, görmediği rüyayı görmüş gibi anlatan insanın ağır bir yanlış yaptığını bildiriyor. İnsanları etkilemek, sözünü kabul ettirmek veya kendisini farklı göstermek için rüya uyduramayız. Dinî bir değerin adını kullanarak anlattığımız her sözün sorumluluğu vardır. Rüyayı kimse kontrol edemiyor diye yalan söylemenin hafiflediğini sanmayalım. İnsanların bize duyduğu güven, Allah’ın huzurunda taşıdığımız bir emanettir.

Gerçekten gördüğümüz bir rüyayı anlatırken de onu süsleyip değiştirmeyelim. Hatırlamadığımız bir ayrıntıyı kesinmiş gibi eklemeyelim. “Galiba böyleydi” dediğimiz yerde bunu dürüstçe ifade edelim. Anlattığımız şeyin bir yorum mu, bir hatıra mı, gördüğümüz görüntü mü olduğunu ayıralım. Doğruluk yalnız gündüz yaptığımız işler hakkında değil, kendi iç dünyamızdan söz ederken de gereklidir.

Efendimiz, doğru sözlülükle doğru rüya arasında da bir ilişki kurmuştur:

… وَأَصْدَقُكُمْ رُؤْيَا أَصْدَقُكُمْ حَدِيثًا…

“…Rüyası en doğru olanınız, sözü en doğru olanınızdır…” (Müslim, Rü’yâ, 6, no. 5905.)

Buradan, gündüzümüzü doğrulukla güzelleştirmemiz gerektiğini öğreniriz. Fakat başkasının takvasını rüyalarından ölçmeye kalkışmayız. Bir kimsenin çok rüya anlatması onun mutlaka daha üstün olduğunu göstermez; rüya görmediğini söylemesi de imanına dair bir eksiklik hükmü vermez. Hadis, bize başkalarının hâlini tartmak için bir liste değil, kendi dilimizi doğruluğa çağıran bir ders sunmaktadır.

Rüyalarımızın ne anlama geldiğini uzun uzun düşünürken bazen uyanıkken yaptıklarımızı daha az düşünüyoruz. Söylediğimiz söz doğru mu, kazancımız helâl mi, ailemize karşı görevimizi yerine getiriyor muyuz, kalbimizde taşıdığımız kırgınlığı onarmak için bir adım atıyor muyuz? Bunlar hakkında elimizde açık bir sorumluluk var. Uykudaki bir işareti ararken uyanıkken bize verilen emaneti unutmayalım.

Rüyadan sonra evimizin dili nasıl olsun?

Aziz kardeşlerim! Bir insan kötü bir rüyanın ardından konuşmak istediğinde, onun hâlini anlamaya çalışalım. Kendisine gülmek, korkusunu küçümsemek veya “Bunda üzülecek ne var?” demek her zaman yardımcı olmayabilir. Önce dinleyelim; sonra gördüğü şeyden kesin felâketler çıkarmaması gerektiğini, Rabbine sığınabileceğini ve hayatını bir görüntünün hükmüne bırakmasının gerekmediğini hatırlatalım. Gönlü sıkışmış birine verilen sakin ve doğru bir açıklama, büyük bir teselli olabilir.

Özellikle çocuklarımıza yaklaşımımız önemlidir. Gece korkuyla uyanan bir çocuk, önce yanında güvendiği birini görmek ister. Ona korkutucu varlık hikâyeleri anlatmak veya rüyasının mutlaka kötü bir haber olduğunu söylemek endişesini artırabilir. Yaşına uygun, sade bir dille sakinleştirelim; yanında olduğumuzu hissettirelim. Allah’a dua etmeyi, O’nun rahmetini ümit etmeyi öğretelim. Çocuğun dinle kurduğu bağ, yalnız korktuğunda duyduğu tehditlerden oluşmasın; güven ve merhametle de beslensin.

Bir yetişkinin yaşadığı endişeyi de ciddiye alalım. Günlük hayatında ağır bir yük taşıyor, bir yakınını özlüyor veya bir belirsizlikle uğraşıyor olabilir. Rüyasını dinlediğimizde onun bütün iç dünyasını çözdüğümüzü sanmayalım. Gördüğü görüntülerin her birine kesin anlam vermeye çalışmak yerine, gerçekte hangi sıkıntıda desteğe ihtiyacı olduğunu sorabiliriz. Yanında bulunmak, bir işini kolaylaştırmak veya güvenilir yardım yollarına ulaşmasına eşlik etmek daha faydalı olabilir.

Güzel rüyalar üzerine konuşurken de nezaketimizi koruyalım. Bir kardeşimizin sevinciyle sevinebilir, onun için hayır dua edebiliriz. Fakat bu sevinci herkese karşı bir üstünlük iddiasına çevirmeyelim. İnsanların rüya anlatma biçimleri, gördüklerini hatırlamaları ve yaşadıkları duygular farklı olabilir. Başkasının kendisini eksik hissetmesine sebep olacak karşılaştırmalar yapmayalım. Rabbimizin rahmeti hakkında ümit taşırken, kimin daha değerli olduğuna dair bilmediğimiz hükümler vermeyelim.

Bazı rüyalar insanın özlemini canlı tutar. Vefat etmiş annesini veya babasını görmek, bir kişinin gönlünü derinden etkileyebilir. Bu duyguyu hor görmeyelim. Onun için dua etmeyi, hatırasını hayırla anmayı ve geride kalan sorumluluklarını gözetmeyi konuşabiliriz. Ancak rüyadaki ayrıntılardan kesin âhiret bilgileri üretmeyelim. Özlemini taşıyan insanın gönlüne, kaynağı olmayan korkular eklemeyelim. Allah’ın rahmetini ümit etmek ve hayra yönelmek, böyle bir anda güvenilir bir yoldur.

Kendi rüyamızın yorumunu ararken başkasının hakkını da unutmayalım. Bir akrabamızla ilişkimizi sadece rüyada gördüğümüz bir sahne yüzünden bozmayalım. Bir çalışanı, bir komşuyu veya aile ferdini gördüğümüz görüntüye dayanarak suçlamayalım. Gerçekte bir sorun varsa onu gerçek bilgilerle ele alalım. Konuşalım, araştıralım, uygun yerde yardım alalım. Uykuda gördüğümüz bir olay, uyanıkken bir insana haksızlık yapmanın gerekçesi olamaz.

Böyle bir ölçü, rüyaya duyduğumuz merakı bütünüyle yok etmez; merakımızı sorumlulukla taşımamıza yardımcı olur. İnsan kendi hislerini önemseyebilir, güzel bir rüyayı hayra yorabilir ve Rabbine şükredebilir. Fakat bütün hayatının kararlarını bir tabir listesine teslim etmeden yaşamayı sürdürür. Dinimizin açık rehberliği bize bu dengeyi kazandırır. Gönlümüzün her ayrıntıyı çözme çabasından biraz uzaklaşıp Allah’a güvenmesi, gerçek hayatımızdaki hayırlı adımlara da yer açar.

Bu yüzden bir rüyanın ardından kendimize şu soruyu da soralım: Bugün doğru ve güzel olarak yapabileceğim ne var? Bir yakınımızı arayabilir, ihmal ettiğimiz ibadete yönelebilir, bir borcu ödeme planını düzenleyebilir veya kırdığımız bir gönülden özür dileyebiliriz. Bunlar için kesin bir rüya yorumu beklememiz gerekmez. Allah’ın bize verdiği bugün, hayır yapmak için gerçek bir imkândır. Uykudaki görüntünün peşinde bütün günümüzü kaybetmeden, elimizdeki bu imkânın kıymetini bilelim.

Hayatımızın rehberini doğru yerde aramak

Sahâbeden Abdullah b. Zeyd’in ezanla ilgili rüyası da kaynaklarımızda anlatılır. Peygamberimiz bu rüyayı onaylamış ve Bilâl’in ezanı okumasını istemiştir. (Ebû Dâvûd, Salât, 27, no. 498; İbn Mâce, Ezân, 1, no. 707.) Burada belirleyici olan, Allah Resûlü’nün onayıdır. Bu örnekten hareketle bugün herhangi bir kişinin rüyasıyla yeni bir ibadet biçimi veya herkes için bağlayıcı bir dinî hüküm oluşturulamaz.

Bizim rehberimiz, Rabbimizin kitabı ve Peygamberimizin sahih sünnetidir. Rüyadan sevinç duysak da üzülsek de bu ölçüyü koruruz. İbadetlerimizi rüya bekleyerek ertelemeyiz. Bir hakkı ödemek için özel bir işaret aramayız. Bir kırgınlığı onarmak için önce uykumuzda güzel bir görüntü görmeyi şart koşmayız. İyiliği gösteren açık bilgiler bize ulaşmışken, hayırlı davranışımıza bugün başlayabiliriz.

Kıymetli kardeşlerim! Bu akşam ailemizle konuşurken korkuyu büyüten bir dili azaltmaya niyet edelim. Çocuğumuz kötü bir rüya gördüğünü söylediğinde onu ürkütmek yerine sakinleştirelim; Allah’a dua edebileceğini, yanında olduğumuzu hissettirelim. Yakınımız bir rüya yüzünden endişeliyse onun kaygısını küçümsemeden Peygamberimizin tesellisini hatırlatalım. Hiçbirimiz bir başkasının gönlüne, bilmediğimiz bir geleceğin korkusunu yüklemeyelim.

Güzel rüyamız varsa Rabbimize şükredelim. Korkutan bir rüyamız varsa O’na sığınalım. Hatırladığımız görüntüler için kesin sonuçlar çıkarmayalım. Her durumda gündüzümüzü doğrulukla, ibadetle, helâl emekle ve merhametle güzelleştirelim. Allah’a güvenen insan, merakını inkâr etmez; fakat onu bilgi ve ölçüyle taşır. Gönlümüze huzur veren şey, her rüyanın tabirini öğrenmekten önce, her hâlimizde Rabbimizin kulu olduğumuzu hatırlamaktır.

Allah’ım, gecelerimize huzur, gündüzlerimize doğruluk ver

Allah’ım! Uykumuzu dinlenmeye, uyanışımızı hayra vesile kıl. Gönüllerimizi korkutan kuruntulardan, zihnimizi yoran vesveselerden ve bilmediğimiz geleceğe dair ölçüsüz endişelerden koru. Gördüğümüz güzel rüyalarda sana şükretmeyi, bizi ürküten rüyalarda sana sığınmayı ve her hâlimizde sana güvenmeyi nasip eyle.

Rabbimiz! Rüyalarımızı insanları suçlamak, baskı altında tutmak veya kendimizi üstün göstermek için kullanmaktan bizi uzak eyle. Görmediğimizi görmüş gibi anlatmaktan, bilmediğimizi kesin bilgi gibi sunmaktan ve dinin adına yalan söylemekten sana sığınırız. Dilimize doğruluk, kalbimize ihlâs, kararlarımıza sağduyu ver.

Allah’ım! Korku içinde bulunan, geceleri huzursuz olan ve endişesini tek başına taşıyan kardeşlerimize ferahlık ihsan eyle. Onlara güvenilir destek, merhametli insanlar ve huzura kavuşacakları hayırlı yollar nasip et. Çocuklarımızın gönüllerini korkuyla değil, sana duydukları güven ve sevgiyle yetiştirmemize yardım et.

Rabbimiz! Vefat eden yakınlarımıza rahmet eyle. Özlemlerimizi duayla, hatıralarımızı hayırla güzelleştir. Âhiretin bilgisini bilmediğimiz hâlde kesin hükümler vermekten bizi koru. Senin rahmetini ümit eden, kendi sorumluluğunu yerine getirmeye çalışan kullarından olmayı nasip eyle.

Allah’ım! Gündüzümüzü doğrulukla, kazancımızı helâlle, evimizi merhametle, ibadetlerimizi ihlâsla güzelleştir. Bize Kur’an’ın ve Peygamberimizin rehberliğinde yürümeyi nasip et. Gecelerimizde huzur, ömrümüzde istikamet, son nefesimizde iman ve âhirette affınla güzel bir karşılık ihsan eyle. Âmin.

Kaynaklar

Esas alınan konu: Diyanet İşleri Başkanlığı, Hadislerle İslâm, I, 463–474, “Rüya: Uykudaki Âlem”. Hadislerin Arapça lafızları eserin özgün metin sayfalarıyla kontrol edilmiştir; kullanılan rivayetlerin kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir.

Diyanet özgün hadis metni: I, 463.

Diyanet özgün hadis metni: I, 464.