Ruh: Hayat İksiri

Hamd, bedene can veren, kuluna duyma, anlama ve şükretme imkânı bahşeden Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, bilginin sınırını ve hayatın emanet oluşunu bize öğreten Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.

Aziz kardeşlerim! Her sabah gözümüzü açıyor, sevdiklerimizin sesini işitiyor, bir bardak su içiyor ve çoğu zaman bütün bunları olağan sayıyoruz. Sonra bir hasta odasında ya da bir cenazede hayatın ne kadar kırılgan olduğunu yeniden hissediyoruz. Bugün ruh hakkında konuşurken insanın merakını küçümsemeyeceğiz. Fakat merakımızın bizi nereye götürdüğünü de düşüneceğiz: Bilmediğimiz ayrıntılar peşinde koşmaya mı, yoksa bize verilen hayatı daha doğru yaşamaya mı?

BİLDİĞİMİZ KADARINI SÖYLEYELİM

Abdullah b. Mes‘ûd’un anlattığına göre bir topluluk Peygamberimize ruhu sordu. Resûlullah cevap için vahyi bekledi. Ardından şu ayet bildirildi:

وَيَسْـَٔلُونَكَ عَنِ الرُّوحِؕ قُلِ الرُّوحُ مِنْ اَمْرِ رَبّٖي وَمَٓا اُو۫تٖيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ اِلَّا قَلٖيلاً

“Sana ruh hakkında soru sorarlar. De ki: ‘Ruh rabbimin emrindendir ve size pek az bilgi verilmiştir.’” (İsrâ, 17/85; ruh hakkında sorunun nakli için Diyanet, Hadislerle İslâm, I, 291; Buhârî, İlim, 47; Müslim, Sıfâtü’l-münâfikîn, 32.)

Kardeşlerim, Peygamberimizin burada beklemesi de bize bir edep öğretir. İnsan, cevap vermesi beklendiğinde bilmediğini doldurmak zorunda değildir. Dinî bir mesele sorulunca “Bilmiyorum, güvenilir kaynağa bakalım.” diyebilmek eksiklik değil emanete sadakattir. Hele ruh ve ölüm sonrası gibi görünmeyen alanlarda, ayet ve sahih rivayetlerin söylemediği ayrıntıları kesin bilgi gibi anlatmak doğru olmaz.

Bu ayet ilim öğrenmeyi engellemez. Hekimler bedenin işleyişini araştırır, uzmanlar insanın duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışır, biz de bilgilerinden yararlanırız. Ancak ruhun mahiyetini bütünüyle çözdüğümüzü iddia etmek başka şeydir. Bize “Az bilgi verildi.” denirken aklı terk etmemiz değil, bilgiyle birlikte tevazuyu da taşımamız öğretilir. Bilginin bittiği yerde uydurma söz değil, Allah’a güvenen bir susuş yakışır.

Bugün internette ölüm sonrası hakkında kesin konuşan, rüyaları herkese hüküm hâline getiren, hastanın çaresizliğini kullanarak görünmeyen âlemden haber verdiğini söyleyen insanlarla karşılaşabiliyoruz. Böyle iddialara dinî bir kesinlik vermeyelim. Merakla korku birbirine karıştığında insan kolayca aldatılır. Ruhun Rabbimizin emrinden olduğunu kabul eden mümin, bilinmeyenin ticaretini yapanlara değil, Kur’an’ın açık çağrısına kulak verir.

CAN VERİLDİ; ONU NASIL TAŞIYORUZ?

Rabbimiz insanın yaratılışını anlatırken şöyle buyurur:

ثُمَّ سَوّٰيهُ وَنَفَخَ فٖيهِ مِنْ رُوحِهٖ وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَالْاَفْـِٔدَةَؕ قَلٖيلاً مَا تَشْكُرُونَ

“Sonra ona düzgün bir şekil vermiş ve ruhundan ona üflemiş; sizi kulak, göz ve gönüllerle donatmıştır. Ne kadar az şükrediyorsunuz!” (Secde, 32/9.) “Ruhundan” ifadesi, insanın Allah’ın bir parçası olduğu anlamına gelmez; Diyanet tefsirinin açıkladığı gibi onun şerefine ve Allah’ın yaratmasına işaret eder.

Bu ayette sayılan kulak, göz ve gönül bize ne söylüyor? İşitiyoruz; peki kimin derdini işitiyoruz? Görüyoruz; peki yalnız kendi menfaatimizi mi görüyoruz? Gönlümüz var; peki onu neyle dolduruyoruz? Hayatın kıymeti sadece kalbimizin atmasında değil, bu nimetlerle hangi yolu seçtiğimizde görünür. Bir çocuğun “Beni dinle.” dediği anda telefonu bırakıp ona yönelmek de şükrün içindedir. Haksızlığa uğrayan birinin yüzünü çevirip görmezden gelmemek de böyledir.

Hastalıkla karşılaşınca bedenimize dikkat etmek, gerektiğinde tedavi olmak, uykumuzu ve dinlenmemizi önemsemek de bize verilen hayata hürmettir. “Nasıl olsa her şey Allah’ın takdiridir.” deyip tedbiri terk etmek, bize emanet edilen imkânları ihmal etmektir. Aynı şekilde yalnız bedeni besleyip gönlü bütünüyle ihmal etmek de insanı eksik bırakır. Namaz, dua, Kur’an, helâl lokma ve iyi insanlarla kurulan bağ, hayatımıza yön verir.

YAKINLIK, İYİLİKLE KORUNUR

Resûlullah şöyle buyurur:

الْأَرْوَاحُ جُنُودٌ مُجَنَّدَةٌ فَمَا تَعَارَفَ مِنْهَا ائْتَلَفَ وَمَا تَنَاكَرَ مِنْهَا اخْتَلَفَ.

“Ruhlar toplu cemaatler gibidir; birbirine yakınlık duyanlar kaynaşır, uyuşamayanlar ayrılır.” (Müslim, Birr, 159; Buhârî, Enbiyâ, 2; Diyanet, Hadislerle İslâm, I, “Ruh: Hayat İksiri”.)

Bu hadisi, “Birinden hoşlanmadım, demek ki o kötüdür.” diye kullanamayız. İnsanlar arasında yakınlık veya uzaklık hissi oluşabilir; ama bu his tek başına birinin ahlâkını ve Allah katındaki değerini bildirmez. Peygamberimizin sözü bize ilişkilerdeki görünmeyen uyumu hatırlatırken adaleti bırakma izni vermez. Sevdiğimiz insana da hakkı söylemek, kolay anlaşamadığımız insanın da hakkını korumak gerekir.

Kardeşlerim, iyi bir arkadaşın yanında gönlümüz nasıl genişler? O, bizi gıybetten uzaklaştırır, yanlışımızı incitmeden söyler, sevincimize ortak olur, dar günde arar. Bir ailede de yakınlık kendiliğinden sürmez; güvenilir sözle, dinlemeyle ve emekle beslenir. “Biz zaten aynı evdeyiz.” demek yetmez. Eşimizin ve çocuklarımızın ne yaşadığını bilmeye gayret etmeliyiz. Ruhların kaynaşması üzerine konuşurken birbirimizden esirgediğimiz ilgiyi de düşünelim.

Bir genç kendisini anlayan bir çevre arıyorsa onu hemen yargılamayalım. Önce neden uzaklaştığını dinleyelim. Camide onu yalnız yanlışları üzerinden karşılamak yerine ismiyle selamlayalım, soru sormasına alan açalım. İyi arkadaşlık, bir insanın kendi içindeki karanlıkla mücadele ederken bulduğu büyük desteklerden biridir. Gönül yakınlığı, doğrulukla ve merhametle korunmadığında sessizce zayıflar.

HER UYANIŞ YENİ BİR FIRSATTIR

Rabbimiz ölüm ve uykuyu düşündüren bir ayette şöyle buyurur:

اَللّٰهُ يَتَوَفَّى الْاَنْفُسَ حٖينَ مَوْتِهَا وَالَّتٖي لَمْ تَمُتْ فٖي مَنَامِهَاۚ فَيُمْسِكُ الَّتٖي قَضٰى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْاُخْرٰٓى اِلٰٓى اَجَلٍ مُسَمًّىؕ اِنَّ فٖي ذٰلِكَ لَاٰيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

“Allah, ölüm vakitleri geldiğinde insanları vefat ettirir, ölmeyenleri de uykularında ölmüş gibi yapar. Ölümüne hükmettiklerini tutar, diğerlerini ise belli bir süreye kadar hayata salar. Kuşkusuz bunda iyice düşünenler için dersler vardır.” (Zümer, 39/42.)

Bu ayet bize uykunun tıbbî ayrıntısını öğretmek için gelmedi. Her sabah yeniden uyanmayı düşünelim diye kalbimize sesleniyor. Dün kırıcı bir söz söylemişsek bugün onu düzeltme imkânımız var. Dün bir ibadeti ertelemişsek bugün başlayabiliriz. Dün bir yakınımızı ihmal etmişsek bugün kapısını çalabiliriz. Nefes devam ederken iyilik için vakit vardır. Fakat “Nasıl olsa sonra yaparım.” diyerek o vakti sürekli ötelemek de bir aldanıştır.

Bir cenaze dönüşünde çoğumuz “Hayat kısa.” deriz. Peki bu söz ertesi gün davranışımıza iner mi? Gereksiz bir kavgayı bırakıyor muyuz? Anne babamızı arıyor muyuz? Borcumuzu ve emanetimizi düzene koyuyor muyuz? Ayetin bize verdiği ibret, ölümün gizli ayrıntılarını tasvir etmek değildir. Bugün hayatta olan bir insanın elindeki fırsatı görmesidir. Ölümü düşünmek hayatı karartmak için değil, hayatı doğru kullanmak içindir.

ÖLÜM KARŞISINDA DOĞRU SÖZ, ŞEFKATLİ YÜREK

Kardeşlerim, bir yakını vefat eden kişi için en ağır sorulardan biri “Şimdi ona ne oldu?” sorusudur. Sahih kaynakların bildirdiği hususlara inanırız; bilmediğimiz özel hâller hakkında kesin hükümler kurmayız. Bir insanın sonu hakkında kendimizi yargıç yerine koymak, acılı bir aileye tahminler anlatmak doğru değildir. Onların yanında dua, teselli ve somut yardım daha değerlidir. Yemek hazırlamak, bir işini görmek, sessizce dinlemek bazen uzun bir konuşmadan daha fazla iyilik taşır.

Sevdiklerimizi kaybetmeden önce onlara hakkını verelim. Özrü cenaze evine bırakmayalım. Birlikteyken söylenebilecek güzel sözü esirgemeyelim. Hastanın yanında “Güçlü ol.” demekten önce neye ihtiyacı olduğunu soralım. Tedavinin yanında yalnızlığını azaltalım. Kur’an’ın hayatı emanet bildiren çağrısı, ölüm anında olduğu kadar yaşarken de bize sorumluluk yükler.

Ruhun mahiyetini bilmemek, Allah’ın bize ne yapmamız gerektiğini bilmediğimiz anlamına gelmez. Namaz kılmayı, hakkı gözetmeyi, aileye şefkat göstermeyi, emaneti korumayı biliyoruz. Görünmeyenin ayrıntısına ulaşamadığımız için görünür sorumluluklarımızdan kaçmayalım. Bir insan kendisine “Ruhun tam olarak nedir?” diye sorabilir; fakat “Sahip olduğum bu hayatla bugün hangi iyiliği yapabilirim?” sorusunu da sormalıdır. İkinci soru çoğu zaman ayağımızı doğru yola götürür.

Bugün bu camiden üç düşünceyle ayrılalım. Bilmediğimiz konuda ölçülü konuşalım. Yaşayanların hakkını geciktirmeyelim. Uyandığımız her sabahı Allah’a şükür ve insanlara fayda için yeni bir gün sayalım. Böyle yapınca ruh hakkındaki merakımız kuru bir tartışmaya değil, kulluğa dönüşür. Rabbimizin emrinden olanı O’na bırakırken bize emanet edilen zamanı ve ilişkileri özenle koruruz.

MERAKIMIZ BİZİ NEYE YÖNELTİYOR?

Değerli müminler, insanın merak etmesi güzeldir. Çocuklar “Hayat nedir?” diye sorar; gençler “Ölümden sonra ne olacak?” diye düşünür. Bu sorularla alay etmeyelim. Fakat çocuğa bir hayal ürünü hikâyeyi dinin kesin bilgisi gibi de anlatmayalım. “Kur’an bize bunu söylüyor, şu ayrıntıyı ise bilmiyoruz.” demek, güven duygusunu azaltmaz; aksine doğru bilgiye saygı kazandırır. Bilmediğini saklayan büyük, bir gün çocuğun gözünde verdiği doğru bilgiyi de zedeleyebilir.

İnternette tek bir videonun içinde hem ayet, hem tarihî rivayet, hem de konuşanın kişisel tahmini yan yana gelebiliyor. Biz bunları birbirinden ayırmayı öğrenmeliyiz. Birinin yaşadığı rüyayı bütün insanlara bağlayıcı dinî hüküm saymayalım. Bir cenazeden sonra “Onun ruhu kesin şu yerde.” diye konuşmayalım. Bize bildirilmiş rahmet ve hesap hakikatleri yeterince ciddidir; bunları etkili göstermek için uydurma ayrıntılara ihtiyacımız yoktur. Dinî sözü güçlü kılan, ürpertici ayrıntılar değil, doğruluğudur.

Bu ölçü, ölümü hiç düşünmemek anlamına da gelmez. Tam tersine, düşüncenin yerini bulmasıdır. Bir insan son gününü bilemediği için bugün helâl kazanca dikkat eder. Ne zaman kavuşacağını bilmediği için ayrıldığı sevdiklerine kırıcı söz bırakmamaya çalışır. Ölümün gizli sahnelerine odaklanmak yerine yaşayanların hakkını gözetmek, Kur’an’ın öğrettiği hesap bilincine daha yakın olabilir. Bugün bir yetimin başını okşamak, bir hastanın elini tutmak, bir borcu zamanında ödemek bu bilincin davranışa dönüşmesidir.

BEDEN VE GÖNÜL BİRLİKTE EMANETTİR

Rabbimizin Secde sûresinde kulak, göz ve gönlü birlikte anması üzerinde duralım. Hayatımızın yalnız bir tarafıyla ilgilenirsek eksik kalırız. Beden yorulduğunda dinlenmeye, hastalandığında bakıma ihtiyaç duyar. Kalp de doğru söz, güvenilir ilişki ve Allah’ı anmaya muhtaçtır. Bir kardeşimizin uzun zamandır içine kapandığını gördüğümüzde “İmanın zayıf.” diye kısa bir hüküm kurmayalım. Onu dinleyelim; gerekiyorsa profesyonel destek almasına yardımcı olalım. Dua ile tedbir, birbirinin rakibi değildir.

Kimi insan çalışmaktan ailesine vakit ayıramaz, kimi de hayatını yalnız kendine dönük bir arayışa kapatır. Emanet bilinci bize denge öğretir. Çocuğumuzu dinlemek, işimizi dürüstçe yapmak, yorgunluğumuzu fark etmek, namazda Rabbimizin huzuruna yönelmek aynı hayatın parçalarıdır. Gönlünü ihmal etmiş insan daha çok eğlenceyle açığı kapatmaya çalışabilir; bedenini ihmal eden insan da ibadeti ve sorumluluğu taşıyacak gücü bulamayabilir. Bunun için kendimize merhametle ama dürüstçe bakalım: Neyi besliyor, neyi ihmal ediyoruz?

Evinde hasta bir yakınına bakan kardeşimiz de bu vaazda kendi hâlini duysun. Onun emeği yalnız dışarıdan görünen işlerle ölçülmez. Bir bardak su getirmek, ilacın saatini takip etmek, gece tekrar kalkmak büyük bir yüktür. Yakınları onun ihtiyacını da sormalı, yükünü paylaşmalı. Hayatın kıymetini anlatırken ona bakana da özen gösterelim. Aynı şekilde hasta kardeşimize yalnız “Sabret.” demek yerine, neyin onu rahatlatacağını öğrenelim. Şefkat bazen öğüt vermekten çok yanında kalmayı gerektirir.

Ölüm karşısında da hayatın bu dengesi sürer. Acılı bir insanın hem ağlamaya hem duaya, hem hatırlamaya hem gündelik işlerini sürdürebilmek için yardıma ihtiyacı olabilir. Yas tutuşunun süresini ve şeklini kendi beklentimize göre belirlemeyelim. Kederini taşıdığı günlerde onu yargılamadan yanında duralım. Ölenden söz ederken hayırla analım, kesin bilmediğimiz şeyleri söylemeyelim. Gidenin ardından kalanları korumak, bize düşen sorumluluğun bir parçasıdır.

Kardeşlerim, ruhun hakikatini bütünüyle kavrayamamamız, bize verilen hayatın kıymetini daha da belirgin kılar. Nefesin, uykunun, bir dostun sesinin ve tövbe edebileceğimiz bir günün farkına varalım. Bir sabah daha uyandıysak orada sadece alışkanlık değil, sorumluluk vardır. Allah’ın huzuruna nasıl bir hayatla çıkacağımızı düşünürken hayatı sevgiyle, doğrulukla ve şükürle dolduralım.

Bir yakınımızın yoğun bakım kapısında bekleyen aileyi düşünelim. Orada insan, çok önemli sandığı pek çok tartışmanın nasıl küçüldüğünü hisseder. Fakat bu hissi yalnız o gün yaşayıp sonra unutmayalım. Sağlık varken birbirimize vakit ayırabilir, küslüğü büyümeden konuşabilir, hak sahibine hakkını verebiliriz. Ölüm bize dünyanın değerini sıfırlamak için değil, dünyadaki ilişkileri daha dikkatli yaşamak için bir ibret verir. Şimdi hayatta olan insana ulaşan bir iyilik, ertelenmiş güzel bir niyetten daha gerçektir.

Hayatın emanet oluşu bizi sürekli endişeyle yaşamaya da zorlamaz. Bir çocukla gülmek, bir ağacı sulamak, bir ekmeği paylaşmak, bir işi hakkıyla tamamlamak da bu emanetin içindedir. İnsanın yalnız korkuyla değil şükürle yaşaması gerekir. Ruhun mahiyeti hakkında sınırımızı kabul ederken Rabbimizin bugün bize açtığı imkânları görünür kılalım: Dua edebilen bir dil, telafi edebilen bir irade ve başka bir insana dokunabilen bir el.

Gönlümüzü meşgul eden her soruya kesin cevap bulamayabiliriz; fakat karşılaştığımız insana nasıl davranacağımız konusunda daha açık bir yol vardır. Bugün kırgın olduğumuz biriyle konuşmak, yalnız kalan birini aramak ve bir hastanın ihtiyacını sormak için ruhun bütün sırlarını çözmeyi beklememize gerek yoktur.

PEYGAMBERİMİZİN BEKLEYİŞİNDEN BİR DERS

Ruh sorusu karşısında Resûlullah’ın vahyi beklediğini hatırlamıştık. Bu sahneyi, bilgi çağında yaşayan bizler için yeniden düşünelim. Her soru geldiğinde hemen bir cevap yazmaya alıştık. Bir mesajın altına, bir videonun yorumuna, bir aile sohbetine saniyeler içinde hüküm ekleyebiliyoruz. Oysa Peygamberimizin bekleyişi bizi yavaşlatır. Din hakkında konuşmanın bir sorumluluğu vardır. Kesin bilmediğimiz alanda acele etmek, soru soranı yanlış yöne götürebilir.

Bir anne çocuğunun “Ruh nereye gider?” sorusuyla karşılaşınca onu korkutacak hayalî tasvirler kurmak zorunda değildir. Bildiğimiz ayet ve güvenilir rivayetleri sade bir dille anlatabilir. “Her ayrıntıyı bilmiyoruz; Allah rahmet sahibidir ve biz O’na dua ederiz.” demek çocuğun hem sorusunu ciddiye alır hem de zihnini uydurma sahnelerle doldurmaz. Ebeveynin her şeyi bilmesi gerekmez; doğruyu ararken dürüst olması gerekir.

Aynı hassasiyet acılı aileler için de geçerlidir. Vefat etmiş birinin adına kesin hükümler kuran konuşmalar, geride kalanların yarasını derinleştirebilir. Güzel gördüğümüz amelleri hayırla anar, merhum için dua ederiz; ancak Allah’ın hükmünü kendi tahminimizle ilan etmeyiz. Bilmediğimizde susabilmek bazen en büyük inceliktir. O sessizliği ilgisizliğe çevirmeden yanında durabilir, evinin işine yardım edebilir, çocuklarının ihtiyacını sorabiliriz.

UYKU VE UYANIŞ ARASINDAKİ İBRET

Zümer sûresindeki ayet uyku ile ölüm arasında düşündürücü bir bağ kurar. Her gece uyumak için işlerimizi bırakır, ertesi sabah yeniden devam edeceğimizi varsayarız. Bu varsayım gündelik hayatı sürdürmemize yardım eder; fakat her şeyin kesin olarak bizim elimizde olduğunu sanmaya da başlayabiliriz. Ayet bizi paniğe sürüklemeden bu güvenin sınırını gösterir. Yeni güne uyanmak bizim kazandığımız bir hak değil, şükürle karşılanacak bir imkândır.

Bir sabah daha uyandığımızda hemen büyük kararlar almamız gerekmez. Günün ilk sözünü yumuşatmak, bir vakit namazına özen göstermek, dünden kalmış bir özrü dilemek yeterince gerçek bir başlangıç olabilir. Hayatı değerlendirmenin tek ölçüsü büyük başarılar değildir. Bir yaşlının ilacını getirmek, çocuğun korkusunu dinlemek, helâl bir işi tamamlamak da Allah’ın verdiği vakti doğru kullanmaktır. Bize verilen nefesi küçümsemeyelim; onu başkasına iyilik için de kullanalım.

Bazen bir kişi ölüm düşüncesiyle çok yoğun kaygı yaşayabilir. Ona yalnız “Daha çok inan.” diyerek yükünü ağırlaştırmayalım. İnanç ve dua ona dayanak olabilir; aynı zamanda yaşadığı sıkıntıyı ciddiye alıp gerektiğinde ehil bir uzmandan destek almasına yardımcı olalım. İslâmî ölçü, acı çeken insanı etiketlemek değildir. Ruhun Rabbimizin emrinden olduğunu bilmek, insanın dünyadaki bakım ve destek ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Yorgun bir bedeni dinlendirmek, yalnız kalmış bir gönlü dinlemek ve bilinmeyen hakkında doğru sınırda kalmak bu vaazın üç ayrı davranışıdır. Üçü de hayatın emanet olduğunu kabul eder. Biri bedenin, biri ilişkinin, biri de sözün hakkını korur. Ruh hakkında bilmediklerimiz kadar, bize apaçık emanet edilen bu hakları da hatırlayalım.

Bir mezarlık ziyaretinden dönerken yanımızdaki çocuğa yalnız ölümün korkusunu anlatmayalım. “Sevdiklerimiz için dua ederiz, hayatta olanların hakkını da gözetiriz.” diyelim. Eve döndüğümüzde birlikte bir iyilik yapalım. Böylece gördüğümüz manzara zihinde korkutucu bir resim olarak kalmaz; merhametli bir davranışa dönüşür. Ruh hakkında merak duyduğumuz yerde de Rabbimizin bize gösterdiği açık yoldan uzaklaşmayalım.

Kardeşlerim, günün sonunda hayatın kıymeti uzun yaşamakla tek başına ölçülmez. Bize verilmiş vakti doğrulukla, şefkatle ve Allah’a yönelişle doldurmak gerekir. Bir gün daha uyandıysak dünkü ihmalimizi telafi etmek için küçük de olsa bir fırsatımız var. Bu fırsatı yalnız düşüncede bırakmayalım.

DUA

Allah’ım! Bize verdiğin hayatı Senin rızana uygun yaşamayı nasip eyle. Bilmediğimiz konuda konuşurken dilimize doğruluk ve tevazu ver. Ruhun ve gaybın hakkında bize bildirmediğin ayrıntılarla insanları korkutmayı, onların acısını istismar etmeyi bizden uzak tut. Kalbimizi vahyin güvenilir bilgisiyle huzura kavuştur.

Yâ Rabbi! Uyandığımız her sabahı şükürle karşılamayı öğret. Gözümüzü mazlumun hâline, kulağımızı dertlinin sesine, gönlümüzü iyiliğe aç. Sağlığımıza dikkat etmeyi, hastalandığımızda tedbir ve tedaviden yararlanmayı, darlıkta Sana sığınmayı nasip et. Hastalarımıza şifa, onlara bakanlara güç ve sabır ihsan eyle.

Rabbimiz! Ailelerimizde birbirini duyan ve anlayan gönüller oluştur. Eşlerimizin arasına merhamet, çocuklarımızla aramıza güven, gençlerimizin çevresine hayırlı dostlar koy. Kırdığımız kalplerden helâllik istemeyi, uzak düştüğümüz sevdiklerimizi aramayı, ölümler gelmeden iyiliği geciktirmemeyi bize nasip eyle.

Allah’ım! Vefat etmiş yakınlarımıza rahmet eyle. Yas tutanların yalnızlığını hafiflet; onların yanında doğru söz ve sessiz bir destek olmayı bize öğret. Hayatımızın sonunda bizi imanla huzuruna al. Son nefesimize kadar Kur’an’ın yolundan, Peygamberimizin sünnetinden ve kullarına karşı merhametten ayırma. Âmin, yâ Rabbe’l-âlemîn.

KAYNAKLAR

Diyanet İşleri Başkanlığı, Hadislerle İslâm, 1. cilt, “Ruh: Hayat İksiri”, s. 291–300. Ayet ve hadislerin kaynakları metinde belirtilmiştir. Günlük hayat örnekleri ve dua bu vaaz için hazırlanmıştır.

Diyanet — Hadislerle İslâm, 1. cilt, 291. sayfa · Diyanet — Kur’an, meal ve tefsir