Oruç: Yalnız Allah İçin

Hamd, gizlediğimizi ve açığa vurduğumuzu bilen, samimi bir kalple kendisine yönelen kullarına hesapsız lütuflarda bulunan Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, orucu ümmetine sevdiren, kulluğun değerini ihlâsla ve güzel ahlâkla öğreten Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, ailesine, ashâbına ve onun yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.

Kıymetli kardeşlerim! Bir iyilik yaptığımızda görülmek hoşumuza gidebilir. Emeğimizin bilinmesini, güzel sözle karşılanmayı, takdir edilmeyi isteyebiliriz. Fakat insanın iç dünyasını koruyan daha derin bir dayanak vardır: Kimse bilmese de Allah’ın bildiğine inanmak. İşte oruç, bizi bu dayanakla yeniden buluşturur. Elimizin altında su bulunduğu hâlde içmediğimizde, kimse bizi denetlemediği hâlde Rabbimizin emrine bağlı kaldığımızda kalbimizdeki imanın sessiz bir şahitliği ortaya çıkar.

Oruçlu olduğumuzu insanlar bilebilir; fakat günün her anında ne yaptığımızı bilemezler. Yalnız kaldığımızda da emri korumamız, ibadetimizin içine yerleşen samimiyeti bize hatırlatır. Oruç bu yönüyle vicdanımızı eğitir. “Beni kim görüyor?” sorusunun cevabını yalnız çevremizdeki gözlerde aramaktan kurtarır. Rabbimizin bizi bildiğini hatırladığımızda işimizde, ailemizde ve bütün tercihlerimizde daha sağlam bir doğruluk imkânı buluruz.

Karşılığını Allah’ın vereceği ibadet

قَالَ اللَّهُ كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ لَهُ إِلاَّ الصِّيَامَ، فَإِنَّهُ لِي، وَأَنَا أَجْزِي بِهِ

“Allah Resûlü, Yüce Allah’ın şöyle buyurduğunu haber vermiştir: Âdemoğlunun bütün amelleri kendisi içindir; oruç müstesna! O benim içindir ve onun karşılığını ben veririm.” (Buhârî, Savm, 9; hadis no. 1904. Kudsî hadisin ilk cümlesi.)

Bu kudsî hadisteki yakınlık ifadesini kalbimizde duyalım kardeşlerim. Bütün ibadetler Allah için yapılır; burada oruca özel bir şeref ve müjde verilmektedir. Oruçlu kul, sevabını ölçüp biçemediği bir lütfa talip olur. Bu haber, Rabbimizin oruca verdiği değeri düşündürürken niyetimizi de arındırmaya çağırır. Açlığımızı insanlara bir üstünlük sebebi yapmayalım; samimiyetimizi başkalarının bizi nasıl gördüğüne bağlamayalım.

İhlâsı korumak, ibadetimizi mutlaka herkesten gizlememiz gerektiği anlamına gelmez. Ailemize oruçlu olduğumuzu söylemek, iftara yetişmek için düzen kurmak, gerektiğinde bir davete açıklama yapmak tabiidir. Asıl üzerinde duracağımız şey kalbimizin yönüdür. İbadeti Allah için yaparken insanların beğenisini asıl hedefe dönüştürmemeye gayret ederiz. Bu hassasiyeti başkalarının niyetine karar vermek için kullanmayız; herkes kendi kalbi üzerinde dürüstçe durur.

Bazen nefsimiz, iyilik yaparken bile bize bir pay çıkarmak ister. “Ben olmasaydım bu iş olmazdı” diye düşünür, yaptığı ibadetle bir başkasını küçümsemeye başlar. Oruç, böyle bir hesaplaşma için de fırsattır. Rabbimizin ikramıyla ayakta duruyoruz; tuttuğumuz oruçta bile O’nun verdiği sağlık, vakit ve irade var. Öyleyse şükürle başımızı eğelim. Başarımızı yalnız kendimizden bilmek yerine ibadetimizi kabul etmesi için Allah’a dua edelim.

Açlığın bizi götürdüğü yer: Takva

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

“Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakınmanız için oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de farz kılındı.” (Bakara 2/183. Diyanet İşleri Başkanlığı meali.)

Rabbimiz orucun gayesini takvayla buluşturuyor. Takva, Allah’a karşı sorumluluk bilinciyle yaşamaktır; O’nun rızasını gözetmek, harama karşı dikkatli olmaktır. Gün içinde helal olan yiyecek ve içecekten Allah’ın emriyle uzak duran insan, haram karşısında da iradesini korumayı öğrenir. “İstiyorum” demek, her şeyi yapabileceğimiz anlamına gelmez. İsteklerimizi imanımızın ölçüsüyle karşılayabildiğimizde özgürlüğümüz, arzularımızın peşinde sürüklenmekten daha değerli bir anlam kazanır.

Bir bardak suyu iftara kadar bekletebilen el, başkasının malına uzanmamayı da öğrenmelidir. Yemek için vakti gözeten gönül, söz söylerken hakkı ve adaleti de gözetmelidir. Oruç bu bağı kurduğumuzda hayatımıza derinden tesir eder. Yoksa yalnız bedenimizi bir süre yormuş, hayatımızın diğer taraflarını eski alışkanlıklarına bırakmış olabiliriz. Kendimizi suçlamak için değil, ibadetimizin bereketinden daha fazla yararlanmak için bu bağı düşünelim.

Takva, insanlardan uzaklaşıp sürekli korkuyla yaşamak da değildir. İşimizi yaparken dürüst olmak, ailemizle konuşurken adil olmak, yalnızken de haramdan sakınmak gibi canlı bir sorumluluktur. Bir çalışan, kimse denetlemese de işini doğru yaptığında; bir esnaf, müşterinin bilmediği kusuru açıkladığında; bir genç, arkadaş baskısına rağmen yanlış bir işe katılmadığında bu sorumluluk hayatın içine ulaşır. Orucun sessiz terbiyesi böyle anlarda da bizimle kalsın.

Farzı korumak, ruhsata saygı göstermek

Ramazan orucu, dinimizin temel ibadetlerinden biridir. Onun farz oluşuna saygı duyarken dinin tanıdığı kolaylıkları da doğru öğrenelim. Hastalık, yolculuk ve başka meşru durumlarda uygulanacak hükümler vardır. Herkes kendi şartlarını ehil bir din görevlisiyle ve sağlıkla ilgili meselelerde hekimiyle değerlendirebilir. İbadet, insanları birbirinin görünmeyen durumunu soruşturup yargılamaya çağırmaz. Kendi sorumluluğumuzu ciddiye alırken başkasının mahremiyetini ve onurunu koruyalım.

شَهْرُ رَمَضَانَ ٱلَّذِىٓ أُنزِلَ فِيهِ ٱلْقُرْءَانُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَٰتٍ مِّنَ ٱلْهُدَىٰ وَٱلْفُرْقَانِ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ ٱلشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَن كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ ٱللَّهُ بِكُمُ ٱلْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ ٱلْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا۟ ٱلْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا۟ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

“(O sayılı günler), insanlar için bir hidayet rehberi, doğru yolun ve hak ile batılı birbirinden ayırmanın apaçık delilleri olarak Kur'an'ın kendisinde indirildiği Ramazan ayıdır. Öyle ise içinizden kim bu aya ulaşırsa onu oruçla geçirsin. Kim de hasta veya yolcu olursa tutamadığı günler sayısınca başka günlerde tutsun. Allah size kolaylık diler, zorluk dilemez. Bu da sayıyı tamamlamanız ve hidayete ulaştırmasına karşılık Allah'ı yüceltmeniz ve şükretmeniz içindir.” (Bakara 2/185. Diyanet İşleri Başkanlığı meali.)

Bu ayette orucun emriyle birlikte kolaylık da bulunuyor. Allah’ın verdiği ruhsatı küçümsemek, dindarlık ölçüsü değildir. Oruç tutması sağlığı için tehlikeli olan bir hastayı zorlamak doğru olmaz. Bir kardeşimiz dinin tanıdığı mazeret sebebiyle oruç tutamıyorsa kendisini değersiz hissetmesin. Rabbimiz onun hâlini bilir. Kulluk, kişinin kendi durumuna uygun hükme samimiyetle uymasıyla yaşanır; herkesin aynı görünmesini beklemekle değil.

Çocuklarımızın oruca alışmasında da anlayışlı olalım. Küçük yaşta duydukları hevesi sevgiyle destekleyelim; fakat güçlerini ve sağlıklarını önemseyelim. İbadeti evin içinde bir yarışa dönüştürmeyelim. “Sen kaç gün tuttun?” sorusu bazen masum bir merak, bazen incitici bir karşılaştırma olabilir. Çocuğumuzun niyetini dinleyelim, emeğini takdir edelim, kendisini Rabbine yakın hissedeceği bir dil kuralım. Güzel kulluğu yalnız zor dayanılan bir yük gibi tanımasın.

Farz orucun yanında kaza, fidye ve diğer yükümlülüklerle ilgili meseleler de olabilir. Kişinin geçici veya kalıcı mazereti, borcunun niteliği ve imkânı önemlidir. Gelişigüzel bir sözle herkese aynı hükmü vermeyelim. Bilmediğimiz bir konuda sormak utanılacak bir şey değildir. İbadetimizi öğrenerek yapmak, emre verdiğimiz değerin işaretidir. Bunun için güvenilir dinî rehberlikten yararlanmak, yıllarca yanlış bir kabulle yaşamaktan daha hayırlıdır.

Oruçlu dil, oruçlu vicdan

عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالْعَمَلَ بِهِ، فَلَيْسَ لِلَّهِ حَاجَةٌ فِى أَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ.”

“Ebû Hüreyre’nin naklettiğine göre Allah Resûlü şöyle buyurmuştur: Kim yalanı ve yalanla iş görmeyi terk etmezse Allah’ın onun yemesini ve içmesini bırakmasına ihtiyacı yoktur.” (Buhârî, Savm, 8; hadis no. 1903.)

Allah Resûlü’nün bu güçlü uyarısı, orucun ahlâktan koparılmasına karşıdır. Allah bizim açlığımıza muhtaç değildir. Bizim değişmeye, doğruluğa ve arınmaya ihtiyacımız vardır. Bu hadis, günah işleyenin orucu hemen bırakması gerektiğini söylemez; yalanı ve yalanla iş görmeyi bırakması için bizi sarsar. Bir yanlışımız olduysa ibadetimizi terk etmeyelim; yanlışımızı terk edip tövbe edelim. Orucun ahlâkımıza ulaşması için yeniden gayret gösterelim.

Yalan bazen açık bir sözle, bazen bilgiyi eksik vererek insanı yanıltmakla hayatımıza girer. Bir ürünün kusurunu saklamak, yapmadığımız işi yapılmış göstermek, görmediğimiz bir şeyi görmüş gibi anlatmak vicdanımızı aşındırır. Oruçluyken bu alanlara daha dikkatli bakalım. Rabbimizden saklayamadığımız bir yanlışı insanlardan gizleyebilmiş olmamız bizi rahatlatmasın. Doğruluk, bizi denetleyen biri varken gösterdiğimiz geçici bir tutum değil, Allah’a karşı verdiğimiz söz olsun.

Telefonumuzdan gönderdiğimiz haberler de bu sorumluluğun içindedir. Bir iddiayı doğrulamadan yaymak, bir insanın mahremiyetini paylaşmak, öfkeyle yazılmış bir söze hemen katılmak başkalarına zarar verebilir. Elimiz yiyeceğe gitmezken mesaj göndermekte hiçbir ölçü tanımıyorsak kendimize yeniden bakalım. Oruç, ekranın karşısında da bizimle olsun. Bir sözü yaymadan önce doğruluğunu, faydasını ve bir insanın hakkına dokunup dokunmadığını düşünelim.

Nafilelerle bağı sürdürmek

عَنْ أَبِى أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “مَنْ صَامَ رَمَضَانَ ثُمَّ أَتْبَعَهُ سِتًّا مِنْ شَوَّالٍ، كَانَ كَصِيَامِ الدَّهْرِ.”

“Ebû Eyyûb el-Ensârî’nin naklettiğine göre Allah Resûlü şöyle buyurmuştur: Kim Ramazan orucunu tutar, ardından Şevval’den altı gün eklerse bütün yılı oruçlu geçirmiş gibi olur.” (Müslim, Sıyâm, 204; kaynak numarası M2758.)

Ramazan’ın ardından gelen bu teşvik, kulluğun bir ayla sınırlı olmadığını gösterir. Şevval’de altı gün oruç tutmak güzel bir sünnettir. Fakat nafile ibadetlerimizi farz sorumlulukların önüne geçirip ailemizin hakkını ihmal etmeyelim. Kaza borcu bulunanların nasıl bir sıra izleyeceği gibi meselelerde kendi durumlarına uygun bilgiyi ehil kişilerden öğrenmeleri yerinde olur. Fazilet arzumuz bilgiyle birlikte yürüsün; ibadetimiz bizi gereksiz bir karmaşaya ve başkalarını yargılama alışkanlığına götürmesin.

عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) قَالَ: أَوْصَانِى خَلِيلِى (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) بِثَلاَثٍ: صِيَامِ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ، وَرَكْعَتَيِ الضُّحَى، وَأَنْ أُوتِرَ قَبْلَ أَنْ أَنَامَ.

“Ebû Hüreyre şöyle demiştir: Dostum bana üç şeyi tavsiye etti: Her ay üç gün oruç tutmayı, iki rekât kuşluk namazını ve uyumadan önce vitir kılmayı.” (Buhârî, Savm, 60; hadis no. 1981.)

Ebû Hüreyre’nin aktardığı bu tavsiyede devamlılığın güzelliğini görürüz. Her ayın içinde Allah’a yönelişi güçlendirecek ibadetler bulunabilir. Buradaki tavsiyeyi herkesin aynı şartlarda uygulamak zorunda olduğu bir yük gibi değil, kendi imkânımızı değerlendirmeye açılan bir kapı gibi düşünelim. Sağlığımızı, işimizi ve üzerimizdeki hakları gözeterek nafileye yer ayırabiliriz. Bir gün çok yüklenip sonra bütünüyle uzaklaşmak yerine, istikrarlı ve samimi bir kulluk daha sağlam bir yol açar.

Nafile oruç tuttuğumuzda çevremizden özel bir muamele beklemeyelim. Herkesin planını bize göre değiştirmesini istemek, yaptığımız ibadeti onlara yük etmek olabilir. Gerektiğinde durumu nezaketle konuşur, meşru ölçüler içinde hareket ederiz. Evdeki insanları sürekli kendi ibadetimizin hizmetçisi gibi görmekten sakınalım. Kulluğumuz arttıkça tevazumuz da artsın; başkasının emeğini daha iyi görelim, anlayışımız daha çok olsun. Allah’a yakınlaşma gayreti, insanlara karşı sertleşmenin gerekçesi olamaz.

Bir kardeşimizin bizim kadar nafile ibadet yapmaması, onun Allah katındaki yerini bildiğimiz anlamına gelmez. Belki bir hastaya hizmet ediyor, belki ağır bir geçim yükü taşıyor, belki kimsenin bilmediği bir iyilik yapıyor. Kalplerin ve amellerin gerçek değerlendirmesi Allah’a aittir. Biz birbirimizi hayra teşvik edelim, fakat kulluk üzerinden üstünlük kurmayalım. Ramazan’ın öğrettiği kardeşlik, Ramazan’dan sonraki ibadetlerimizde de korunsun.

Kimse görmediğinde de doğru kalmak

Oruç bize yalnızlıkta da Allah’a bağlı kalmayı öğretiyor. Bu dersi hayatımızın zor tercihlerine taşıyalım. Bir işte haksız kazanç elde etme imkânı çıktığında bizi kimsenin fark etmeyeceği söylenebilir. İnternette başkasının hakkını ihlal eden bir içerikle karşılaştığımızda yalnız olduğumuzu düşünebiliriz. Emanet edilen bilgiyi kendi çıkarımız için kullanma fırsatı doğabilir. İşte o an “Allah biliyor” diyebilen vicdan, oruçta öğrendiği samimiyeti hayata taşımış olur.

Bunun için büyük imtihanları beklemeye gerek yoktur. Gündelik küçük tercihlerimiz alışkanlığımızı oluşturur. Alışverişte yanlışlıkla fazla verilen parayı geri götürmek, bir iş arkadaşımızın başarısını kendimize mal etmemek, bilmediğimiz soruya “Bilmiyorum” diyebilmek, söz verdiğimiz saatte gelmeye çalışmak hep bu terbiyenin içinde yer alır. Kimsenin alkışlamadığı doğruluklar, kalbimizin Allah’la bağını güçlendirir. Görünmeyen iyiliği küçümsemeyelim.

İçtenliğimizi korumak için kendimize ait bir iyilik alanı da bırakalım. Kimsenin bilmediği bir yardım, sessiz bir dua, yalnızca Allah’ın rızası için yerine getirdiğimiz bir görev olsun. Bununla kendimizi diğer insanlardan daha iyi saymayalım; aksine kalbimizi gösterişten korumak için Allah’a sığınalım. İnsan kendi niyetinden tamamen emin olup rahatlayamaz; samimiyetini korumak için dua eder, yanlışını fark ettiğinde yeniden yönünü düzeltir.

Bir sofrada birlikte oturduğumuzda açlığımızı bitiririz; fakat orucun öğrettiği şükür orada bitmesin. Yiyeceğe kavuşmanın sevincini onun sahibini hatırlayarak yaşayalım. Sofrada bulunanın helal oluşunu, hazırlanırken verilen emeği, başkalarıyla paylaşma imkânını düşünelim. İftar vaktinde izin verilen lokmayı sevinçle alan kul, hayatın diğer alanlarında haram olanı bekletmeye ve terk etmeye de gayret etsin. Orucun asıl öğretisi sofradan kalktıktan sonra da bizimle yürüsün.

İhlâsı gündelik tercihlerde korumak

Bir işi yalnız Allah için yapmanın güzelliği, karşılık görmediğimiz anlarda daha çok anlaşılır. Yardım ettiğimiz insan teşekkür etmeyebilir, emek verdiğimiz bir hizmetten kimsenin haberi olmayabilir. O zaman kalbimizde bir kırgınlık doğuyorsa niyetimizi yeniden tazeleyebiliriz. İnsan olarak takdir edilmeyi istememiz anlaşılır; fakat yaptığımız iyiliğin bütün değerini buna bağlamayalım. Oruçta kimsenin görmediği yerde koruduğumuz bağlılık, iyiliklerimizin kabulünü de Allah’tan beklemeyi bize öğretsin.

İbadetimizle ilgili konuşurken de bu dikkati koruyalım. Birini teşvik etmek için tecrübemizi anlatabiliriz; fakat kendimizi öne çıkarma arzusunu fark ettiğimizde dilimizi ölçelim. Başkalarının ibadetinden söz ederken niyetlerine karar vermeyelim. Birinin açıkça yaptığı yardım, onun mutlaka gösteriş istediği anlamına gelmez. Kendi kalbimizin hesabını tutmakla başkasının kalbine hükmetmek farklı şeylerdir. İhlâs hassasiyeti bizi kuşkucu ve suçlayıcı değil, kendine karşı daha dürüst kılsın.

Oruçlu olduğumuz günlerde zamanımızı nasıl kullandığımızı da düşünelim. Bütün günü yalnız akşamı bekleyerek geçirmek, ibadetin bize açtığı dikkati daraltabilir. İşimizi ve dinlenmemizi gözetirken Kur’an’a, duaya, öğrenmeye veya bir iyiliğe de yer ayırabiliriz. Her an yoğun bir program yapmak zorunda değiliz; fakat boşluğu sürekli bizi dağıtan alışkanlıklarla doldurmayalım. Sakin bir vaktin içinde gönlümüzün neye ihtiyaç duyduğunu fark etmeye çalışalım.

Oruç takvimimizi düzenlerken uykumuzu ve sağlığımızı da önemseyelim. Sünnet olan sahurdan yararlanmak, iftarda ölçülü davranmak, bize uygun günlük düzeni kurmak ibadeti daha dikkatle sürdürmemize yardımcı olabilir. Sağlıkla ilgili sorunlarda gelişigüzel tavsiyeler yerine hekime başvuralım; dinî hükmü de ehil kişilerden öğrenelim. Kendimizi zorlamayı tek başına samimiyet ölçüsü saymayalım. Allah’ın gösterdiği sınırı ve kolaylığı birlikte gözetmek, emrine bağlılığın içindedir.

Nafile oruçlara niyet ederken de hayatımızın bütününü düşünelim. Bir aile ferdinin hakkı, önemli bir görev veya sağlığımıza ilişkin bir durum bulunabilir. Bunları konuşup doğru bilgiyi öğrenmek gerekir. Başkasının programını kopyalamak yerine kendi şartlarımızda devam edebileceğimiz bir yol bulalım. İbadet arzumuz bizi başkasına karşı sorumluluktan uzaklaştırmasın. Allah’a yaklaşırken O’nun bize emanet ettiği insanları ve görevleri de daha dikkatle gözetelim.

İrade eğitimi yalnız yanlış bir şeyi yapmamakla sınırlı değildir; yapılması gereken iyiliğe yönelmeyi de içerir. Kırdığımız bir insandan özür dilemek, uzun süredir ertelediğimiz bir görevi tamamlamak, zor gelen bir doğruyu söylemek de irade ister. Oruç sırasında kendimize hâkim olabildiğimiz anları hatırlayarak bu adımlar için cesaret bulabiliriz. Allah’tan yardım isteyip harekete geçelim. Doğruyu sürekli yarına bırakmak, bazen yanlışı sürdürmenin sessiz biçimi olur.

Bir kardeşimizin kusuruyla karşılaştığımızda kendi zayıflığımızı da hatırlayalım. İbadetimiz bizi insanların hatalarını arayan bir hâle getirmesin. Uygun bir uyarı gerekiyorsa onu mahcup etmeden, bilgimiz ve imkânımız ölçüsünde yapalım. Gereksiz teşhirden ve alaydan uzak duralım. Oruçla yumuşayan bir gönül, doğruyu savunurken de merhametini koruyabilir. Günaha razı olmamak ile günah işleyen insana dönüş yolunu kapatmak aynı şey değildir.

İçimizdeki değişimin hemen fark edilmesini de beklemeyelim. Uzun süredir aksattığımız bir sorumluluğu toparlamaya başladığımızda güvenin yeniden oluşması zaman alabilir. Ailemize veya iş arkadaşımıza yalnız sözle değil, düzenli davranışla güven verelim. İbadetimizin bereketini başkalarına kanıtlamaya uğraşmak yerine, bize düşen doğruyu devam ettirelim. Samimiyetin izini çoğu zaman küçük sadakatler taşır: zamanında ödenen bir hak, tutulmuş bir söz, öfke anında korunmuş bir dil.

Orucumuzu yalnız bir takvim görevi olarak görmezsek bütün bu alanlar onun terbiyesinden nasip alabilir. Gün içinde birkaç defa niyetimizi hatırlayalım: “Rabbim, senin için bekliyorum; senin için doğru kalmak istiyorum.” Bu içten hatırlatma bizi hem gururdan hem ümitsizlikten korumaya yardımcı olur. Yaptığımız ibadeti büyük görüp rahatlamayalım, eksiklerimizi görüp bütünüyle vazgeçmeyelim. Kabulünü Allah’tan isteyerek gayretimizi sürdürelim.

Bugün vereceğimiz söz

Aziz kardeşlerim, bugün orucumuzla birlikte bir huyumuzu da gözden geçirelim. Kendimize gerçekte hangi konuda mazeret ürettiğimizi soralım. Dilimizi korumak mı zor geliyor, alışverişte dürüstlük mü, ailemize sabır mı, gizli bir alışkanlıktan vazgeçmek mi? Bu sorunun cevabını başkasına anlatmak zorunda değiliz. Fakat Rabbimize arz edelim ve düzelmek için somut bir yol belirleyelim. Gerekirse güvenilir birinden yardım isteyelim; yalnızca niyet etmekle yetinmeyelim.

Oruç, kendi zayıflığımızı fark ederken bize ümit de verir. Bir gün boyunca Rabbimizin emri için irade gösterebiliyorsak başka bir yanlışımız karşısında da yardımını isteyebiliriz. Her şey hemen değişmeyebilir; ama samimi bir adımın değeri vardır. Düşersek yeniden kalkalım, hatamızı savunmayalım, ibadetten uzaklaşmayalım. Bizi bilen ve bize rahmet kapısını açan Rabbimize güvenelim.

Öyle bir oruç tutmaya gayret edelim ki iftar ettiğimizde yalnız susuzluğumuz dinmesin, kalbimiz de doğruluğa biraz daha yaklaşsın. İnsanlar bizi görmediğinde de Allah’ın bildiğini unutmayalım. İbadetimiz takdir edilmediğinde değerini kaybetmiş sanmayalım. Biz orucumuzu Rabbimiz için tutuyoruz; onun kabulünü, bereketini ve karşılığını da O’ndan bekliyoruz. Bu bağlılık, ömrümüzün en sağlam dayanaklarından biri olsun.

İftar yaklaşırken günün yorgunluğu içinde bu niyeti yeniden hatırlayalım: Rabbimiz bizi biliyor. İnsanların değerlendirmesi değişebilir; fakat O’nun huzurunda doğru kalma arzumuz devam etsin. Açlığımız sona erdiğinde samimiyetimiz de sona ermesin; gönlümüz O’nun rızasına bağlı kalsın.

Dua

Allah’ım! Orucumuzu yalnız senin rızan için tutmayı nasip eyle. Niyetimize gösterişi, kalbimize kibri, ibadetimize başkasını küçümseme duygusunu karıştırma. Kimsenin görmediği yerde de seni hatırlayan, emanetine sadık kalan, haramdan sakınan kullarından eyle.

Rabbimiz! Açlığımızı takvaya, susuzluğumuzu şükre, bekleyişimizi güzel bir iradeye dönüştür. Dilimizi yalandan, gözümüzü haramdan, elimizi haksızlıktan koru. Yanlış yaptığımızda fark etmeyi, tövbe etmeyi ve zararımızı telafi etmeyi bize kolaylaştır. Bize doğruluğun huzurunu sevdir.

Allah’ım! Hastalarımıza afiyet ver, oruç tutamayan kardeşlerimize meşru kolaylıkların huzurunu nasip eyle. Hiçbir kardeşimizi bilmediğimiz hâli sebebiyle incitmeyelim. Çocuklarımıza ibadeti sevdirmeyi, gençlerimize sağlam bir vicdan kazandırmayı, ailelerimize anlayış ve merhametle davranmayı bize nasip eyle.

Rabbimiz! Farzlarımızı korumayı, nafilelerle sana yaklaşmayı, bütün bunları güzel ahlâkla tamamlamayı lütfeyle. Sofrası eksik olanlara rızık, borçlulara kolaylık, mazlumlara selamet ver. Kur’an’ın rehberliğinden, Peygamberimizin yolundan bizi ayırma. Orucumuzu kabul eyle, ömrümüzü hayırla bereketlendir, son nefesimizi imanla verdir. Âmin.


Kaynak: Diyanet kaynak metni, 2. cilt, 399–410. sayfalar. Arapça Kur’an metni: Tanzil Quran Text (Uthmani 1.1), CC BY 3.0; ayetler değiştirilmeden aktarılmıştır. Ayet mealleri: Diyanet İşleri Başkanlığı, Halil Altuntaş–Muzaffer Şahin.