Hadislerle İslâm.. "Kötülük: Şerrin Diğer Adı" Konulu Hadislerle İslâm Vaazı sitemize eklenmiştir..
Kötülük: Şerrin Diğer Adı
Hamd, bize iyiliğin yolunu gösteren ve kötülükten dönüş kapısı açan Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, kalbi ve davranışı güzel ahlâka yönelten Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.
Aziz kardeşlerim! Kötülüğü bazen hep uzak insanların işi gibi düşünürüz. Oysa bir sözümüz, küçük bir ihmalimiz veya bencilliğimiz de başkasına zarar verebilir. Kendimizi bütünüyle iyi, başkasını bütünüyle kötü saydığımızda kendi yanlışımızı görmek zorlaşır. Bugün aynayı önce kendimize çevirelim.
Kötülüğü tanımak için hayatı yalnız korkuyla doldurmamız gerekmez. Rabbimizin ölçüsünü öğrenir, vicdanımızı doğru bilgiyle terbiye eder ve yanlışımızı fark ettiğimizde dönmeye çalışırız. Bir kusurumuz geleceğimizin tek adı olmak zorunda değildir. Önemli olan onu savunarak büyütmek yerine doğruya yönelmektir.
İyilik ahlâkımızda görünür olsun
عَنْ نَوَّاسِ بْنِ سَمْعَانَ قَالَ أَقَمْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) بِالْمَدِينَةِ سَنَةً... فَسَأَلْتُهُ عَنِ الْبِرِّ وَالْإِثْمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “الْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ وَالإِثْمُ مَا حَاكَ فِى نَفْسِكَ وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ.”
Nevvâs b. Sem’ân anlatıyor: “Resûlullah (sav) ile birlikte Medine’de bir sene kaldım... Ona iyiliğin ve kötülüğün ne anlama geldiğini sordum. Resûlullah (sav) şöyle cevap verdi: ‘İyilik güzel ahlâktır. Kötülük ise vicdanını rahatsız eden ve insanların bilmesini istemediğin şeydir.’” (M6517 Müslim, Birr, 15)
وَلَا تَسْتَوِى ٱلْحَسَنَةُ وَلَا ٱلسَّيِّئَةُ ٱدْفَعْ بِٱلَّتِى هِىَ أَحْسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِى بَيْنَكَ وَبَيْنَهُۥ عَدَٰوَةٌ كَأَنَّهُۥ وَلِىٌّ حَمِيمٌ
İyilikle kötülük bir olmaz. Kötülüğü en güzel bir şekilde sav. Bir de bakarsın ki, seninle arasında düşmanlık bulunan kimse sanki sıcak bir dost oluvermiştir. (Fussilet 41/34)
Bir şeyin iyi veya kötü olduğunu belirleyen Yüce Allah’tır. O, insanlara gönderdiği elçiler ve kitaplar vasıtasıyla kullarını bu konuda yönlendirmiştir. Bu sayede kulları, Allah’a ve âhiret gününe inanır, iyiliği emreder, kötülükten men eder ve hayır işlerinde birbirleriyle yarışırlar. (Âl-i İmrân, 3/114.) Ancak insan bazen iyi ile kötüyü karıştırabilmektedir. “...Olur ki bir şey sizin için hayırlı iken siz onu hoş görmezsiniz. Yine olur ki bir şey sizin için kötü iken siz onu arzularsınız. Allah bilir, siz bilmezsiniz.” (Bakara, 2/216.) Hatta insan, hayrı ister gibi şerri de isteyebilir: “İnsan hayrı istediği gibi şerri de ister. İnsan pek acelecidir.” (İsrâ, 17/11.)
Doğruyla yanlışı birbirinden ayıran kitap “Furkân”, mümine yol gösterir: “Allah senin başına herhangi bir kötülük getirecek olursa bil ki onu, O’ndan başka giderebilecek yoktur. Eğer senin için bir iyilik dilerse O’nun lütfunu engelleyebilecek de yoktur. O, bunu kullarından dilediğine verir. O, çok bağışlayan ve çok merhamet edendir.” (Yûnus, 10/107.)
Kur’ân-ı Kerîm’de kötülük olgusu için aşağı (ednâ), (Bakara, 2/61.) günah (hûb), (Nisâ, 4/2.) kalpte oluşan kötülük (zeyğ/reyn), (Âl-i İmrân, 3/7-8; Mutaffifîn 83/14.) kötü, çirkin (sû’), (Âl-i İmrân, 3/30; A’râf, 7/188.) günah (ism/seyyie), (Âl-i İmrân, 3/178; Kasas, 28/84.) zarar (durr), (En’âm, 6/17.) bela ve fitne (fitne) (Hac, 22/11.) gibi birçok sözcük etrafında kötülük tasviri yapılmıştır. Bu sözcükler, yanlış ve çirkin fiiller (cürm, seyyie, ism, hûb vb.); haktan ve adaletten ayrılıp haksızlığa meyledenlerin durumunu anlatan (israf, tuğyan, zulüm vb.); sapıtma, toplumsal çürüme ve bozulmayı ifade eden (fesad, cenef, fısk vb.) şeklinde de üç grupta tasnif edilebilir.
Dünyada meydana gelen bütün iyilikler ve kötülükler her şeyin yaratıcısı olan Allah’ın bilgisi dâhilindedir. O’nun izni olmadan hiçbir şeyin var olması düşünülemez. “...Onlara bir iyilik gelirse, “Bu, Allah’tandır” derler. Onlara bir kötülük gelirse, “Bu, senin yüzündendir” derler. (Ey Muhammed!) De ki: “Hepsi Allah’tandır.” (Nisâ, 4/78.) âyeti bunu izah etmektedir. Peygamber Efendimiz de bu doğrultuda dualarında, “Allah’ım, bütün hayırlar senin elindedir. Şer ile sana ulaşmak mümkün değildir.” (M1812 Müslim, Müsâfirîn, 201.) buyurmuştur.
Allah, insanları sınadığı için yaptıkları kötülükleri engellemez. Ancak O bazen, kötüye ve kötülüklerine imkân ve mühlet verir. Bunun yanında iyilik ve kötülüklerin Allah’ın bilgisi ve izni dâhilinde olması kötülüğü istediği anlamına da gelmez. Çünkü Allah insana kötülük yapma yeteneğini verdiği gibi ondan sakınma yeteneğini de vermiştir. (Şems, 91/8.) İlâhî vahyin asıl amacı insanları kötülükten, kötülük yapmaktan sakındırmaktır. Bütün uyarılarla birlikte kötülük işleyenlerin yaptıklarından bizzat kendilerinin sorumlu oldukları da bildirilmiştir. (En’âm, 6/164.)
Kur’ân-ı Kerîm’de kötülük hakkında verilen bilgiler, Müslüman’ın zihninde iyi ve kötüye dair sağlam bir bilinç oluşturur. Yaptığı iyilikler gibi işlediği kötülüklerin de amel defterine bir bir yazıldığını, (Kehf, 18/49.) kötülüklerin zamanla sadece birer kara nokta olmaktan çıkıp gönlünü bütünüyle kaplayacak bir pas yığınına dönüşebileceğini (Mutaffifîn, 83/14.) öğrenir. Kur’ân-ı Kerîm’in kötülük konusundaki uyarısı açıktır: “Evet, kötülük işleyip suçu benliğini kaplamış olan kimseler var ya, işte onlar cehennemliklerdir. Onlar orada ebedî kalacaklardır.” (Bakara, 2/81.) İyiler için Allah, “Rabbiniz içinizde olanı en iyi bilendir. Eğer siz iyi kişiler olursanız şunu bilin ki Allah, tevbeye yönelenleri çok bağışlayandır.” (İsrâ, 17/25.) buyurmaktadır.
Peygamberimizin iyiliği güzel ahlâkla açıklaması bize ibadetle ilişkilerimizi birlikte düşünmeyi öğretir. Kalbimizi rahatsız eden bir davranışta hemen mazeret aramak yerine duralım. Fakat her kaygıyı da günahın kesin delili saymayalım; ölçüyü güvenilir dinî bilgiden öğrenelim.
Birine zarar verdiğimizi biliyorsak bunu yalnız içimizdeki pişmanlıkla bırakmayalım. İmkânımız ölçüsünde telafi edelim. Bir söz yanlışsa düzeltelim, bir hak bizdeyse sahibine ulaştıralım. İyilik düşüncesi somut davranışa dönüştüğünde kötülüğün izini onarmaya başlayabilir. Duyduğumuz üzüntü bizi doğru adıma taşısın.
İki yüzlü bir dil güveni bozar
عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “إِنَّ مِنْ شَرِّ النَّاسِ ذَا الْوَجْهَيْنِ الَّذِى يَأْتِى هَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ وَهَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ.”
Ebû Hüreyre’den rivayet edildiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “Birilerine bir yüzle, birilerine de başka bir yüzle gelen ikiyüzlü kişi, insanların en kötülerindendir.” (M6630 Müslim, Birr, 98)
Peygamber Efendimiz ashâbınına zaman zaman kötülüklerin neler olduğunu anlatırdı:
“Düşmanlığı devam ettirerek hayatını sürdürmen günah olarak sana yeter.” (T1994 Tirmizî, Birr, 58.)
“Birilerine bir yüzle, birilerine başka bir yüzle giden ikiyüzlü kişi, insanların en kötülerindendir.” (M6630 Müslim, Birr, 98.)
İyi ve kötü davranışları ümmetine bildiren Allah Resûlü, iyilik ve kötülüğün neliğine yönelik açıklamalar da yapmıştır. Nitekim vâbisa b. Ma’bed el-Eslemî bir gün Peygamber Efendimize kötülüğün ne olduğunu sordu. Peygamberimiz de ona, “...Kötülük, insanlar onaylasalar bile gönlünü huzursuz eden ve içinde bir kuşku bırakan şeydir.” (HM18164 İbn Hanbel, Iv, 227.) diye cevap verdi. Başka bir sahâbî aynı şekilde bilgilenmek istediğinde de ona, “İyilik, güzel ahlâktır. Kötülük ise vicdanını rahatsız eden ve insanların bilmesini istemediğin şeydir.” buyuruyordu. (M6517 Müslim, Birr, 15.) Allah Resûlü bu şekilde ashâbından vicdan muhasebesi yapmalarını istemiş ve onlara Allah’ın verdiği akıl ve vicdanla kötülüğü tespit etme yolunu öğretmişti.
Kuşkusuz Yüce Allah, şeytanın ilâhî huzurdan kovuluşunu kitabında anlatırken, onun âdeta ‘kötülüğe adanmışlığını’ ilân eden söylemlerini ve insanları yoldan çıkarmak için ettiği yeminleri (A’râf, 7/16-17; Hicr, 15/39- 40.) bizlere duyurur. Onun amacını özetlerken ise şöyle buyurur: “Şeytan sizi fakirlikle korkutur ve size, çirkinliği ve hayâsızlığı emreder...” (Bakara, 2/268.)
Şeytanın görev edindiği kötülüklerin en büyüğü, Allah’ı unutturmaktır. Çünkü Allah’ın varlığını ve gücünü düşünmek, kulu kötülüğün elinden kurtaracaktır. Rabbimiz, hem dünyayı hem de âhireti kaybeden kullarını ibret olarak sunarken, “Şeytan onları hâkimiyeti altına alıp kendilerine Allah’ı anmayı unutturmuştur.” (Mücâdele, 58/19.) buyurmaktadır. Şeytanın oyununu bozan noktanın “Allah’ı hatırlamak” olduğunu ise şöyle açıklamaktadır: “Şüphe yok ki Allah’a karşı gelmekten sakınanlar, kendilerine şeytandan bir vesvese dokunduğu zaman iyice düşünürler (derhâl Allah’ı hatırlarlar da) sonra hemen gözlerini açarlar.” (A’râf, 7/201.)
Bir toplulukta başka, ötekinde bambaşka konuşarak herkesi memnun etmeye çalışmak güveni zedeler. İnsanların birbirine dair kuşkusunu kendi yakınlığımız için kullanmayalım. Farklı kişilere farklı üslupla hitap etmek mümkündür; fakat gerçeği ve niyetimizi çıkarımıza göre değiştirmeyelim.
Bir tartışmanın iki tarafını da dinlerken söz taşıma aracına dönüşmeyelim. Hangi bilginin gerekli olduğunu, neyi söylemeye yetkimiz bulunduğunu ve bunun neye hizmet edeceğini düşünelim. Arabuluculuk iyi niyet ister; ikiyüzlülük ise kendine yer açmak için başkalarının arasını kullanabilir. Gönlümüzü bu ayrımdan habersiz bırakmayalım.
Yanlışın ardından doğru bir yol açalım
عَنْ أَبِى ذَرٍّ قَالَ: قَالَ لِى رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “اِتَّقِ اللَّهَ حَيْثُمَا كُنْتَ. وَأَتْبِعِ السَّيِّئَةَ الْحَسَنَةَ تَمْحُهَا. وَخَالِقِ النَّاسَ بِخُلُقٍ حَسَنٍ.”
Ebû Zerr’in rivayet ettiğine göre, Resûlullah (sav) ona şöyle buyurmuştur: “Nerede olursan ol, Allah’a karşı sorumluluğunun bilincinde ol! Kötülüğün peşinden iyi bir şey yap ki onu yok etsin. İnsanlara da güzel ahlâka uygun biçimde davran!” (T1987 Tirmizî, Birr, 55)
Kötülükten dönmek tevbedir. Peygamberimiz (sav), bir kudsî hadisinde yapılmak üzereyken terk edilen kötülüklerin kişiye ecir bile kazandıracağını bildirmiştir: “Bir kimse iyilik yapmaya niyetlenir de onu yapamazsa Allah o kimse için tam bir iyilik (sevabı) yazar. Eğer niyetlenir de o iyiliği yaparsa on iyilik sevabı yazar ve bu sevabı yedi yüz katına hatta daha fazlasına kadar çıkarır. Eğer kötülük yapmaya niyet eder de sonra yapmazsa Allah onun için tam bir iyilik (sevabı) yazar. Şayet kötü bir işe niyetlenir de onu yaparsa Allah o kimse için sadece bir tek günah yazar.” (M338 Müslim, Îmân, 207.) Tevbe, kötülükleri ortadan kaldıran ve ilâhî affa mazhar olmayı sağlayan bir irade beyanıdır. Tevbenin üç aşamasını Kur’ân-ı Kerîm şöyle belirtir: “Yine onlar, çirkin bir iş yaptıkları, yahut nefislerine zulmettikleri zaman Allah’ı hatırlayıp hemen günahlarının bağışlanmasını isteyenler —ki Allah’tan başka günahları kim bağışlar— ve bile bile işledikleri (günah) üzerinde ısrar etmeyenlerdir.” (Âl-i İmrân, 3/135.) Bu durum kişinin kul hakkı içermeyen ve sadece kendisine dönük kötülükleri ile ilgilidir. Başkalarına karşı işlediği kötülüklerde ise tevbe ederek pişmanlığını Allah’a arz ettikten sonra hak sahibinden helâllik dilemesi gerekecektir. (B6534 Buhârî, Rikâk, 48.)
Günahların affedilmesini sağlayan çarelerden biri de, “İyilikler kötülükleri giderir...” (Hûd, 11/114.) esasına göre hareket etmektir. Peygamber Efendimiz yakın dostu Ebû Zerr’e şu tavsiyelerde bulunur: “Nerede olursan ol, Allah’a karşı sorumluluğunun bilincinde ol! Kötülüğün peşinden iyi bir şey yap ki onu yok etsin. İnsanlara da güzel ahlâka uygun biçimde davran!” (T1987 Tirmizî, Birr, 55.)
Peki, kötülüğe engel olmak için alınabilecek ahlâkî tedbirler nelerdir? İnsan, kendisi göremediği hâlde onun tarafından görüldüğünü (A’râf, 7/27.) bildiği şeytana karşı nasıl korunabilecektir?
Kötülüklerden korunmanın en önemli yolu Allah bilincini kavramak ve yüksek insanî değerler konusunda eğitilmektir. Elbette kişilik ve karakter eğitimi de bu konuda en başta gelen esastır. İnsanlar, hırs, intikam, bencillik, zulüm, başkalarına acı verme gibi bazı olumsuz davranışlara karşı eğitilmelidir. Kötülüklere karşı korunmak için eğitimle birlikte kötülüğe karşı tavır almak, müdahale etmek de önemlidir. Nitekim, “Mümin erkekler ve mümin kadınlar birbirlerinin dostlarıdır. İyiliği emreder, kötülükten alıkoyarlar.” (Tevbe, 9/71.) âyetinde de bu husus vurgulanmaktadır. Peygamberimiz geçmiş ümmetlerden bazılarını helâke sürükleyen sebeplerden birinin de iyilikleri emredip, kötülüklerden alıkoymada ihmalkâr olmaları olduğunu gösteriyordu. Öyle ki onlardan bir adam, kötülük yapan birini gördüğünde ona önce, “Ey filânca Allah’tan kork ve bu yaptığından vazgeç. Çünkü bu sana helâl değildir.” diyor fakat ertesi gün yaptığı kötülükten vazgeçmediğini görse de onu tekrar uyarmıyor, hiçbir şey olmamış gibi kendisiyle olan ilişkilerini devam ettiriyordu. Bu vurdumduymazlıkları sebebiyle Allah Teâlâ onları birbirine benzetti. Kötülükleri çoğaldı; isyan ettikleri ve Allah’ın koyduğu sınırları aştıkları için peygamberleri tarafından da lânetlendiler. (Mâide, 5/78.) Allah Resûlü, bunları anlattıktan sonra şu mesajı verdi: “... Allah’a yemin olsun ki siz (ya) iyiliği emreder kötülükten menedersiniz, zalime engel olup onu hakka döndürürsünüz ve onu hak üzere tutarsınız (ya da sizin sonunuz da onlar gibi olur).” (D4336 Ebû Dâvûd, Melâhim, 17; T3048 Tirmizî, Tefsîru’l-Kur’ân, 5.)
Allah Resûlü, “Sizden bir kimse kötü bir iş görürse onu eliyle değiştirmeye çalışsın; eğer buna gücü yetmezse diliyle değiştirmeye çalışsın; buna da gücü yetmezse kalbiyle nefret etsin. Bu ise, imanın en aşağı derecesidir (asgarî gereğidir).” (M177 Müslim, Îmân, 78.) hadisiyle de kötülüklerin imkânlar ölçüsünde ölçülü ve dengeli bir şekilde engellenmesi gerektiğine işaret etmektedir.
İnsan, Resûl-i Ekrem gibi, “İnsanların Rabbine, insanların melikine, insanların ilâhına sığınıyorum.” (Nâs, 114/1-3.) diyerek söze başlar ve samimi bir şekilde dua eder ve “Ey Rabbim! Şeytanların vesveselerinden sana sığınırım.”, “Ey Rabbim! Onların benim yanımda bulunmalarından da sana sığınırım.” (Mü’minûn, 23/97-98.) derse şeytana ve kötülüklere karşı bir sığınağa iltica etmiş olur. Mümin, her insanın yanı başında kendisini yanlışa düşürmeye çalışan bir şeytanın mutlaka bulunduğunu (M7108 Müslim, Sıfâtü’l- münâfıkîn, 69.) bilmelidir.
Bir kötülük yaptıktan sonra “Artık değişemem” demek yeni bir engel oluşturur. Peygamberimizin öğüdü bizi iyilikle toparlanmaya çağırır. Tövbe ederiz, hakkı onarırız ve davranışımızı değiştirecek bir tedbir alırız. Sadece başka bir yerde iyilik yapmak, sahibinin hakkını unutma izni vermez.
Bugün alışkanlığa dönüşmüş bir yanlışımızı belirleyelim. Onu hangi ortam, duygu veya menfaat besliyor? O yolu daraltacak somut bir karar alalım. Gıybet edilen konuşmadan çekilmek, öfkeliyken mesajı bekletmek veya yanlış hesabı açıklamak gibi. Küçük ve gerçek bir dönüş, büyük fakat belirsiz sözlerden daha sağlamdır.
Duyularımız ve kalbimiz de emanet olsun
عَنْ شُتَيْرِ بْنِ شَكَلٍ عَنْ أَبِيهِ شَكَلِ بْنِ حُمَيْدٍ قَالَ: أَتَيْتُ النَّبِيَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) فَقُلْتُ: “يَا رَسُولَ اللَّهِ، عَلِّمْنِى تَعَوُّذًا أَتَعَوَّذُ بِهِ.” قَالَ: فَأَخَذَ بِكَفِّى، فَقَالَ: “قُلِ اللَّهُمَّ إِنِّى أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ سَمْعِى، وَمِنْ شَرِّ بَصَرِى، وَمِنْ شَرِّ لِسَانِى، وَمِنْ شَرِّ قَلْبِى، وَمِنْ شَرِّ مَنِيِّى.”
Şüteyr’in babası Şekel b. Humeyd anlatıyor: Hz. Peygamber’in (sav) yanına gittim ve “Yâ Resûlallah, bana bir (sığınma) dua(sı) öğretsen de o duayı okuyarak Allah’a sığınsam.” dedim. Bunun üzerine Allah Resûlü elimden tutarak şu duayı tavsiye buyurdu: ‘Allah’ım! Kulağımın, gözümün, dilimin, kalbimin ve cinsel organımın kötülüğünden sana sığınırım.’” (T3492 Tirmizî, Deavât, 74)
Şeytanın yanı sıra nefsinin şerrinden de Allah’a sığındığı bilinen (D1097 Ebû Dâvûd, Salât, 221, 223; N1405 Nesâî, Cum’a, 24.) Resûlullah (sav), kendisinden, “Bana sabah akşam söyleyeceğim bir söz emir buyursan.” diye ricada bulunan can dostu Hz. Ebû Bekir’e şu duayı tavsiye etmiştir: “Gökleri ve yeri yaratan, görülmeyeni ve görüleni bilen, her şeyin Rabbi ve Meliki olan Allah’ım! Senden başka ilâh olmadığına şahitlik ederim.
Nefsimin kötülüğünden, şeytanın kötülüğünden ve onu sana ortak koşmaktan sana sığınırım.” (DM2717 Dârimî, İsti’zân, 54; T3392 Tirmizî, Deavât, 14; D5067 Ebû Dâvûd, Edeb, 100-101.)
Ayrıca, “İçimden geçirdiğim ve sakındığım şeylerin kötülüğünden Allah’a ve O’nun kudretine sığınırım.” (M5737 Müslim, Selâm, 67; D3891 Ebû Dâvûd, Tıb, 19.) duasını tekrarlamak ve gece görülen rahatsız edici bir rüyanın (M5903 Müslim, Rü’yâ, 4.) veya esip gelen sert bir rüzgârın (T2252 Tirmizî, Fiten, 65; HM21456 İbn Hanbel, v, 123.) kötülüğünden Allah’a sığınmak için yapılan duaları okumak da insana güven verir.
Dualarında, “(Allah’ım!) Zenginlikle imtihan edilmenin kötülüğünden sana sığınırım. Fakirlikle imtihan edilmenin kötülüğünden de sana sığınırım.” (B6368 Buhârî, Deavât, 39; M6871 Müslim, Zikir, 49.) diyen Peygamber Efendimiz, aşırı varlıklı ya da yoksul bir birey olmanın da kendine özgü sıkıntıları olabileceğini fark etmemizi sağlamaktadır. Toplumda var olan kötü insanların (N5509 Nesâî, İstiâze, 48; HM22644 İbn Hanbel, v, 266.) sebep olabileceği zararlardan Allah’a sığınmayı da unutmamak gerekir.
“Allah’ım! Yaptığım işlerin kötülüğünden de henüz yapmadığım işlerin kötülüğünden de sana sığınırım!” (M6895 Müslim, Zikir, 65; N5529 Nesâî, İstiâze, 59.) şeklinde dua eden, üstelik geçmiş ve gelecek bütün günahları bağışlandığı (Fetih, 48/2.) hâlde bunu yapan Sevgili Peygamberimiz, dualarında kötülüklerden korunmaya geniş yer ayırmıştır. Kendisine Allah’a sığınmak için bir dua öğretmesini isteyen Şekel b. Humeyd’e de şöyle dua etmesini tavsiye etmiştir: “Allah’ım! Kulağımın, gözümün, dilimin, kalbimin ve cinsel organımın kötülüklerinden sana sığınırım.” (T3492 Tirmizî, Deavât, 74; D1551 Ebû Dâvûd, vitr, 32; N5446 Nesâî, İstiâze, 4.)
Gördüğümüz ve dinlediğimiz şeyler gönlümüzde iz bırakır. Her gün aşağılayıcı sözlere, kışkırtıcı görüntülere ve bitmeyen öfkeye maruz kalıyorsak davranışlarımızın bundan hiç etkilenmediğini sanmayalım. Bilinçli tercihler yapalım, faydalı ve temiz olanı çoğaltalım.
Kardeşlerim, kendimizi korurken başkasını bütün kusuruyla damgalamayalım. Yanlış davranışa sınır koyarız; doğruya dönmek isteyene de kapıyı kapatmayız. Ailemizde ve çevremizde kötülüğü normalleştirmeyen, fakat dönüşü de imkânsız göstermeyen bir dil kuralım. Rabbimizin yardımını isteyen kul için bugün yeni bir adım olabilir.
Gönlümüzü Rabbimize açalım
Allah’ım! Bize iyiliği sevdir, kötülüğü tanıyıp ondan uzaklaşacak basiret ver. Kendi kusurumuzu görmeden başkasını mahkûm etmekten, yanlışımızı savunarak büyütmekten Sana sığınırız.
Rabbimiz! Gözümüzü, kulağımızı, dilimizi ve kalbimizi zararlı olandan koru. Yaptığımız haksızlığı onarmayı, tövbemizi davranışımızla doğrulamayı ve iyi alışkanlıklar edinmeyi bize nasip et. İki yüzlü sözlerden ve çıkar için güveni bozmaktan bizi uzak tut.
Ya Rabbi! Ailelerimize temiz bir dil, çocuklarımıza güvenilir örnekler ve toplumumuza iyilikte dayanışma ver. Hatalı kardeşimizin dönüşüne sevinelim, zarar karşısında da doğru tedbiri alalım. Bizi affına yönelen, hayrı çoğaltmaya çalışan kullarından eyle. Âmin.
Kaynak: Diyanet kaynak metni, 3. cilt, 601–610. sayfalar. Ayet ve hadislerin asıl kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir. Arapça ayet metni: Tanzil Project, Uthmani 1.1, CC BY 3.0; meal: Diyanet İşleri Başkanlığı.
