Kıyamet: Sonsuzluğun Başlangıcı

Hamd, kıyametin vaktini bilen ve kullarını hesaba hazırlanmaya çağıran Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, ne zaman sorusunu ne hazırladın sorumluluğuna çeviren Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.

Aziz kardeşlerim, insan bazen kıyametin ne zaman kopacağını uzun uzun konuşur, fakat kendi hayatında düzelteceği işi ertelemeye devam eder. Bir tarihin merakı, bir sorumluluğun önüne geçebilir. Peygamberimizin bu konudaki öğretisini tam bu noktadan dinleyelim.

Kıyamet bir iman hakikatidir. Vaktini bilmek ise bize verilmiş değildir. Bize emanet edilen, Rabbimizin huzuruna hangi iman ve ahlâkla çıkacağımızı bugünden düşünmektir.

Uyarıyı ciddiye alan bir gönül

عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ:كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) إِذَا خَطَبَ احْمَرَّتْ عَيْنَاهُ وَعَلاَ صَوْتُهُ وَاشْتَدَّ غَضَبُهُ حَتَّى كَأَنَّهُ مُنْذِرُ جَيْشٍ يَقُولُ: صَبَّحَكُمْ وَمَسَّاكُمْ! وَيَقُولُ “بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةُ كَهَاتَيْنِ.” وَيَقْرُنُ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى…

Câbir b. Abdullah anlatıyor: “Resûlullah (sav) bir defasında hutbe verirken gözleri kızardı, sesi yükseldi ve hiddeti arttı, öyle ki sanki bir orduyu uyarıyor, ‘Sabah ya da akşam ansızın baskına uğrayabilirsiniz!’ diyordu. Şehâdet parmağı ile orta parmağını birleştirip “Ben ve kıyamet şu ikisi gibi (yakın) gönderildim.” buyurdu. (M2005 Müslim, Cum’a, 43)

Bir gün Peygamber (sav) ashâbı ile birlikte oturuyordu. O sırada yanlarına orada bulunanların tanımadığı bir adam şeklinde Cebrail (as) geldi ve Allah Resûlü’ne iman, İslâm ve ihsanın ne olduğunu sorduktan sonra, “Kıyamet ne zaman kopacak?” sorusunu yöneltti. Allah Resûlü, “Bu konuda sorulan kişi, sorandan daha bilgili değildir. Ancak sana kıyamet alâmetlerinden haber vereyim. Cariye, efendisini doğurduğunda, kim oldukları belirsiz deve çobanları yüksek binalar inşa etmede birbirleriyle yarıştığında (kıyametin vakti yakındır). (Kıyametin kopacağı vakit ise) Allah’tan başka kimsenin bilmediği beş şeyden biridir.” buyurdu. Ardından Peygamberimiz (sav) “Kıyametin ne zaman kopacağı bilgisi sadece Allah’a aittir.” (Lokmân, 31/34.) âyetini okudu. Sonra soru soran adam döndü gitti. Peygamberimiz, “Onu geri çağırın!” dedi. Baktılar ama kimseyi göremediler. Bunun üzerine Peygamberimiz, “Bu Cibrîl’di, insanlara dinlerini öğretmek için geldi.” buyurdu. (B50 Buhârî, Îmân, 37.)

Hadisin anlattığı bu sahnede Cebrail (as), insanın Allah’a yönelişinin üç farklı düzlemini sormuş, âdeta imanın bütün boyutları ile ortaya çıkarılmasını amaçlamıştır. İman, İslâm ve ihsanın ne olduğunu sorduktan sonra kıyamet vaktinin insan için bilinmezliğinin konuşulması ve onun bilgisinin sadece Allah’a ait olduğunun vurgulanması, Yüce Yaratan karşısında insanın konumunun ve O’nunla ilişkisinin ancak iman temelinde olması gerektiğini salık veriyor gibidir. Kıyamet vaktinin insan için meçhul olmasıyla birlikte Peygamberimizin onun alâmetlerine dikkat çekmiş olması, Allah’a açık bir bilinç ve sınırlarını bilen bir kalple yönelmeye ve âhirete hazırlık yapmaya bir teşvik olmalı.

Kardeşlerim, Kur’an kıyametin ansızın geleceğini bildirir. Vaktini ise yalnız Allah bilir. Bu bilgi bize kendi sınırımızı öğretir. Zamanın sahibi biz değiliz; ömrümüzün ne zaman sona ereceğini de bütünüyle yönetemeyiz. A’râf suresinin 187. ayetindeki açık ölçüyü unutmayalım. Bildirilmeyen bir tarihi aramak yerine, bize verilen gün içinde ne yaptığımıza bakalım.

Zaman geçtikçe her birimiz değişiriz. Çocuğumuz büyür, bedenimiz yorulur, bazı imkânlar gelir ve bazı fırsatlar geride kalır. Bu akışın içinde kendimizi her şeye hükmeden insanlar sanmayalım. Rabbimizin huzuruna döneceğimizi hatırlamak, bugünkü tercihimize ağırlık kazandırır. Bir hakkı teslim etmek veya bir iyiliğe başlamak için sürekli daha uygun bir gün beklemek, bazen elimizdeki tek imkânı da boşa geçirmemize yol açabilir.

Kur’an, hayatı yalnızca zamanın tükettiği günlerden ibaret sayan anlayışı düzeltir. Câsiye suresinin 24. ayetinde aktarılan bu bakış, insanı yaratılışının ve dönüşünün anlamından uzaklaştırır. Biz ömrü Rabbimizin emaneti biliriz. Geçen günler bizi sadece yaşlandırmasın; daha merhametli, daha dürüst ve daha sorumlu yaşamaya da yöneltsin. Kendi ihmallerimizi zamana yüklemek yerine yapılabilir bir düzeltmeye yönelelim.

“Kıyamet yaklaştı ve ay yarıldı.” (Kamer, 54/1.) “O, size ancak ansızın gelecektir.” (A’râf, 7/187.) gibi Kur’an’da yer alan birçok âyet-i kerime ile insanlarda bu bilincin oluşturulması hedeflenmiştir.

Peygamberimizin hutbedeki ciddiyeti, hesabın hayatımızdaki önemini gösteriyor. Bu ciddiyeti taklit edilmiş korkutucu sahnelere çevirmek yerine mesajını anlamaya çalışalım. Ömür sınırlıdır ve yaptığımızın karşılığı vardır.

Bir emaneti ihmal ettiğimizde veya bir hakkı çiğnediğimizde bunun bize de bir hesabı olacağını hatırlayalım. İnsanların görmediği yerde dürüst kalmak, kıyamet imanının gündelik hayata yansımasıdır. Dinlediğimiz uyarı bizi başkasının kusuruna değil, kendi düzeltmemize götürsün.

Bilginin sınırında durabilmek

أَخْبَرَنِى أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ:سَمِعْتُ النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) يَقُولُ قَبْلَ أَنْ يَمُوتَ بِشَهْر:ٍ تَسْأَلُونِى عَنِ السَّاعَة؟ِ وَإِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ…”

Ebu’z-Zübeyr’in naklettiğine göre, Câbir b. Abdullah, Hz. Peygamber’i (sav) vefat etmeden bir ay önce şöyle derken işitmiştir: “Siz bana kıyameti soruyorsunuz? Onun bilgisi sadece Allah katındadır.” (M6481 Müslim, Fedâilü’s-sahâbe, 218)

Resûl-i Ekrem de kıyametin kopma vaktini kimsenin bilemeyeceğini vurgularken en son gönderilen peygamber olması bakımından kıyametin kopma anının yaklaştığına vurgu yapmıştı. Câbir b. Abdullah’ın anlattığına göre, Resûlullah (sav) bir defasında hutbe verirken gözleri kızardı, sesi yükseldi ve hiddeti arttı, öyle ki sanki bir orduyu uyarıyor, ‘Sabah ya da akşam ansızın baskına uğrayabilirsiniz!’ diyordu. Şehâdet parmağı ile orta parmağını birleştirip “Ben ve kıyamet şu ikisi gibi (yakın) gönderildim.” buyurdu. (M2005 Müslim, Cum’a, 43.)

Kıyametin ne zaman kopacağı bilgisi sadece Allah’a mahsus olduğu için, hem Peygamberimiz hem de sahâbîler kıyametin kendi üzerlerine kopmasından korkarlardı. Nitekim Peygamberimizin güneş tutulduğunda kıyametin kopmasından endişe ederek telaşla yerinden fırlayıp mescide geçtiği ve uzun uzun namaz kıldırdığı bilinmektedir. (M2117 Müslim, Küsûf, 24.) Sahâbe de Allah Resûlü’ne kıyametin ne zaman kopacağına dair pek çok soru yöneltilmişti. Hatta bedevîler gelerek, kıyametin ne zaman kopacağını sormuşlardır. İslâm geldikten sonra bir bedevînin Allah Resûlü’nün yanına varıp, “İslâm’ın bir sonu var mı?” (MA20747 Abdürrezzâk, Musannef, XI, 362.) diye yönelttiği soruda bile üstü örtük biçimde zamanın son bulup bulmayacağına dair bir merak ve korku duygusu sezilebilir.

Peygamberimiz kıyametle ilgili sorulan sorulara verdiği cevaplarda çoğunlukla, onun vaktini sadece Allah’ın bilebileceğini belirtiyordu. Onlardan birinde, “Siz bana kıyameti soruyorsunuz? Onun bilgisi sadece Allah katındadır.” (B50 Buhârî, Îmân, 37.) (Lokmân, 31/34.) buyurmuştu. Bazen de her insan için gerçek kıyametin kendi ölümü olacağı şeklinde yorumlanabilecek cevaplar verdiği de olmuştu. Söz gelimi çöl Araplarından bazı kişiler Allah Resûlü’nün yanına gelerek, “Kıyamet ne zaman kopacak?” diye sorduklarında Allah Resûlü, onların en küçük olanlarına işaret ederek, “Şu delikanlının ömrü olursa o henüz kocamadan hepinizin kıyameti başınıza gelmiş olacaktır.” diyerek kıyametle herkesin kendi ölümü arasında bir bağ kurmuştu. (B6511 Buhârî, Rikâk, 42.)

Kıyamet alâmetleri hakkında çeşitli kaynaklarda bir kısmı sahih, bir kısmı ise tartışılır nitelikte birçok rivayet nakledilmiştir. Bu rivayetlerde ahlâkî bozuluşa, dinî içtimaî hadiselere ve tabiat olaylarına ilişkin oldukça ayrıntılı bilgilere yer verilir. Toplumdaki dinî, içtimaî ve siyasî gelişmeleri yansıtan bu rivayetlerde belirtilen alâmetlerin sayısı yetmişi aşkındır. Kıyametin kopma zamanını bildiren herhangi bir âyet veya sahih hadis bulunmamakla birlikte Âhir Zaman Peygamberi’nin gelişiyle kâinatın son zaman dilimine girdiğini göz önünde bulundurarak kıyametin kopuşunun ashâbdan itibaren başlayabileceği düşünülmüş ve hicrî üçüncü yüzyıldan başlayarak hadislerde zikredilen kıyamet alâmetlerine inanılması itikadî bir ilke hâline getirilmiştir.

Dinî hayatın zayıflamasına dair ahlâkî zayıflıkların bir kısmı sahih hadislerle sabit olduğundan bu konuda âlimler arasında önemli sayılabilecek bir görüş ayrılığı yoktur. Resûl-i Ekrem’in Müslümanları uyardığı ve kıyamet alâmeti olarak zikrettiği ahlâkî bozuluş ve dinî hayatın yozlaşması esasen ferdin ve toplumun helâk olması anlamında bir kıyamet alâmeti olup kâinattaki kozmolojik düzenin yıkılması anlamına gelmez. Aksi takdirde sözü edilen yıkılışın bugüne kadar gerçekleşmesi gerekirdi. Çünkü ahlâkî bozuluş sayılabilecek tutum ve davranışların asr-ı saadetten itibaren sıkça vuku bulduğu şüphesizdir. Hadislerde dinî yozlaşmayı ve ahlâkî bozuluşu haber veren olayların kâinatın kozmik düzeninin yıkılışına işaret eden belirtiler olmaktan çok ferdî ve toplumu yok oluşa götüren birer alâmet olduğunu kabul etmek daha isabetli bir hüküm olmalıdır... (“Kıyamet Alâmetleri”, DİA, XXv, 522-524.)

Allah Resûlü, kıyametin ne zaman, hangi tarihte kopacağı hakkında bilgisi olmadığını söylemiş fakat onun birtakım alâmetlerinden bahsetmiştir. Onun konu hakkında söyledikleri hadis literatüründe daha çok “kıyâme, sıfatü’l-kıyâme, fiten, melâhim, rikâk” başlıkları altında aktarılmaktadır. Zaman zaman çeşitli gruplar arasında erken dönem siyasî mücadelelerin bir tezahürü ve İsrâiliyat tartışmalarının bir uzantısı hâline getirilmek istenen bu alan, bir taraftan oldukça karmaşıktır, diğer taraftan hadis literatürünün diğer hiçbir alanında görülmediği kadar sembollerle örülüdür.

Kıyametin bilgisinin yalnız Allah katında olduğunu bildiren söz açıktır. Bundan sonra hesaplarla, rüyalarla veya güncel olaylarla kesin tarih üretmeye çalışmak doğru değildir. Bilmediğimizi bilmek de imanın edebidir.

Böyle iddiaları paylaşmayalım. Bir olayın yaşanmış olması, onun hangi alamete karşılık geldiğini bizim kesin olarak bildiğimiz anlamına gelmez. Çocuklarımızı ve kaygılı insanları belirsiz iddialarla korkutmayalım. Sahih bilgiye bağlılık, hayalî ayrıntılardan vazgeçmeyi de gerektirir.

Asıl soru: Ne hazırladın

عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ:أَنَّ رَجُلاً سَأَلَ النَّبِيَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : مَتَى السَّاعَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: “مَا أَعْدَدْتَ لَهَا؟.”

Enes b. Mâlik’in anlattığına göre, bir adam Hz. Peygamber’e (sav), “Kıyamet ne zaman kopacak yâ Resûlallah?” diye sordu. Bunun üzerine Hz. Peygamber, “Onun için ne hazırladın?” buyurdu. (B6171 Buhârî, Edeb, 96)

Resûlullah (sav), “Siz şu on alâmeti görmedikçe, kıyamet kopmayacaktır.” buyurduktan sonra şunları saymıştır: Duman, Deccâl, Dâbbe, güneşin batıdan doğması, Meryem oğlu İsa’nın (as) yeryüzüne inmesi, Ye’cûc ve Me’cûc, doğuda, batıda ve Arap Yarımadası’nda olmak üzere üç büyük çökmenin yaşanması ve son olarak Yemen’den çıkıp insanları haşrolacakları yere sürecek bir ateş. (M7285 Müslim, Fiten, 39.)

Bu hadiste sayılan maddelerden her biri hakkında kaynaklarımızda birçok rivayet bulunmaktadır. Sahih ve sabit olan hadislerin nasıl anlaşılacağı ve ne şekilde yorumlanacağı da ayrı bir tartışma konusudur. Söz gelimi Deccâl, Dâbbe, Ye’cûc ve Me’cûc ve duman gibi alâmetlerin anlamı, mahiyeti, mecazî mi yoksa hakiki mi oldukları konusunda farklı yaklaşımlar söz konusudur. Bu konuda geniş mâlûmatı, ilgili alan araştırmalarına bırakmanın daha yararlı olacağında kuşku yoktur. Burada şu kadarını söyleyelim ki bu tür alâmetler, yeryüzünde inkârcılığı yaymaya çalışan, mukaddes değerleri yok sayan ve şer faaliyetlerini destekleyen birtakım cereyanlar olarak okunmakta ve Müslümanlar onlara karşı uyarılmaktadır. Bu cereyanların her asırda temsilcileri olduğu gibi bundan sonra da olacaktır. Buna göre Deccâl, Dâbbe, Ye’cûc ve Me’cûc olağanüstü birer varlık ya da belli şahsiyetler olmaktan çok her dönemde şerri temsil eden tipler olarak anlaşılmalıdır.

Kıyamet alâmetlerinden bahseden başka bir hadiste ise şöyle buyrulmuştur: “İlim kaybolmadıkça, depremler çoğalmadıkça, zaman kısalmadıkça, karışıklıklar ortaya çıkmadıkça, herc yani cinayetler artmadıkça ve elinizde mal çoğalıp taşmadıkça kıyamet kopmaz.” (B1036 Buhârî, İstiskâ, 27.)

Hadiste geçen kıyamete yakın bir zamanda ortaya çıkacak bu olumsuzluklara dikkat edildiğinde, Peygamberimizin, bozulmanın pek çok boyutuna işaret ettiği görülecektir. İlmin ortadan kalkması kuşkusuz insana ait olan, onun eliyle ortaya çıkan hususlarda dengenin kaybolmasına neden olacaktır. Zira ilim, fertlerin iç dünyasından başlayarak bütün topluma, inşa eden temel ilişkilere bir düzen verir. Değerler, davranışlar, fikirler, idealler ilim ile şekillenir, gelişir ve değişir. Bu bakımdan ilmin yok olması toplumsal düzenin de yıkılması anlamına gelir. Bunun neticesinde insanları birbirlerinin canlarına, mallarına ve kişilik değerlerine el uzatmaya götürecek toplumsal karışıklıklar ortaya çıkar.

Allah Resûlü bu hadisinde “kıyamet alâmetleri” vurgusu ile ashâbını ve ümmetini, bahsettiği konularda daha dikkatli olmaya teşvik etmekte, olumsuz davranışlardan da sakındırmaktadır. Buna göre, mal, ilim ve zaman gibi büyük nimetlerin kadri iyi bilinmeli, bunlar en iyi şekilde değerlendirilmelidir. Zira cinayetlerin artmasının, kıyametin kopmasını hazırlayan alâmetlerden olmasa bile, birçok fert ve toplumun kendi kıyameti olduğunda kuşku yoktur.

Benzer bir hadiste ise Allah Resûlü, “Kıyamet alâmetlerinden bazıları şunlardır: İlmin kaldırılması, cehaletin artması, zinanın çoğalması, şarap içmenin yaygınlaşması, erkeklerin azalıp kadınların çoğalması. O derecede ki elli kadına bir erkek düşecektir.” (B5231 Buhârî, Nikâh, 111.) buyurmaktadır.

Peygamberimizin verdiği karşılık, dikkatimizi bilgi merakından kulluk sorumluluğuna çeviriyor. Bu soru çok yakındır bize: İbadetimizde, ailemizde ve kazancımızda ne hazırlıyoruz?

Ömrümüzün hangi döneminde olursak olalım yapılabilir bir iyilik vardır. Bir hakkı teslim edebilir, bir yanlış alışkanlık için destek arayabilir, Kur’an’ın anlamını öğrenmeye başlayabiliriz. Hepsini bir anda yapamadığımız için bütünüyle vazgeçmeyelim. Samimi bir hazırlık, devam eden küçük adımlarla da büyür.

Bilinmeyen vakte karşı bilinen görev

يَسْـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلسَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَىٰهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ رَبِّى لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَآ إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ لَا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً يَسْـَٔلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِىٌّ عَنْهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ ٱللَّهِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Sana kıyametin ne zaman kopacağını soruyorlar. De ki: "Onun bilgisi ancak Rabbimin katındadır. Onu vaktinde ancak O (Allah) ortaya çıkaracaktır. O göklere de, yere de ağır basmıştır. O size ancak ansızın gelecektir." Sanki senin ondan haberin varmış gibi sana soruyorlar. De ki: "Onun bilgisi sadece Allah katındadır. Fakat insanların çoğu bilmiyorlar." (A’râf 7/187)

Aktardığımız bu rivayetlerde sayılan alâmetlerin tabiatta, ahlâkî ve toplumsal yapıda ortaya çıkacak birtakım bozulmalara işaret ettiğini görüyoruz. Güneşin batıdan doğması, depremlerin çoğalması, bazı bölgelerde toprak çökmelerinin olması kıyamet öncesinde tabiattaki düzenin alt üst oluşuna, fizik dünyanın yok oluşuna işaret etmektedir. Kur’an’da anlatılan kıyamet sahnelerinin pek çoğunda da durum aynıdır: “Yürekleri hoplatan büyük felâket! Nedir o yürekleri hoplatan büyük felâket? Yürekleri hoplatan büyük felâketin ne olduğunu sen ne bileceksin? O gün insanlar, her biri bir tarafa uçuşan küçük kelebekler gibi olacaktır. Dağlar da atılmış renkli yünler gibi olacaktır.” (Kâria, 101/1-5.) “Güneş, dürüldüğü zaman, yıldızlar, bulanıp söndüğü zaman, dağlar, yürütüldüğü zaman, gebe develer salıverildiği zaman. Yaban hayatı yaşayan (irili ufaklı) tüm canlılar toplandığı zaman, denizler kaynatıldığı zaman...” (Tekvîr, 81/1-6.)

Rivayetlerde ilmin kaybolması, cehaletin artması, cinayetlerin, zinanın, şarap içmenin, zenginliğin artmasına bağlı olarak sorumsuz harcamaların, israfın yaygınlaşması gibi fert ve toplum açısından kötü gidişatı ifade eden olayların sayılması, kıyamete yakın farklı ahlâkî yozlaşmalara, ailenin ve toplumsal düzenin yıkılmasına dikkat çekme amacı taşımaktadır. Kısacası Allah Resûlü, kıyametin kopuşu ile ilgili Kur’an’ın haber verdiği mesajların dışında bir gaye de edinmemiş, sadece Kur’an’da da ifadesini bulan kıyamete yakın, tabiatta meydana geleceği söylenen bozulmayla, toplumda baş gösteren ahlâkî yozlaşma ve anarşi arasında nisbî bir bağ kurmakla yetinmiştir.

Kur’an’da da kıyamete dikkat çeken âyetlerle insanların âhiretteki durumları arasında bir ilişki kurulduğunu görüyoruz: “Allah’ın huzuruna çıkmayı yalanlayanlar gerçekten ziyana uğramıştır. Nihayet onlara ansızın o saat (kıyamet) gelip çatınca, bütün günahlarını sırtlarına yüklenerek, ‘Hayatta yaptığımız kusurlardan ötürü vay hâlimize!’ diyecekler. Dikkat edin, yüklendikleri günah yükü ne kötüdür!” (En’âm, 6/31.) “İşte o vakit, kimin tartıları ağır gelmişse artık o, hoşnut olacağı bir hayat içinde olacaktır. Ama kimin de tartıları hafif gelirse işte onun anası (varacağı yer) Hâviye’dir (uçurumdur).” (Kâria, 101/6-9.)

Bize düşen, herkesin gerçek kıyametinin kendi ölümü olduğunu ifade eden nebevî uyarıyı hatırdan çıkarmamaktır. Nitekim Enes b. Mâlik’in anlattığına göre, Akra’ b. Hâbis (ŞZ1/189 Şerhu’z-Zerkânî ale’l-Muvatta’, I, 189.) Peygamberimize (sav), “Kıyamet ne zaman kopacak yâ Resûlallah?” diye sorduğunda, “Onun için ne hazırladın?” cevabını almıştır. (B6171 Buhârî, Edeb, 96.)

Peygamberimizin bu sözü bize kıyametin ne zaman kopacağıyla ilgilenmek yerine, ondan sonrası için ne kadar hazır olduğumuzu sorgulamamızı öğütlemektedir. Sonsuz bir hayatın, fizik ötesi âlemin başlangıcı olarak kıyamet bize, ebedî olan âhiret hayatının karşısında, geçici olan dünya hayatının önemsizliğini gösteriyor. Asıl olan her şeyin yıkılıp alt üst olduğu o günde iman dolu kalplerin dimdik ayakta, kıyamda durabilmesidir.

Ayet kıyametin vaktine dair sınırı bildiriyor. Gizli bırakılan bilgiye zorla ulaşmaya çalışmak yerine açıkça bildirilen göreve bakalım. Doğru söz, adalet, ibadet ve merhamet bizi bugün de çağırıyor.

Bu sohbetten bir somut karar alarak ayrılalım. Ertelenen borcumuzu planlayalım, kırdığımız bir gönlü uygun biçimde onaralım veya namazımızın düzenine emek verelim. Kıyamet imanı hayatı durduran bir panik değil, ömrü hakkıyla değerlendiren bir uyanıklık olsun. Rabbimizin rahmetini umarak doğruya yürüyelim.

Gönlümüzü Rabbimize açalım

Allah’ım, kıyamete ve huzurundaki hesaba imanımızı güçlendir. Bilmediğimiz vakti tahminle doldurmaktan, korku yaymaktan ve açık sorumluluğumuzu ihmal etmekten bizi koru.

Rabbimiz, ailelerimize huzur, çocuklarımıza güven ve gençlerimize hayırlı bir gelecek için doğru gayret nasip et. Üzerimizdeki hakları telafi edelim, ibadetimizi ihmal etmeyelim, iyiliği ertelemeyelim. Peygamberinin öğrettiği soruyu her gün kendi nefsimize sorabilelim: Ne hazırladım? Cevabımızı samimi iman ve güzel amelle güzelleştir. Âmin.

Kaynak: Diyanet kaynak metni, 7. cilt, 599–608. sayfalar. Ayet ve hadislerin asıl kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir. Arapça ayet metni: Tanzil Project, Uthmani 1.1, CC BY 3.0; meal: Diyanet İşleri Başkanlığı.