Hadislerle İslâm.. "Hz. Peygamber’in Vefatı: Refîk-İ A’lâ’ya!" Konulu Hadislerle İslâm Vaazı sitemize eklenmiştir..
Hz. Peygamber’in Vefatı: Refîk-İ A’lâ’ya!
Hamd, daima diri olan, kullarını rahmetiyle kuşatan Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, hayatını tebliğ ve merhametle tamamlayan Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.
Aziz kardeşlerim, sevdiğimiz bir insanın vefatı dünyamızı sessizleştirir. Onun sesi, alışkanlıkları ve yakınlığı bir anda başka bir özleme dönüşür. Peygamberimizin vefatını dinlerken ilk müminlerin yaşadığı derin hüznü anlamaya çalışacağız.
Bu hüzün, imanımızı sarsmak için değil, sevgimizi kullukla derinleştirmek için hatırlanır. Resûlullah’a olan bağlılığımız, onun öğrettiği gibi Allah’a kulluk ederek sürer. İnsanlar fanidir; Rabbimiz daima diridir.
Sevginin gözyaşına da yeri vardır
عَنْ أَنَسٍ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) قَالَ: لَمَّا ثَقُلَ النَّبِيُّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) جَعَلَ يَتَغَشَّاهُ، فَقَالَتْ فَاطِمَةُ عَلَيْهَا السَّلاَمُ: وَا كَرْبَ أَبَاهُ! فَقَالَ: “لَيْسَ عَلَى أَبِيكِ كَرْبٌ بَعْدَ الْيَوْمِ.”
Enes (b. Mâlik) (ra) anlatıyor: “Peygamber (sav) hastalığı ağırlaşınca baygınlık geçirdi. Bunun üzerine Hz. Fâtıma (as), ‘vay babamın ızdırabına!’ deyince, Resûlullah ona, ‘Bugünden sonra babanın hiç ızdırabı kalmayacak.’ buyurdu.” (B4462 Buhârî, Meğâzî, 84)
Vahiy meleği Cebrail, her sene Ramazan ayında Peygamberimizle (sav) beraber yaptığı Kur’an mukabelesini hicretin onuncu yılında iki kez gerçekleştirdi. Bu durumu, artık görevinin sona ereceğinin bir işareti olarak yorumlayan Peygamberimiz, (B3624 Buhârî, Menâkıb, 25.) aynı yıl yanına hanımlarını ve kızı Hz. Fâtıma’yı da alarak Müslümanlarla birlikte hac için yola çıktı. Allah Resûlü (sav) bu hac sırasında Arafat’ta yaptığı konuşmasında da görevini tamamlamak üzere olduğunu ima etti. Nitekim bu hutbenin ardından, “Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim. Üzerinize nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslâm’ı seçtim.” (Mâide, 5/3.) âyeti nâzil olmuştu. (M7525 Müslim, Tefsîr, 3; M2950 Müslim, Hac, 147.)
Peygamberimiz bir gün azatlı kölesi Ebû Müveyhibe’ye, Bakî’ Mezarlığı’nda yatanlara mağfiret dilemekle emrolunduğunu söyledi. Nitekim bu emri yerine getirmek üzere, her gece üç defa onlar için bağışlanma dilerdi. O gün Ebû Müveyhibe’yi de yanına alarak kabristanı ziyarete gitti. Bu ziyaret esnasında artık Rabbine kavuşmayı arzuladığını ifade etti. Bakî’deki şehitler için mağfiret dileyen Resûlullah (sav) evine döndü. İşte bu olaydan sonra Allah Resûlü’nün (sav) yedi sekiz gün içinde (HM16092 İbn Hanbel, III, 489.) vefatına sebep olacak hastalığı başladı. (DM79 Dârimî, Mukaddime, 14.) Eve döndüğünde baş ağrısından şikâyet etmekte olan hanımı Hz. Âişe’ye, “Âişe, asıl ‘ah başım!’ diyecek olan benim.” buyurmuştu. (DM81 Dârimî, Mukaddime, 14; İM1465 İbn Mâce, Cenâiz, 9.)
Efendimizin (sav) rahatsızlığı, ilk olarak hanımı Meymûne’nin evinde ortaya çıktı. Hastalığı ağırlaşıp ağrısı şiddetlenince, bakımının Hz. Âişe’nin evinde yapılması için diğer hanımlarından izin istedi. Onlar da kendisine izin verdiler. Bunun üzerine amcası Abbâs ile Hz. Ali’nin yardımıyla takatsizlikten ayakları yerde sürünerek evden çıktı. (B4442 Buhârî, Meğâzî, 84; M937 Müslim, Salât, 91, M938 Müslim, Salât, 92.) Peygamberimizin hastalığından daha şiddetli hastalık geçiren bir kimseyi görmediğini ifade eden Hz. Âişe (M6557 Müslim, Birr, 44.) eşinin bakımıyla bizzat ilgilenerek onu rahatlatabilmek için elinden geleni yapıyordu. Öyle ki hastalığının şiddetlendiği anlarda şifa niyetiyle ona okuyor ve bereketini umarak Allah Resûlü’nün elini tutup onun mübarek vücuduna mesh ediyordu. (M5715 Müslim, Selâm, 51.)
Sevgili Peygamberimizin son anlarına dair kaynaklarda yer alan bazı ayrıntılar, onun, ağır hasta olmasına rağmen bazı hususlardaki hassasiyetini sürdürdüğünü ve hayattan kopmadığını göstermektedir. Nitekim Allah Resûlü’nün vefatından çok kısa bir süre önce dişlerini temizlemeyi ihmal etmediğini görüyoruz. Ölüm hastalığı esnasında Hz. Âişe’nin kardeşi Abdurrahman, elinde bir misvakla Peygamberimizin (sav) huzuruna girdi. O esnada Hz. Âişe, onu (sav) göğsüne dayamıştı. Allah’ın Elçisi, gözlerini Abdurrahman’ın elindeki misvaka dikti. Onun bu bakışından misvağı arzuladığını anlayan müminlerin annesi, Abdurrahman’dan misvakı aldı, kullanması için misvağın ucunu kesip yumuşatarak Efendimize verdi. O da dişlerini temizledi. Bu olayı anlatan Hz. Âişe, “Ben, Resûlullah’ın hiç bu kadar güzel diş misvakladığını görmemiştim.” demiştir. (B4438 Buhârî, Meğâzî, 84.)
Fâtıma validemizin babasının ıstırabına üzülmesi çok insanîdir. Peygamberimizin tesellisi ise yönelişi Rabbine çeviriyor. İman eden bir insanın hüzün duyması, imanının zayıf olduğu anlamına gelmez.
Yas içindeki birine ağlamaması için baskı yapmayalım. Onu kendi duygusundan utandırmayalım. İhtiyaç duyduğu sessizliğe, konuşmaya veya yardıma saygı gösterelim. Bazen yapılacak en doğru iş yanında oturmak, bir işini üstlenmek ve hâlini yeniden sormaktır. Peygamber sevgisi, kayıp yaşayan insana yaklaşımımızı da merhametli kılsın.
Son anda da tevhid
أَنَّ عَائِشَةَ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا) كَانَتْ تَقُولُ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهَ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) كَانَ بَيْنَ يَدَيْهِ رَكْوَةٌ –أَوْ عُلْبَةٌ فِيهَا مَاءٌ، شَكَّ عُمَرُ– فَجَعَلَ يُدْخِلُ يَدَهُ فِى الْمَاءِ فَيَمْسَحُ بِهَا وَجْهَهُ وَيَقُولُ: “لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، إِنَّ لِلْمَوْتِ سَكَرَاتٍ.” ثُمَّ نَصَبَ يَدَهُ فَجَعَلَ يَقُولُ: “فِى الرَّفِيقِ الأَعْلَى”، حَتَّى قُبِضَ وَمَالَتْ يَدُهُ.
Hz. Âişe (ra) şöyle derdi: “(vefatına sebep olan hastalığı müddetince) Resûlullah’ın (sav) önünde deriden yahut ağaçtan içi su dolu bir kap vardı. Elini suyun içine sokar sonra yüzüne sürer ve ‘Lâ ilâhe illâllâh! Ölümün sıkıntıları vardır.’ derdi. Nihayet elini kaldırdı ve ruhu alınıncaya kadar, ‘Refîk-i A’lâ’ya (En Yüce Dost’a)’ buyurdu. Ardından eli düştü.” (B6510 Buhârî, Rikâk, 42)
Ömrünün son anlarında bile hayattan kopmayan Peygamberimiz, bilhassa namaz münasebetiyle ashâbının arasına çıkmaya gayret etmiş, hastalığının ağırlaştığı günlerde bile ashâbının namazını takip etmiştir. Nitekim bir defasında eşlerine, “İnsanlar namaz kıldı mı?” diye sordu. Eşi Hz. Âişe ve yanındakiler, “Hayır, seni bekliyorlar ey Allah’ın Resûlü!” dediler. Bunun üzerine Resûlullah (sav), kendisi için su hazırlanmasını istedi. Getirilen suyla yıkanan Allah Resûlü, kalkmaya davranırken bayıldı. Ayıldığında aynı şekilde, “İnsanlar namazlarını kıldılar mı?” diye sordu. Bu durum üç kez tekrarlandı. Cemaat ise mescitte yatsı namazı için Peygamberimizi bekliyordu. O sırada Bilâl-i Habeşî de namaz vaktini bildirmek için gelmişti. Resûlullah (sav) namazı kıldıramayınca, Hz. Ebû Bekir’e haber yollayarak namazı kıldırması talimatını verdi. Bundan sonra Peygamberimizin (sav) ağır hastalık günlerinde insanlara namazı Hz. Ebû Bekir kıldırdı. Bir keresinde Nebî (sav), kendini biraz iyi hissedince amcası Abbâs ile damadı Ali b. Ebû Tâlib’in yardımıyla öğle namazı için çıktı. Resûlullah’ı (sav) gören Hz. Ebû Bekir, imamet mahallinden geri çekilmek istediyse de Allah Resûlü, işaretle yerinde kalmasını buyurdu. ve yanındaki iki kişiden kendisini Ebû Bekir’in yanına oturtmalarını istedi. Hz. Ebû Bekir ayakta namaz kıldırıyor, insanlar da ona uyuyorlardı. Peygamberimiz de (sav) oturduğu yerde namazını kılmıştı. (N834, N835 Nesâî, İmâmet, 40.) Efendimiz (sav) kendisini ölüme götüren hastalığı sırasında takatsizlikten artık konuşamayacak duruma gelinceye kadar ashâbına namaza ve yanlarındaki hizmetçilerin haklarına riayet etmeleri tavsiyesinde bulunmuş, (İM1625 İbn Mâce, Cenâiz, 64.) böylece Allah hakkı yanında kul hakkına da dikkat etmeleri konusunda ümmetini uyarmıştır.
Bütün bunlar Nebî’nin (sav) vefat hastalığı esnasında dahi ashâbından kopmadığını, onları yalnız bırakmadığını gösteren örneklerdir. Elbette hastalığı süresince ashâbı da onu yalnız bırakmamışlardır. Bilhassa aile fertleri ve yakın akrabalarının onun başından ayrılmadığını görüyoruz.
Hanımlarının yanına toplandığı bir gün kızı Hz. Fâtıma da babasını ziyarete geldi. Nebî (sav) ona, “Merhaba kızım!” dedi ve onu yanına oturttu. Resûlullah o esnada Hz. Fâtıma’ya iki şey fısıldamıştı. O, birine ağlamış, diğerine gülmüştü. Hz. Âişe, Resûlullah’ın vefatından sonra Hz. Fâtıma’ya bunun nedenini sormuş, o da babasının kendisine, “Cibrîl her sene bir defa gelerek Kur’an’ı benimle birlikte okurdu, bu sene iki defa geldi. Bunu da kendi ecelimin gelişine yoruyorum. Ailemden bana ilk katılacak sensin. Ben senin için ne iyi bir selefim.” demesi üzerine ağladığını ve “Sen mümin kadınlarının yahut bu ümmetin kadınlarının hanımefendisi olmaya razı değil misin?” demesine de güldüğünü söylemiştir. (M6314 Müslim, Fedâilü’s- sahâbe, 99.) Gerçekten de Hz. Fâtıma, babasının âhirete irtihalinden altı ay sonra vefat etmiştir. (ST8/28 İbn Sa’d, Tabakât, vIII, 28.)
Pazartesi günü, Peygamberimizin (sav) ashâbı Hz. Ebû Bekir’in arkasında saf tutmuş namaz kılıyorlardı. İyice ağırlaşmasından dolayı bir süredir kendisini göremedikleri Allah Resûlü, biraz olsun kendisini iyi hissederek odasının perdesini aralamış, ashâbına bakıyordu. Hz. Enes’in ifadesiyle, ayakta duran Allah Resûlü’nün yüzü Mushaf yaprağı gibiydi. (B680 Buhârî, Ezân, 46.) Ashâbının saflar hâlinde el bağlayarak namaza durduklarını gören Nebî (sav) o kadar sevinmişti ki tebessüm etmiş hatta sesi duyulacak kadar gülmüştü. Onun sesini duyan ashâb o derece mutlu olmuşlardı ki neredeyse namazlarını bozacaklardı. Cemaate namaz kıldıran Hz. Ebû Bekir ise Resûlullah’ın namaz kıldırmak için geldiğini zannetmiş ve ilk safa geçip yerini Allah Resûlü’ne bırakmak üzere geriye doğru çekilmek istemişti. Resûlullah bu sırada Hz. Ebû Bekir’e ve cemaate namazlarını tamamlamaları için eliyle işaret etmiş sonra da Hz. Âişe’nin odasına girip perdeyi indirmişti. vefatından önce ashâbıyla toplu olarak son görüşmesiydi bu. (B4448 Buhârî, Meğâzî, 84.) Zira Efendimiz (sav), bu günün ilerleyen saatlerinde Rabbine kavuşacaktı. Bunun, Resûlullah’ı son görüşü olduğunu (N1832 Nesâî, Cenâiz, 7.) söyleyen Hz. Enes’in aktardığına göre, o gün Resûlullah sık sık bayılmaya başladı. Babasının bu durumuna çok üzülen Hz. Fâtıma yüksek sesle, “vay babamın ızdırabına!” demişti. Bunun üzerine Peygamberimiz, “Bugünden sonra babanın hiç ızdırabı kalmayacak. (B4462 Buhârî, Meğâzî, 84.) Kıyamete kadar hiç kimseyi hayatta bırakmayacak olan ölümün baban için zamanı gelmiştir.” buyurdu. (İM1629 İbn Mâce, Cenâiz, 65.)
Peygamberimizin dilindeki tevhid ve ölümün ağırlığına dair sözü, son yolculuğun ciddiyetini gösteriyor. Ölüm anının güç olması üzerinden insanlar hakkında manevî hüküm veremeyiz. Hastanın dış görünüşünden Allah katındaki yerini bilemeyiz.
Hasta yakınımızın bakımını, tedavisini ve rahatını önemseyelim. Onu yoracak konuşmalardan kaçınalım. Dua ve güzel sözle yakınlık sunalım. Kendimiz için de bugün neye hazırlanabileceğimizi düşünelim: Bir borcu açıklamak, bir hakkı iade etmek, kırdığımız gönlü uygun biçimde onarmak. Sonu düşünmek bugünkü sorumluluğu kıymetlendirir.
Sarsılan topluluğu hakikatle toparlamak
عَنْ ابنِ عَبَّاسٍ:…فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ:أَمَّا بَعْدُ، مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يَعْبُدُ مُحَمَّدًا (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) فَإِنَّ مُحَمَّدًا قَدْ مَاتَ، وَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ يَعْبُدُ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ حَيٌّ لاَ يَمُوتُ…
İbn Abbâs’tan rivayet edildiğine göre, Hz. Ebû Bekir, (Resûlullah’ın vefatı sonrası yaptığı konuşmada) şöyle demişti: “Bilin ki aranızdan kim Muhammed’e (sav) kulluk ediyorsa Muhammed ölmüştür. Ama kim de Allah’a kulluk ediyorsa Allah diridir, asla ölmez.” (B4454 Buhârî, Meğâzî, 84)
Allah Resûlü, hastalığı süresince yanı başında duran kap içerisindeki suyun içine ellerini sokuyor ve ıslak elleriyle yüzünü mesh ederken, “Lâ ilâhe illâllâh! Ölümün sıkıntıları vardır.” diyordu. Rabbine kavuşma ânı geldiğinde ise, Hz. Âişe’nin çenesiyle göğsü arasına yaslanmış bir vaziyette iken elini kaldırdı ve ruhu alınıp eli düşünceye kadar, “Refîk-i A’lâ’ya (En Yüce Dost’a)” demeye başladı. (B6510 Buhârî, Rikâk, 42; T978 Tirmizî, Cenâiz, 8; N1831 Nesâî, Cenâiz, 6.)
Peygamberimizin ölümünün en yakın şahidi olan Hz. Âişe, bu olayı şöyle anlatır: “Birimiz hastalandığında Resûlullah, sağ eliyle onun yüzünü sıvazladıktan sonra, ‘Ey insanların Rabbi! Rahatsızlığı gider, şifa ver! Şifa veren sensin! Senin şifandan başka şifa yoktur. Hastalık bırakmayan bir şifa ver.’ derdi. Nebî (sav) hastalanıp ağırlaştığında, ben de onun bize yaptığı gibi yapmak için elini tuttum. Ama elini elimden çekti ve ‘Allah’ım, beni affet ve En Yüce Dost ile beraber kıl.’ dedi. Bir de baktım ki o vefat etmiş!” (M5707 Müslim, Selâm, 46.) Resûlullah, Rabbine kavuşmuştu. Allah’ın Son Elçisi’nin telaffuz ettiği son cümle bu olmuştu. (B6509 Buhârî, Rikâk, 41.) vefat ettiği sırada Efendimizin üzerinde belden aşağısını saran bir izar ve çok yamalanmaktan keçeleşmiş bir kaftan vardı. (İM3551 İbn Mâce, Libâs, 1; B3108 Buhârî, Farzu’l- humus, 5.)
Resûlullah’ın ölümü üzerine mağara arkadaşı (yâr-ı gâr) olan Hz. Ebû Bekir derhâl mescide geldi. Hiç kimseyle konuşmadan doğruca Hz. Âişe’nin odasına girdi. Allah Resûlü’ne yaklaştı. Mübarek yüzü bir bezle örtülü idi. Yüzünden örtüyü açtı. Sonra üzerine kapandı, onu öptü ve ağladı. Sonra da, “Anam, babam sana feda olsun! Vallahi Allah sana iki ölüm vermeyecektir. Sana takdir edilmiş olan bu ölüm geçidini ise geçirmiş bulunuyorsun!” dedi. (B4452 Buhârî, Meğâzî, 84.) Belli ki Hz. Ebû Bekir, bu sözleri, o esnada dışarıda insanlara Resûlullah’ın bir kez daha döneceğini haykırmakta olan Hz. Ömer için söylüyordu. Hz. Ömer, Allah Resûlü’nün vefat haberiyle öylesine derinden sarsılmıştı ki ayağa kalkmış ve “Vallahi Resûlullah (sav) ölmedi.” diye haykırmıştı. Ardından, “Vallahi gönlümden geçen şudur ki Resûlullah ölmedi ve Allah onu muhakkak diriltecek de ‘O öldü.’ diyenlerin ellerini ve ayaklarını kesecektir!” demişti. Bu sırada içerde Resûlullah’ın yanında olan ve Hz. Ömer’in söylediklerini duyan Hz. Ebû Bekir odadan dışarıya çıkarak, “Yemin eden adam, sakin ol!” dedi ve ashâbı sakinleştiren bir konuşma yaptı. Allah’a hamd ve senâ ettikten sonra şöyle dedi: (B3667-B3668 Buhârî, Fedâilü ashâbi’n-nebî, 5.) “Bilin ki aranızdan kim Muhammed’e (sav) kulluk ediyorsa Muhammed ölmüştür. Ama kim de Allah’a kulluk ediyorsa Allah diridir, asla ölmez.” (B4454 Buhârî, Meğâzî, 84.) Yüce Allah ona, “(Ey Muhammed!) Şüphesiz sen öleceksin ve şüphesiz onlar da öleceklerdir.” (Zümer, 39/30.) buyurmuştur. Yine Allah Teâlâ: “Muhammed, ancak bir peygamberdir. Ondan önce de peygamberler gelip geçmiştir. Şimdi o ölür veya öldürülürse gerisin geriye (eski dininize) mi döneceksiniz? Kim gerisin geriye dönerse Allah’a hiçbir zarar veremez. Allah, şükredenleri mükâfatlandıracaktır.” (Âl-i İmrân, 3/144.) buyurmuştur. Bunun üzerine insanlar sessizce ağladılar. (B3667-B3668 Buhârî, Fedâilü ashâbi’n-nebî, 5.) Bu konuşmanın ardından müminler, şaşkınlıklarını biraz olsun üzerlerinden attılar ve gerçeği kabullenmeye başladılar.
Şimdi sıra Allah Resûlü’ne karşı son vazifenin yerine getirilmesine, yıkanıp kefenlenerek ebedî yerine yerleştirilmesine gelmişti. Dışarıda bunlar yaşanırken içeride Hz. Âişe şaşkındı. Resûlullah onun kollarında son nefesini vermiş ve acının sıcağı ile ne olduğunun farkına varamamıştı. Durumu idrak ettiğinde bir yastık alıp Resûlullah’ın başının altına koyacak, yıkanıncaya kadar öylece Resûlullah’ı kucağında tutacak ve bırakmayacaktı. (ST2/261 İbn Sa’d, Tabakât, II, 261.)
Ebû Bekir’in sözü, sevginin ortasında kulluğun yönünü yeniden hatırlatıyor. Peygamberimizi çok severiz; fakat kulluk yalnız Allah’adır. Allah’ın dini bir insanın hayatıyla sona ermez, bize emanet edilen sorumluluk devam eder.
Bir rehberi, büyüğü veya sevdiğimiz kişiyi kaybettiğimizde hayatımızdaki bütün iyiliğin bittiğini düşünmeyelim. Onun bize öğrettiği doğruları yaşayabiliriz. İyiliği tek bir kişinin varlığına bağlamadan sürdürecek çevreler oluşturalım. Sevgi, hatırayı korurken doğru sorumluluğu devralmakla da yaşar.
Bağlılığımız hayatımızda sürsün
وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ ٱلرُّسُلُ أَفَإِي۟ن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ ٱنقَلَبْتُمْ عَلَىٰٓ أَعْقَٰبِكُمْ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ ٱللَّهَ شَيْـًٔا وَسَيَجْزِى ٱللَّهُ ٱلشَّٰكِرِينَ
Muhammed, ancak bir peygamberdir. Ondan önce de peygamberler gelip geçmiştir. Şimdi o ölür veya öldürülürse gerisin geriye (eski dininize) mi döneceksiniz? Kim gerisin geriye dönerse, Allah'a hiçbir zarar veremez. Allah şükredenleri mükafatlandıracaktır. (Âl-i İmrân 3/144)
Resûlullah’ın naaşını, Hz. Ali, Hz. Abbâs’ın oğlu Fadl ve Üsâme b. Zeyd yıkadılar. (D3209 Ebû Dâvûd, Cenâiz, 60, 62.) vefat ettiğinde üzerindeki örtüyü kaldırdılar. (D3149 Ebû Dâvûd, Cenâiz, 29, 30.) Ancak kıyafetlerini çıkarmayıp gömleğinin üzerinden su dökerek ve gömleğiyle ovarak yıkadılar. (D3141 Ebû Dâvûd, Cenâiz, 27, 28.) Ardından Allah’ın Resûlü üç parça beyaz bez içinde kefenlendi. Bu kefen parçalarının içinde gömlek ve başlık yoktu. (B1264 Buhârî, Cenâiz, 18.) Teçhiz işi salı günü tamamlandıktan sonra Resûlullah’ın cenazesi odasındaki yatağının üzerine konuldu. Sonra erkekler, gruplar hâlinde yanına girerek cenaze namazı kıldılar. Erkeklerin namazı bitince kadınlar gruplar hâlinde girip namaz kıldılar. Ardından da çocuklar gruplar hâlinde namazlarını kıldılar. Resûlullah’ın cenaze namazına kimse imamlık yapmadı.
Resûl-i Ekrem’in mezarının nasıl ve nereye kazılacağı konusunda yaşanan kararsızlığın ardından kabri kazması için Ebû Ubeyde b. Cerrâh’a ve Ebû Talha’ya haber gönderildi. Ebû Talha geldi ancak Ebû Ubeyde’yi yerinde bulamadılar. Ashâbdan kimisi Peygamberimizin Medine Mescidi’ne kimisi de Bakî’ Mezarlığı’na gömülmesi yönünde fikir beyan etti. Hz. Ebû Bekir, Resûlullah’ın, “Her peygamber öldüğü yere defnedilmiştir.” buyurduğunu söyleyince, onun, üzerinde rûh-ı şerîfini teslim ettiği yatağı kaldırdılar ve kabri oraya kazdılar. Efendimiz (sav) çarşamba günü gece yarısı defnedildi. Kabrine Hz. Ali, Hz. Abbâs’ın oğulları Fadl ve Kusem ile Resûlullah’ın azatlısı Şükrân indiler. Evs b. Havlî, Hz. Ali’ye, “Allah aşkına, Resûlullah’tan bizim de hissemizi verin.” dedi. Bunun üzerine Hz. Ali ona, “Kabre sen de in!” dedi. Şükrân, Peygamberimizin giymekte olduğu bir kadife parçasını aldı, kabre yaydı ve “Allah’a yemin olsun senden sonra kimse bunu giymeyecek!” dedi. Böylece o kumaş da Nebî (sav) ile birlikte gömüldü. (İM1628 İbn Mâce, Cenâiz, 65; MU549 Muvatta’, Cenâiz, 10.)
Sevgili Peygamberimizin vefatı herkesi çok sarstı, belki de bundan en çok etkilenen kızı Hz. Fâtıma idi. O, “Ey Rabbin davetine icabet eden babam! Ey cennetü’l-Firdevs’te makamı olan babam! Ey Cibrîl’e ölümünü haber verdiğimiz babam!” diyerek hüzün ve kederini dile getirmişti. Defnedildikten sonra ise Hz. Enes’e, “Enes! Allah Resûlü’nün üzerine toprak saçmaya gönlünüz nasıl razı oldu?” diyerek yüreğindeki acıyı dillendirecekti. (B4462 Buhârî, Meğâzî, 84.) Peygamberimizin hanımı Ümmü Seleme ise üzüntüsünü, “Kazma seslerini duyuncaya kadar, Peygamber’in (sav) vefat ettiğine inanamadım.” diyerek ifade edecekti. (MU551 Muvatta’, Cenâiz, 10.)
Ayet, sarsıntı anında geriye dönmemeyi öğretiyor. Resûlullah’ın vefatını anmak bizi yalnızca geçmişin acısında bırakmamalıdır. Onun getirdiği emaneti nasıl taşıdığımıza yöneltmelidir.
Bu hafta bir sünnetin ahlâkını hayatımızda güçlendirelim: Doğru konuşmak, bir emaneti korumak, yakınımızı dinlemek. Sevdiklerimiz için dua ederken yaşayanların ihtiyacını da görelim. Peygamberimize salât ve selâm getirirken onun öğrettiği merhametle davranalım. Sadakatimiz, dildeki sevginin günlük hayata dönüşmesi olsun.
Gönlümüzü Rabbimize açalım
Allah’ım, Peygamberimize salât ve selâm eyle. Onun getirdiği hakikate bağlı, sünnetinin güzel ahlâkına yakın kullarından eyle bizi. Yaşarken de son nefesimizde de tevhid üzere sabit kıl.
Rabbimiz, kayıp yaşayanlara sabır ve hayırlı destek, hastalara şifa ve bakım verenlere güç ver. Vefat eden sevdiklerimize rahmet eyle. Ailelerimizde birbirimizin kıymetini hayattayken bilelim. Çocuklarımıza ölümün hakikatini korkutucu hayallerle değil, iman ve merhametle anlatabilelim. Ardımızda iyilik bırakalım; Sana rahmetini umarak, imanla kavuşalım. Âmin.
Kaynak: Diyanet kaynak metni, 7. cilt, 187–196. sayfalar. Ayet ve hadislerin asıl kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir. Arapça ayet metni: Tanzil Project, Uthmani 1.1, CC BY 3.0; meal: Diyanet İşleri Başkanlığı.
