Hadislerle İslâm.. "Hz. Peygamber Döneminde Tıp: Allah Her Hastalığın Şifasını Vermiştir" Konulu Hadislerle İslâm Vaazı sitemize eklenmiştir..
Hz. Peygamber Döneminde Tıp: Allah Her Hastalığın Şifasını Vermiştir
Hamd, şifayı veren ve kullarına sebeplere başvurmayı öğreten Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, hastanın hâlini gözeten ve tedaviye yönlendiren Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.
Aziz kardeşlerim, hastalık insanın yalnız bedenini değil, gündelik hayatını ve gönlünü de etkileyebilir. Böyle zamanlarda hem doğru yardıma hem güven veren bir yakınlığa ihtiyaç duyarız. Peygamberimizin sağlık ve tedaviye yaklaşımını bu bütünlükle düşünelim.
Bu vaazdan kişiye özel bir tedavi reçetesi çıkarmayacağız. Tarihî uygulamaların bağlamını koruyacağız. Bize düşen, ehil sağlık hizmetine başvurmak, tedaviyi keyfî biçimde bırakmamak, hastayı suçlamamak ve dua ile desteği doğru sorumluluğun yanında taşımaktır.
Şifayı aramak ümidi korumaktır
عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) ، عَنِ النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “مَا أَنْزَلَ اللَّهُ دَاءً إِلاَّ أَنْزَلَ لَهُ شِفَاءً.”
Ebû Hüreyre’den (ra) rivayet edildiğine göre, Hz. Peygamber (sav), şöyle buyurmuştur: “Allah, gönderdiği bir hastalığın kesinlikle şifasını da göndermiştir.” (B5678 Buhârî, Tıb, 1)
Bir ara Medine’ye doktor iki kardeş gelmişti. O sırada sahâbeden biri okla yaralanmıştı. Allah Resûlü (sav), yaralının yakınlarına, “Onu tedavi edecek birini bulun!” talimatını verdi. Bunun üzerine tabip iki kardeş getirildi. Peygamberimiz, “Neşterle tedavi edin.” buyurdu. Tabipler, “Biz câhiliye döneminde bu tür tedavi yapardık; İslâm’da da aynı tedavi var mı?” diye merakla sordular. “Tedavi edin.” emrini verdi Peygamberimiz (sav). Doktorlar hemen işe koyulup, okun battığı yeri yardılar. İlk müdahalenin ardından sağlığına kavuşuncaya kadar yaralı sahâbîyi tedaviye devam ettiler. (MZ8377 Heysemî, Mecmeu’z-zevâid, v, 168.)
İslâm’ı tebliğ ederken, “kalplerin tabibi” olarak insanların ebedî mutlulukları için çırpınan Allah Resûlü, onların beden sağlıkları için de ciddi gayret sarf etmiştir. İnsanın bütün hayatî faaliyetlerini etkileyen sağlık kadar hastalık da hayatın bir gerçeğidir. Bunun bilincinde olan Peygamberimiz, “Allah, gönderdiği bir hastalığın kesinlikle şifasını da göndermiştir.” (B5678 Buhârî, Tıb, 1.) demiştir. Peygamberimiz, ashâbına sağlığın kıymetini bilmelerini, sağlıklarını korumalarını (T2304 Tirmizî, Zühd, 1; İM4141 İbn Mâce, Zühd, 9; T2346 Tirmizî, Zühd, 34.) ve hastalandıkları zaman tedavi olmalarını tavsiye etmiştir. Söz gelimi ashâbdan Üsâme b. Şerîk bu uyarılardan birine nasıl şahit olduğunu şöyle anlatır: “Peygamber’in (sav) yanına varmıştım. Ashâbı onun yanında sanki başlarının üzerinde bir kuş varmış gibi (saygı içinde, sessiz ve hareketsiz) durmaktaydılar. Selâm verip oturdum. Bu arada çeşitli bölgelerden bedevîler geldi. ‘Ey Allah’ın Resûlü, tedavi olabilir miyiz?’ diye sordular. Peygamberimiz de, ‘Tedavi olun. Çünkü Yüce Allah, her hastalıkla birlikte şifasını da yaratmıştır. Ancak bir hastalık müstesna; o da ihtiyarlıktır.’ buyurdu.” (D3855 Ebû Dâvûd, Tıb, 1; T2038 Tirmizî, Tıb, 2.)
Allah Resûlü, engin tecrübesini, zekasını, yılların birikimini ve aldığı vahyi mükemmel bir şekilde bütünleştirmiş, insanların hastalıkları için ümit kaynağı olmuştur. Öncelikle tedavinin meşruiyetini anlatmış, tevekkül inancı ile çelişmeyeceğini ifade etmiştir. Okuyarak yapılan tedavilerin, kullanılan ilaçların ve her türlü korunma tedbirinin Allah’ın kaderinden bir şeyi önleyip önleyemeyeceğini soranlara, “O da Allah’ın kaderindendir.” (T2065 Tirmizî, Tıb, 21; İM3437 İbn Mâce, Tıb, 1.) buyurmuştur. Zira Allah, insanların içinde hastaların bulunacağını, buna rağmen bir kısmının Allah’ın lütfunu aramak üzere yeryüzünde yollara düşeceklerini, bazılarının da Allah yolunda çarpışacaklarını bildiğini, yani takdir ettiğini haber vermiştir. (Müzzemmil, 73/20.)
Şifaya dair haber, araştırmanın ve tedavi arayışının önünü açıyor. Bu, her hastanın bugün kesin olarak iyileşeceği sözü değildir. İnsanların sonucu kendi ellerinde değildir. Şifayı Rabbimizden ister, ulaşabildiğimiz ehil bilgi ve imkâna başvururuz.
Uzun süren bir hastalıkta kişiye imanını sorgulatan sözler söylemeyelim. İyileşmeyi yalnızca bir ürün veya bir kişinin vaadine bağlamayalım. Doğru sağlık bilgisine emek verelim. Hastanın kendi kararlarına ve mahremiyetine saygı gösterelim. Ümit, gerçeği inkâr etmeden de korunabilir.
Hastalık bazen insanın kontrol edebileceği alanı daraltır. Daha önce kolay yaptığı bir işi artık yardım alarak yapmak zorunda kalabilir. Bu durum onun değerini azaltmaz. Bize düşen, onun adına bütün kararları ele geçirmek değil, ihtiyaç duyduğu desteği saygıyla sunmaktır. Nasıl yardımcı olabileceğimizi soralım. İstemediği bir ziyareti veya konuşmayı dayatmayalım. Çocukların yanında hastalığını korkutucu hikâyelere çevirmeyelim. İnsanın hâlini bütün hayatıyla birlikte görmek, merhametimizin derinleşmesine yardım eder. O, yalnızca bir hastalık adından ibaret değildir.
Tedavi, tevekkülün karşısında değildir
عَنْ أُسَامَةَ بْنِ شَرِيكٍ قَالَ:قَالَتِ الأَعْرَابُ يَا رَسُولَ اللَّه!ِ أَلاَ نَتَدَاوَى؟ قَالَ: “نَعَمْ يَا عِبَادَ اللَّهِ تَدَاوَوْا، فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَضَعْ دَاءً إِلاَّ وَضَعَ لَهُ شِفَاءً أَوْ دَوَاءً، إِلاَّ دَاءً وَاحِدًا.” قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ! وَمَا هُوَ؟ قَالَ: “الْهَرَمُ.”
Üsâme b. Şerîk anlatıyor: “Bedevîler, ‘Ey Allah’ın Resûlü! Tedavi olmayalım mı?’ dediler. Resûlullah (sav), ‘Ey Allah’ın kulları! Elbette tedavi olun. Muhakkak ki Allah bir hastalık hariç her hastalığın şifasını veya devasını yaratmıştır.’ buyurdu. ‘Ey Allah’ın Resûlü! O hastalık nedir?’ dediklerinde ise, ‘İhtiyarlık.’ buyurdu.” (T2038 Tirmizî, Tıb, 2)
Tarih boyunca var olan tabiplik mesleği, Peygamberimiz döneminde de bilinmekteydi. Sahâbe içinde hem erkeklerden hem de hanımlardan maharetli doktorlar vardı. Nitekim Hz. Ebû Bekir’in kızı Esmâ7 ve Şifâ bnt. Abdullah, o dönemde hekimlik yapan hanımlardan ikisidir. Peygamberimiz, ashâbını tıp bilgisini öğrenme noktasında teşvik ettiği gibi hastalıklarının tedavisinde de hekimlere yönlendirmiştir. (D3875 Ebû Dâvûd, Tıb, 12.) Bilinçsizce yapılan müdaheleden uzak durulmasını isteyen Peygamberimiz, bir defasında ihtilâm olan yaralı bir adamın, temizlenmek için mutlaka gusletmesi gerektiğini söyleyenler yüzünden yıkanması ve ölmesi üzerine şu şekilde serzenişte bulunmuştur: “Onu öldürdüler, Allah da onları öldürsün! Cehaletin şifası sormak değil miydi?” (D337 Ebû Dâvûd, Tahâret, 125.) İşte burada ehil olmayan kişileri, hayatî kararlar gerektiren bu mesleğin alanına girmemeleri hususunda uyaran Peygamberimiz (sav), “Tıbbî bilgisi olmayan bir kimse doktorluk yapmaya kalkar ve zarar verirse bunu tazmin eder.” (D4586 Ebû Dâvûd, Diyât, 23, N4834 Nesâî, Kasâme, 40-41.) buyurmuştur. O, hekimlik mesleğinin ciddiyetine uygun bir disiplin getirmiş, kan aldırdığında bu işlemi gerçekleştiren kişinin ücretini ödemiş, (B2210 Buhârî, Büyû’, 95; M5750 Müslim, Selâm, 77.) böylece hekimlik yapanların emeklerinin karşılıksız kalmaması gerektiği konusunda örnek olmuştur.
Nebevî tıbbın dikkate aldığı temel ilkeleri vardır. Öncelikle kişi sağlık gibi bir nimetin değerini bilmeyenlerden olmamalı, (B6412 Buhârî, Rikâk, 1.) Peygamberimizin ifadesi ile “vücudunun kendisi üzerinde hakkı olduğunun” (M2730 Müslim, Sıyâm, 182.) farkına varmalıdır. Bu sebeple sağlığını bozacak davranışlardan kaçınmalı ve hasta olmamak için kendisini korumayı bilmelidir. Nitekim Peygamberimiz (sav) sürekli oruç tuttuğu için oldukça zayıf düşen birisini, “Kendine işkence etmeni sana kim emretti?!” (İM1741 İbn Mâce, Sıyâm, 43.) diyerek uyarmıştır. Hastalık anında ise sabırsızlık göstermemek ve ümitsizliğe kapılmamak gerekir. Hastalığının acısına katlanamayıp ölmeyi dilemek, Peygamberimizin yasakladığı davranışlardan birisidir. (B6350 Buhârî, Deavât, 30.)
Peygamberimiz döneminde bilinen ve yaygın olan hastalıkların başında taun (veba) (B3473 Buhârî, Enbiyâ, 54.) gelmektedir. Dönemin bulaşıcı, öldürücü ve salgın hastalıklarının ortak adıdır veba. En çok korkulan hastalıklardan biri olan humma34genel olarak bütün ateşli hastalıklara, özel olarak da sıtmaya verilen bir isimdir. Cüzzam (B5707 Buhârî, Tıb, 19.) ve alazlama (İM3530 İbn Mâce, Tıb, 39; T2072 Tirmizî, Tıb, 22.) da o dönemde mevcut olan ve bilinen hastalıklar arasındadır. Resûlullah bu hastalıklarla ilgili olarak çeşitli uyarı ve tavsiyelerde bulunmuştur. (B3473 Buhârî, Enbiyâ, 54; T2073 Tirmizî, Tıb, 25; T2074 Tirmizî, Tıb, 25; B5707 Buhârî, Tıb 19.)
Tedavi olun çağrısı açıktır. Allah’a güvenmek, sağlığı ihmal etmek veya gerekli yardımı ertelemek değildir. Dua ile tedaviyi birbirinin rakibi hâline getirmeyelim. İkisi müminin sorumlu yönelişinde birlikte yer bulabilir.
Bir yakınımız randevuya gitmekte veya bakımını sürdürmekte zorlanıyorsa neye ihtiyacı olduğunu soralım. Kendi kullandığımız bir ilacı ona tavsiye ederek hekimlik yapmayalım. Sağlıkla ilgili kararları yetkin kişilerle konuşmasına destek olalım. Yardımımız, muhatabın iradesini elinden almadan hayatını kolaylaştırsın.
Bir yakınımız tedavi sürecindeki bilgileri anlamakta zorlanabilir. Onun izniyle sorularını not etmesine veya ilgili uzmana doğru biçimde iletmesine destek olabiliriz. Verilen bilgiyi kendi tahminimizle değiştirmeyelim. Bir şeyi bilmiyorsak biliyormuş gibi konuşmayalım. Özellikle kesin sonuç vaat eden ürün ve uygulamalarda dikkatli olalım. Hastanın umudunu ticarete dönüştüren her etkileyici söz güvenilir değildir. Dürüst bir yardım bazen bilmediğimizi kabul edip ehline yönlendirmektir. Dinî tesellimiz de bu açıklıkla güven verir.
Ehil bilgiye ve doğru uygulamaya dikkat
عَنْ جَابِرٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) أَنَّهُ قَالَ: “لِكُلِّ دَاءٍ دَوَاءٌ، فَإِذَا أُصِيبَ دَوَاءُ الدَّاءِ بَرَأَ بِإِذْنِ اللَّه تَعَالَى.”
Câbir’den rivayet edildiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “Her derdin bir devası vardır. Derdin devasında isabet edilebilirse Yüce Allah’ın izniyle düzelir.” (M5741 Müslim, Selâm, 69)
Nebevî tıpta tedavi metotlarının, hastalığa, hastanın durumuna, iklimsel özelliklere ve mevcut imkânlara göre farklılık arz ettiğini görüyoruz. Hastalıkların teşhisinde öncelikle gözleme başvuran Peygamberimiz, bazen hastayı muayene de etmiş, nefesinin, benzinin ve nabzının durumuna, hareket veya canlılığına göre tavsiyelerde bulunmuştur. Nitekim hastalıktan kurtulup sağlığına kavuşan kişiyi “berrak ve gökten düşen dolu tanesi gibi bir renge sahiptir.” şeklinde tasvir etmiştir. (T2086 Tirmizî, Tıb, 34.)
Diğer yandan tatlı söz ve iyi davranışların hastaların gönlünü hoş etmeye yardımcı olduğu ve tedavide önemi tartışılmaz olan moral takviyesini sağladığı kesindir. Gerek psikolojik gerekse fiziksel rahatsızlıkların tedavisinde inanç ve moralin tesiri göz ardı edilemez bir gerçektir. Tedavi yöntemleri arasında dua ve Kur’an’a önemli bir yer ayıran Allah Resûlü’nün Kur’an’ı şifalı (İM3452 İbn Mâce, Tıb, 7.) olarak nitelemesi ve “İlaçların hayırlısı Kur’an’dır.” (İM3533 İbn Mâce, Tıb, 41.) buyurması dikkat çekicidir. Nitekim bizzat kendi rahatsızlığında da Kur’an okumuş, (B5735 Buhârî, Tıb, 32.) tedavi amaçlı olarak Kur’an okunmasını onaylamış ve tavsiye etmiştir. (T2063 Tirmizî, Tıb, 20.) Karın ağrısı çeken bir sahâbîye namaz kılmayı tavsiye etmesi de (İM3458 İbn Mâce, Tıb, 10.) mânevî yönden tedaviyi desteklemek bağlamında değerlendirilmelidir.
Dua, hastalıklardan korunmada olduğu gibi hastalıkların tedavisinde de Peygamberimiz tarafından tavsiye edilen bir şifa vesilesidir. (T2075 Tirmizî, Tıb, 26; İM3526 İbn Mâce, Tıb, 37.) Resûlullah’ın bir hasta ziyaretinde okuduğu güzel dualardan birisi şudur: “Ey insanların Rabbi! Rahatsızlığı gider! Şifa veren sensin. Senin vereceğin şifadan başka şifa yoktur. Öyle bir şifa ver ki ardında hiç hastalık izi bırakmasın.” (M5709 Müslim, Selâm, 47.) Ağrı veya acı çeken hastalar için de dua eden Peygamberimiz, (B190 Buhârî, vudû’, 40; HM2288 İbn Hanbel, I, 254.) çeşitli ağrı ve acılar için bazı özel dualar öğretmiştir. (D3892 Ebû Dâvûd, Tıb, 19; T2080 Tirmizî, Tıb, 29.) “Nazar değmesi gerçektir.” (B5740 Buhârî, Tıb, 36; M5701 Müslim, Selâm, 41.) buyurmuş, göz değmesi durumunda okuyarak Allah’a sığınmayı tavsiye etmiştir. (D3888 Ebû Dâvûd, Tıb, 18.) Diğer taraftan her türlü zehirlenmeye, nazara, hatta bazı çıbanlara karşı rukye ile yani okuyarak tedavi olmaya izin vermiştir. (T2056 Tirmizî, Tıb, 15.) Nitekim günümüz tıbbı da bazı hastalıklarda ilaçla birlikte, telkin ve terapi yöntemi uygulamaktadır.
Devanın yerinde kullanılmasına dair ifade, tedavinin bilgi ve isabet gerektirdiğini de düşündürüyor. Herkese aynı yöntem uygun olmayabilir. Bir tarihî uygulamayı bağlamından koparıp her hastalığa kesin çözüm diye sunamayız.
İnternetteki etkileyici bir sağlık iddiasını hemen yaymayalım. Tedaviyle ilgili değişiklikleri ilgili sağlık uzmanıyla görüşelim. Güvenilir olmayan vaatler insanların hem malını hem sağlığını zedeleyebilir. Dinî hassasiyetimizi istismar eden söylemler karşısında da aynı dikkati koruyalım. Samimiyet, doğru bilgiyi arama sorumluluğumuzu azaltmaz.
Sağlık çalışanlarıyla konuşurken de nezaketi ve açıklığı koruyalım. Kendi kaygımızı ifade edebilir, anlamadığımız bir konuyu yeniden sorabiliriz. Başkasının emeğine hakaret etmeden bilgi istemek mümkündür. Bir eksiklik veya zarar iddiası varsa uygun ve güvenilir başvuru yollarını kullanalım. Ne kör bir güvensizlikle her şeyi reddedelim ne de insan hatasını imkânsız sayalım. Ehil bilgiye başvurmakla hesabın açık olmasını istemek bir arada mümkündür. İnsanın canı söz konusu olduğunda hem dikkat hem dürüstlük gerekir.
Sağlıkla ilgili bir iddiayı dinlerken sorularımızı açık tutalım: Bu bilgiyi kim veriyor, kişisel ihtiyacımızı gerçekten biliyor mu, vaat ettiği sonucun dayanağı ne? Bir ürünün dinî bir kelimeyle tanıtılması onu kendiliğinden güvenilir yapmaz. İhtiyacımız olan kararı yetkin sağlık uzmanıyla konuşalım. Korku veya aceleyle hareket ederek gerekli tedaviyi kendi başımıza değiştirmeyelim. Yakınımıza yardımcı olmak istiyorsak onun yerine hüküm vermek yerine doğru soruyu sormasına destek olabiliriz. Canı koruma sorumluluğu, sözümüzün sınırını bilmeyi de gerektirir.
Hastanın yanında merhametle durmak
وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ
"Hastalandığımda da O bana şifa verir." (Şuarâ 26/80)
Hastalıkların, tecrübe ve bilimsel yollarla usulüne uygun biçimde tedavi edilmesi noktasında tavsiye ve teşviklerde bulunan Allah Resûlü “Her derdin bir devası vardır. Derdin devasında isabet edilebilirse Yüce Allah’ın izniyle düzelir.” (M5741 Müslim, Selâm, 69.) buyurarak hastalığın sebebini tespit edip gerekeni yaptıktan sonra şifayı Allah’ın vereceğini öğretmiştir. Zira Şâfî olan ve derdi de dermanını da yaratan O’dur. Resûlullah O’nun Yüce Kitabı’nı okuyarak, O’nun güzel isimlerini ve sıfatlarını sıralayarak O’ndan medet ummayı salık vermiştir. Peygamberimiz, içerisinde İslâm inancıyla uyuşmayan unsurların bulunduğu, eski kültürlerden kalma yöntemlere yönelmeyi ve anlamsız ifadelerle Allah’tan başka mânevî güçlerden şifa dilemeyi yasaklamıştır. (İM3515 İbn Mâce, Tıb, 34; D3883 Ebû Dâvûd, Tıb, 17.)
Peygamberimizin tedavi yöntemleri, şifa olduğunu belirttiği ve o devirde ilaç olarak kullanılan yiyeceklerle ilgili ifadeleri, elbette tedavide tek çözüm değildir. Örneğin acve türü hurmayı yiyen kimseye zehrin bile zarar veremeyeceğine dair ifadeler, (B5445 Buhârî, Et’ıme, 43.) acvenin değerini vurgulama amaçlıdır. Benzer şekilde Peygamberimiz (sav), başından ve iki omuzu arasından kan aldırmış ve alınan kana işaret ederek, “Kim şu kanları akıtırsa artık başka bir hastalık için bir başka yolla tedavi olmaması ona zarar vermez.” buyurmuştur. (D3859 Ebû Dâvûd, Tıb, 4; İM3484 İbn Mâce, Tıb, 21.) Bu tarz edebî üslûp ve ifadeler, günümüzde dile getirdiğimiz, “Güneş giren eve doktor girmez.” veya “Sarımsak, ecza deposudur.” gibi sözlerle benzer maksat ve anlamlar taşımaktadır. Dolayısıyla bunların, devrin tıp ve tedavi kültürü içinde değerlendirilmeleri daha gerçekçi olacaktır. Nitekim Peygamberimizin tedavi ve ilaç konusundaki tavsiyeleri, bunların tek başlarına her türlü derdin devası olduklarına değil, tedavi olma yöntemlerinin belli başlılarından sayılabileceklerine işaret etmektedir.
Nebevî tıpta dile getirilen o güne has tedavi yöntem ve araçlarının zaman içinde geliştirilmesi ve modern tekniklerin kullanılması sünnetin ruhuna ters değildir. Allah Resûlü, hastalığın menşei ve tedavi yöntemleriyle ilgili halk arasında yaygın olan bâtıl inançların asılsız olduğunu vurgulayarak bunlarla mücadele etmiştir. (M5788 Müslim, Selâm, 101; D3911 Ebû Dâvûd, Tıb, 24.) Meselâ, câhiliye döneminde vücutta kırmızı lekeler şeklinde ortaya çıkan humre (alazlama) hastalığına yakalananlara bazen muska benzeri şeyler takılarak tedavisi umuluyordu. Ancak Peygamberimiz, “Kim (kendisini koruması için nazarlık gibi) bazı şeyler takarsa, (Allah’ın himayesinden çıkarak) o taktığı şeyle baş başa bırakılır.” buyurmuş, (N4084 Nesâî, Muhârebe, 19; T2072 Tirmizî, Tıb, 22.) bütün hastalıkları da deva ve şifaları da yaratanın Allah olduğunu; hastalığın bulaşmasının Allah’ın takdiri dışında bir güçle olmadığını öğretmiştir.
İbrâhim peygamberin şifayı Allah’a nispet eden sözü, gönlün yönünü gösteriyor. Sebeplerin kıymetini bilir, sonucun Rabbimizin bilgisi ve kudreti içinde olduğunu unutmayız. İyileşmeyen bir insanı bundan dolayı suçlayamayız.
Bu hafta bir hastaya kendi ihtiyacına uygun destek sunalım. Ziyaretimiz onu yoruyorsa kısa tutalım. Bakım veren yakınımızın yükünü paylaşalım. Bir işini üstlenmek veya dikkatle dinlemek de merhamettir. Şifayı beklerken insanın onurunu, güvenini ve yalnız kalmama ihtiyacını koruyalım.
Bakım verenin yorgunluğu çoğu zaman sessiz kalır. Gece uyanan, randevuyu takip eden veya evin işini sürdüren bir yakınımız kendi ihtiyacını ertelemiş olabilir. Onu yalnızca sabırlı olmaya çağırmak yerine bir yükünü paylaşalım. Uygun bir zamanda dinlenmesine yardımcı olabiliriz. Yardımı nasıl istediğini soralım ve yapabileceğimiz sözü tutalım. Hastanın da bakım verenin de onurunu koruyan bir dayanışma arayalım. Peygamberimizin insanı gözeten merhameti, ailemizin bu görünmeyen emeğine de ulaşsın.
Gönlümüzü Rabbimize açalım
Allah’ım, hastalarımıza şifa, sıkıntı yaşayan gönüllere ferahlık ihsan et. Tedavi arayanlara doğru bilgi, güvenilir hizmet ve hayırlı imkânlar nasip eyle. Sonucu Sana emanet ederken sorumluluğumuzu yerine getirelim.
Rabbimiz, hastalarımızı suçlayan, çaresizliklerini kazanca çeviren sözlerden ve uygulamalardan bizi koru. Sağlık çalışanlarına gayret ve hikmet, bakım verenlere sabır ve destek ver. Ailelerimizde merhamet ve dayanışma çoğalsın. Dua eden dilimizle yardım eden elimiz birbirinden ayrılmasın. Bizi sağlıkta şükreden, hastalıkta ümidini ve doğru gayretini koruyan kullarından eyle. Âmin.
Kaynak: Diyanet kaynak metni, 7. cilt, 331–342. sayfalar. Ayet ve hadislerin asıl kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir. Arapça ayet metni: Tanzil Project, Uthmani 1.1, CC BY 3.0; meal: Diyanet İşleri Başkanlığı.
