Hz. Dâvûd ve Hz. Süleyman: Hükümdar Peygamberler

Hamd, mülkün ve hükmün gerçek sahibi, nimetini dilediğine veren Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, Dâvûd’un şükrünü ve Süleyman’ın duasını bize bildiren Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.

Kardeşlerim, imkânımız arttığında gönlümüz de aynı ölçüde güzelleşiyor mu? Daha çok söz sahibi olmak, daha geniş bir eve veya daha rahat bir hayata kavuşmak bizi şükre mi yaklaştırıyor, yoksa başkalarını görmez hâle mi getiriyor? Hz. Dâvûd ile Hz. Süleyman’ın hayatında nimetin nasıl taşınacağını düşünmek için büyük dersler var.

Onlar hükümdar peygamberlerdi. Ellerindeki güç kendilerini kulluktan uzaklaştırmadı. Biz de bize verilen küçük veya büyük her imkânın bir emanet olduğunu hatırlayacağız. Makamın, malın ve yeteneğin içinde kaybolmadan Rabbimize bağlı kalmanın yollarını arayacağız.

Güzel bir yeteneği kullukla taşımak

عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) عَنِ النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “خُفِّفَ عَلَى دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ الْقُرْآنُ فَكَانَ يَأْمُرُ بِدَوَابِّهِ فَتُسْرَجُ، فَيَقْرَأُ الْقُرْآنَ قَبْلَ أَنْ تُسْرَجَ دَوَابُّهُ، وَلاَ يَأْكُلُ إِلاَّ مِنْ عَمَلِ يَدِهِ.”

Ebû Hüreyre’den (ra) nakledildiğine göre, Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: “Dâvûd’a (as) (Zebur’u) okumak kolaylaştırıldı. O, binek hayvanlarının sefere hazırlanmasını emrederdi, onlar da eyerlenirdi. Ancak hayvanlar eyerlenmeden önce (Zebur’dan) okuyacağını okurdu. Ayrıca o, kendi elinin emeğinden başkasını yemezdi.” (B3417 Buhârî, Enbiyâ, 37)

Tarihin en zor sahnelerinden biri daha yaşanıyor, az sayıdaki bir topluluk, sayısı ve gücü kat kat fazla olan bir orduyla karşı karşıya geliyordu. Tâlût (Saul) komutasındaki İsrâiloğulları, zalim hükümdar Câlût’a (Golyat) karşı harekete geçmişlerdi. Tâlût, Kudüs’ten ayrılınca askerlerine: “Şüphesiz Allah, sizi bir ırmakla imtihan edecektir. Kim ondan kana kana içerse benden değildir. Eliyle sadece bir avuç almak dışında kim ondan tatmazsa bendendir.” (Bakara, 2/249.) demişti. Ancak nehre varınca, “Pek azı dışında onların hepsi ırmaktan içtiler.” Nihayet Tâlût ve beraberindeki inananlar ırmağı geçince, (ırmaktan içenler), “Bugün bizim Câlût’a ve askerlerine karşı koyacak gücümüz yoktur.” dediler. Allah’ın huzuruna varacaklarını bilenler, “Nice az sayıdaki topluluk, Allah’ın izniyle, çok olan bir topluluğa galip gelmiştir. Allah sabredenlerle beraberdir.” (Bakara, 2/249.) diyerek cevap veriyor ve daha da azalan sayılarına rağmen bütün samimiyetleriyle Rablerine yönelerek, “Ey Rabbimiz! Yüreğimizi sabırla doldur; bize direnme gücü ver, o kâfir kavme karşı bize yardım et ve zafer ihsan eyle.” (Bakara, 2/250.) diye dua ediyorlardı. “Bana dua edin karşılık vereyim.” (Mü’min, 40/60.) sözünün sahibi Yüce Allah kendisine gönülden bağlananları, zalim kral Câlût’a karşı yalnız bırakmamıştı: “Sonunda, Allah’ın izniyle onları bozguna uğrattılar. Dâvûd da Câlût’u öldürdü. Allah da ona (Dâvûd’a) hükümdarlık ve hikmet (nübüvvet) verdi, dilediği ilimlerden ona öğretti.” (Bakara, 2/251.) Böylece Hz. Dâvûd, iktidar ve nübüvveti şahsında birleştiren ilk peygamber oldu. (“Dâvûd”, DİA, IX, 22.)

İbrânîce’de “en çok sevilen kişi”, “göz bebeği” anlamlarına gelen “Dâvûd”, (“Dâvûd”, DİA, IX, 21.) Kur’an’da on altı kez zikredilmektedir. Onun peygamber olduğunu ifade eden yukarıdaki kıssanın yanı sıra kendisine “Zebur” verildiği ifade edilmekte, (Nisâ, 4/163.) Kur’an, “Andolsun, Zikir’den (Tevrat’tan) sonra Zebur’da da, ‘Yeryüzüne muhakkak benim iyi kullarım vâris olacaktır.’ diye yazmıştık.” (Enbiyâ, 21/105.) âyetiyle ona atıfta bulunmaktadır. Bunun dışında Allah’ın bir fazlı ve lütfu olarak Dâvûd Peygamber’in demiri yumuşatıp (Sebe’, 34/10.) ona şekil vermek suretiyle zırh yapma zanaatına sahip olduğu, (Enbiyâ, 21/80.) güçlü olduğu ve Allah’a çokça sığındığı, (Sâd, 38/17.) iktidarının güçlendirildiği ve kendisine “hikmet” ile “fasl-ı hitap” (hakkı bâtıldan ayırma yeteneği) (Sâd, 38/20.) ve “ilim” verildiği (Neml, 27/15.) Kur’ân-ı Kerîm’de anlatılıyor.

Peygamber Efendimiz (sav), zaman zaman ashâbına peygamberlerin yaşantılarından kesitler sunarak birtakım ahlâkî öğütlerde bulunmuştur. İşte burada Hz. Dâvûd, Resûlullah’ın (sav) çeşitli münasebetlerle en çok atıfta bulunduğu peygamberlerden biridir. Hadislerde Hz. Dâvûd’un daha çok iş ve ibadet hayatıyla ilgili bazı ayrıntılar dikkat çekmektedir. Nitekim Resûlullah, kendisi gibi Musa ve Dâvûd’un da çobanlık yaptığını söylemiştir. (EM577 Buhârî, el-Edebü’l- müfred, 202.) Yine Hz. Dâvûd’un mesleğini ve geçimini nasıl kazandığına dair bir başka hadiste Allah Resûlü şöyle demektedir: “Dâvûd’a (as) (Zebur’u) okumak kolaylaştırıldı. O, binek hayvanlarının sefere hazırlanmasını emrederdi, onlar da eyerlenirdi. Ancak hayvanlar eyerlenmeden önce (Zebur’dan) okuyacağını okurdu. Ayrıca o, kendi elinin emeğinden başkasını yemezdi.” (B3417 Buhârî, Enbiyâ, 37.) Bir başka hadiste de Dâvûd Peygamber’in hükümdar olmasına rağmen kendi geçimini temin etmesi, helâl rızık peşinde olanlar için ideal bir davranış olarak gösterilmiştir: “Hiç kimse kendi el emeğinden daha hayırlı bir yiyecek yememiştir. Allah’ın Peygamberi Dâvûd (as) da kendi elinin emeğinden yer idi.” (B2072 Buhârî, Büyû’, 15.)

Dâvûd Peygamber’in şahsına münhasır bazı meziyetleri de hadislere konu olmuştur. Sesinin güzelliği, Hz. Dâvûd’la özdeşleşen bir haslettir. Öyle ki etkileyici ve güzel ses için “Dâvûdî” denmiştir. Resûlullah döneminde de bu özellikte sahâbîler mevcuttur. Bir gece etkileyici bir sesle Kur’an okunduğunu duyan Peygamberimiz, sesin sahibi Ebû Musa elEş’arî’ye şöyle iltifat etmiştir: “Dün gece senin okuyuşunu dinlerken keşke beni bir görseydin! Dâvûd Peygamber’e verilen güzel sesten sana da verilmiş.” (M1852 Müslim, Müsâfirîn, 236.)

Dâvûd Peygamber’e verilen güzel okuyuşu dinlerken nimetin sahibini unutmayalım. Sesimiz, bilgimiz veya insanlara hitap etme becerimiz Allah’ın verdiği imkânlardandır. Bir yetenek bize insanların onuruyla oynama veya kendimizi herkesten üstün görme hakkı vermez.

İşimizde başarılıysak bilgisini bizden az gördüğümüz insanı incitmeyelim. Bir topluluğun önünde bulunuyorsak dinleyenleri yalnızca hayran bırakmayı hedeflemeyelim. Söylediğimiz sözün faydasını ve doğruluğunu düşünelim. Çocuklarımızın yeteneklerini de sürekli başkalarını geçme yarışına çevirmeyelim. Güzel bir kabiliyet, doğru niyetle başkasına fayda taşıdığında ahlâkın içinde yerini bulur. Rabbimizden, verdiklerini hayırla kullanacak gönül isteyelim.

İbadette devamlılık ve ölçü

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) مَا أَنَّ النَّبِيَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “أَحَبُّ الصِّيَامِ إِلَى اللَّهِ صِيَامُ دَاوُدَ كَانَ يَصُومُ نِصْفَ الدَّهْرِ وَأَحَبُّ الصَّلاَةِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ صَلاَةُ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ كَانَ يَرْقُدُ شَطْرَ اللَّيْلِ ثُمَّ يَقُومُ ثُمَّ يَرْقُدُ آخِرَهُ...”

Abdullah b. Amr b. Âs’tan (ra) rivayet edildiğine göre, Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: “Allah’ın en çok hoşnut olduğu oruç, Dâvûd’un orucudur. O, yılın yarısını oruçlu geçirirdi. Yüce Allah’ın en çok hoşnut olduğu namaz da Dâvûd’un (as) namazıdır. O, gecenin yarısını uyku ile geçirir, sonra kalkıp namaz kılar, sonra gecenin kalanında yine uyurdu...” (M2740 Müslim, Sıyâm, 190)

Sevgili Peygamberimiz, Hz. Dâvûd’u en çok ibadet hayatıyla anmış, bu münasebetle ashâbına bazı tavsiyelerde bulunmuştur. “Allah’ın en çok hoşnut olduğu oruç, Dâvûd’un orucudur. O, yılın yarısını oruçlu geçirirdi. Yüce Allah’ın en çok hoşnut olduğu namaz da Dâvûd’un (as) namazıdır. O, gecenin yarısını uyku ile geçirir, sonra kalkıp namaz kılar, sonra gecenin kalanında yine uyurdu.” (M2740 Müslim, Sıyâm, 190.) buyuran Peygamber Efendimiz (sav), ashâbından ibadete düşkün olan ve daha fazla ibadet etmek isteyenlere Hz. Dâvûd’un ibadet hayatını örnek göstermiştir. Nitekim bu sahâbîlerden biri olan Abdullah b. Amr, senenin tüm günlerini oruçla ve her gecesini namazla geçirmek istediğini Resûlullah’a ilettiğinde, ondan, “Dâvûd Peygamber’in orucu gibi oruç tut; Dâvûd Peygamber’in orucundan fazla bir oruç yoktur.” karşılığını almıştır. Abdullah, Dâvûd Peygamber’in orucunun nasıl olduğunu sorunca Resûl-i Ekrem, bunun bir gün oruç tutmak, bir gün tutmamak şeklinde senenin yarısını oruçlu geçirmek olduğunu söylemiştir. (B6277 Buhârî, İsti’zân, 38; B6134 Buhârî, Edeb, 84.)

Babası Hz. Dâvûd hakkında olduğu gibi Hz. Süleyman’a ilişkin de Yahudi edebiyatında çok çeşitli bilgiler yer almaktadır. Kur’an ve sahih hadislerde onun hakkında detaylı mâlûmat yer almamakla birlikte, özellikle onun yargıya konu olmuş bazı meselelere getirdiği çözümler âyet ve hadislerde yer almaktadır. Nitekim bir defasında anlaşmazlığa düşen iki kişi, Hz. Dâvûd ile oğlu Hz. Süleyman’ın huzuruna gelmişlerdi. Kur’an’da, “Dâvûd ile Süleyman’ı da hatırla. Hani bir ekin tarlası hakkında hüküm veriyorlardı. Çünkü halkın koyunları o ekine girmişti. Biz de hükümlerine şahit olmuştuk.” (Enbiyâ, 21/78.) âyetleriyle hatırlatılan bu olaya göre şikâyetçilerden birinin koyun sürüsü diğerinin tarlasına geceleyin girmiş ve zarar vermişti. Dâvûd (as) kendi ictihadıyla koyunların değerini zarara denk görmüş, bu nedenle de koyunların tarla sahibine verilmesine karar vermişti. Ancak Hz. Süleyman, tarlanın koyun sahibine, koyunların da tarla sahibine verilmesinin daha uygun olacağına hükmetmişti. (NM4138 Hâkim, Müstedrek, Iv, 1550 (2/588).) Böylece koyun sahibi, tarlayı zarardan önceki hâline getirinceye kadar, tarla sahibi koyunların yününden, sütünden ve kuzularından yararlanabilecek, tarla sahibinin zararı karşılanınca tarla ve koyunlar sahiplerine iade edilecekti. Bu düşüncesini babasına söyleyince, oğlu Süleyman’ın hükmü babasının çok hoşuna gitmiş ve kararını buna göre vermişti.

Daha küçük yaşta olaylara hâkimiyetiyle dikkat çeken Süleyman (as), bir keresinde de çocuklarından birini kurda kaptıran iki kadının aynı çocuk üzerinde annelik iddia etmesiyle karşılaştığında, “Bana bir bıçak getirin de onu sizin aranızda paylaştırayım.” diyerek kadınların tepkisini ölçmüş ve kadınlardan birinin feryat ederek, “Çocuk onundur aman yeter ki ona zarar vermeyin!” demesine şahit olunca da babası Hz. Dâvûd’un aksine bir hüküm vererek gerçek annenin çocuğun kılına dahi zarar gelmemesini isteyen diğer kadının olduğuna hükmederek onun, verdiği hükmü değiştirmesine sebep olmuştur. (B3427 Buhârî, Enbiyâ, 40; M4495 Müslim, Akdiye, 20; HM8263 İbn Hanbel, II, 322.)

Peygamber Efendimiz de, Hz. Süleyman’ın üç şey dileği olduğunu söyleyerek şunları anlatmıştır: “Dâvûd oğlu Süleyman (as), Beytü’l-Makdis’i inşa edince Yüce Allah’tan üç şey istedi: (Birincisi) Doğru ve isabetli hüküm verme yeteneğinin kendisine verilmesini istedi ki bu kendisine verildi. (İkincisi) Kendisinden sonra kimseye nasip olmayacak bir iktidar verilmesini istedi, bu da kendisine verildi. (Üçüncüsü) Mescidin inşaatını bitirdikten sonra, ‘bu mescide sadece namaz kılma düşüncesiyle gelen bir kimseyi annesinden yeni doğmuş gibi oradan çıkarmasını’ Allah’tan niyaz etti.” (N694 Nesâî, Mesâcid, 6.) Başka bir rivayette yer alan ayrıntıya göre, Resûlullah’ın (sav), “Süleyman’ın ilk iki dileği gerçekleşmiştir; üçüncüsünün de kendisine verilmiş olmasını umarım.” dediği nakledilmektedir. (İM1408 İbn Mâce, İkâmet, 196.)

Dâvûd’un ibadetiyle ilgili hadis, zamanı kulluk bilinciyle değerlendirmeyi hatırlatıyor. Bu örneği kendi şartlarımızı hiç gözetmeden ağır bir yarışa çevirmeyelim. Sağlığımızın, ailemizin ve üstlendiğimiz görevlerin de hakları vardır. İbadette samimiyetle birlikte devamlılığı arayalım.

Bir gün büyük bir heyecanla başlayıp sonra bütünüyle bıraktığımız güzel alışkanlıklar olabilir. Daha mütevazı fakat düzenli bir adım seçebiliriz. Vaktinde namaz, her gün kısa bir Kur’an okuması ve gecenin içinde samimi bir dua hayatımıza yerleşebilir. Birbirimizin ibadetini gösterişe veya kıyasa konu etmeyelim. Rabbimizle aramızdaki yakınlık, insanların alkışından daha değerlidir.

Güç sahibinin adalet duası

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ دَاوُدَ لَمَّا بَنَى بَيْتَ الْمَقْدِسِ سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ خِلاَلاً ثَلاَثَةً سَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ حُكْمًا يُصَادِفُ حُكْمَهُ فَأُوتِيَهُ وَسَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ مُلْكًا لاَ يَنْبَغِى لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ فَأُوتِيَهُ وَسَأَلَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ حِينَ فَرَغَ مِنْ بِنَاءِ الْمَسْجِدِ أَنْ لاَ يَأْتِيَهُ أَحَدٌ لاَ يَنْهَزُهُ إِلاَّ الصَّلاَةُ فِيهِ أَنْ يُخْرِجَهُ مِنْ خَطِيئَتِهِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ.”

Abdullah b. Amr’dan rivayet edildiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “Dâvûd oğlu Süleyman (as), Beytü’l-Makdis’i inşa edince Yüce Allah’tan üç şey istedi: (Birincisi) Doğru ve isabetli hüküm verme yeteneğinin kendisine verilmesini istedi ki bu kendisine verildi. (İkincisi) Kendisinden sonra kimseye nasip olmayacak bir iktidar verilmesini istedi, bu da kendisine verildi. (Üçüncüsü) Mescidin inşaatını bitirdikten sonra, ‘bu mescide sadece namaz kılma düşüncesiyle gelen bir kimseyi annesinden yeni doğmuş gibi oradan çıkarmasını’ Allah’tan niyaz etti.” (N694 Nesâî, Mesâcid, 6)

Hz. Süleyman, kendi yaşadığı dönemde öylesine bir hâkimiyet kurmuştu ki görenlerin buna hayran kalmaması mümkün değildi. Onun (as) cinlerden, insanlardan ve kuşlardan oluşan ordusu (NM4140 Hâkim, Müstedrek, Iv, 1551 (2/589); Neml, 27/17.) ile kurduğu hâkimiyet, tarihte hiç kimseye nasip olmamıştı. Hz. Süleyman’ın sarayı döneminin en ileri tekniği kullanılarak inşa edilmiş ve göz alıcı sanat eserleri benzersiz bir estetik anlayışı ile yerleştirilmişti. Saray, görenlerde büyük bir hayranlık uyandırıyordu. Hz. Süleyman’ın sahip olduğu hükümdarlığın ihtişamına karşı hayranlığı en derinden yaşayanlardan biri de onunla aynı dönemde yaşayan bir kavmin yöneticisi olan Sebe melikesi Belkıs idi.

Hz. Süleyman, Sebe melikesi Belkıs’ın varlığını, ordusu içinde yer alan Hüdhüd isimli bir kuşun kendisine haber getirmesi sayesinde öğrenmişti: “Derken uzun zaman geçmeden (Hüdhüd) geldi ve dedi ki: Senin öğrenemediğin bir şeyi, ben öğrendim ve sana Sebe’den kesin bir haber getirdim. Gerçekten ben, onlara hükmetmekte olan bir kadın buldum ki kendisine her şeyden verilmiş ve büyük bir tahtı var. Onu ve kavmini, Allah’ı bırakıp da güneşe secde ederlerken buldum. Şeytan onlara yaptıklarını süslemiş, böylece onları (doğru) yoldan alıkoymuş; bundan dolayı hidayet bulmuyorlar.” (Neml, 27/22-24.)

Bu haberin üzerine Hz. Süleyman, güneşe secde eden Sebe halkını, imana davet etmek için onlara, “Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla.” (Neml, 27/30.) şeklinde başlayan bir mektup göndermiş ve tüm kavmi kendisine teslim olmaya çağırmıştı. Mektubunda Belkıs’a şöyle sesleniyordu: “Bana baş kaldırmayın ve teslimiyet gösterin ve bana gelin.” (Neml, 27/31.)

Sebe melikesi Belkıs, tüm hükümdarlığını kendisine katmasını isteyen Hz. Süleyman’ın mektubu karşısında çok şaşırmıştı. Durumu çevresindeki ileri gelen kimselerle istişare eden Belkıs, memleketinin savaş sebebiyle harap olmasını engellemek amacıyla yükler dolusu hediyeler gönderme ve elçilerin ne haber getireceğine bakma yolunu seçmişti. Ne var ki Allah’ın rızasını ve rahmetini hiçbir zaman maddî bir menfaate tercih etmeyen tüm peygamberler gibi Hz. Süleyman da Sebe melikesi Belkıs’ın hediyelerini geri çevirmiş ve elçileri vasıtasıyla ona ne kadar kararlı, onurlu ve Allah’a bağlı olduğunu gösteren şöyle bir haber göndermişti: “Siz beni mal ile desteklemek (ve böylece etkilemek) mi istiyorsunuz? Oysa Allah’ın bana verdiği, size verdiğinden daha hayırlıdır. Fakat hediyenizle ancak siz sevinirsiniz.” (Neml, 27/36-37.)

Süleyman’ın duasında hükmün Allah’ın rızasına uygun olması isteniyor. Yetkiyi haklı görünmenin aracı hâline getiren bir kalp bu duadan çok şey öğrenebilir. Bize bir karar verme imkânı verildiğinde önce kimin sesini duyamadığımızı düşünelim.

Aile içindeki bir tartışmada, işyerindeki bir görev paylaşımında veya bir ortaklığın hesabında güçlü olanın sözü kendiliğinden adalet sayılmaz. Bilgiyi araştırmak, tarafları dinlemek ve kendi yanılma ihtimalimizi görmek gerekir. Yalnızca bizden yana konuşanları dinlersek gerçeğe ulaşmamız güçleşir. Bugün bir haksızlığı düzeltme imkânımız varsa bunu ertelenmiş bir niyet olarak bırakmayalım. Küçük bir yetkiyi adaletle kullanmak da büyük bir ahlâk sorumluluğudur.

Şükrün kalbimizdeki karşılığı

عَنْ أَبِى الدَّرْدَاءِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “كَانَ مِنْ دُعَاءِ دَاوُدَ يَقُولُ: اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ حُبَّكَ وَحُبَّ مَنْ يُحِبُّكَ وَالْعَمَلَ الَّذِى يُبَلِّغُنِى حُبَّكَ اللَّهُمَّ اجْعَلْ حُبَّكَ أَحَبَّ إِلَىَّ مِنْ نَفْسِى وَأَهْلِى وَمِنَ الْمَاءِ الْبَارِدِ.”

Ebu’d-Derdâ’nın naklettiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “Dâvûd’un dualarından biri de şuydu: ‘Allah’ım! Senden senin sevgini, seni sevenin sevgisini ve beni senin sevgine ulaştıran ameli isterim. Allah’ım! Senin sevgini, bana kendimden, ailemden ve serin sudan daha sevimli kıl.’” (T3490 Tirmizî, Deavât, 72)

Hz. Süleyman, Sebe melikesi Belkıs’a gönderdiği ve Allah’ın adı ile başlayan mektubunda, gücünün Yüce Rabbinden geldiğini ve karşı koyamayacakları bir kuvvete sahip olduğunu hissettirmişti. vezirlerine danışan Sebe melikesi, Hz. Süleyman’ın yanına gitmeye karar vermiş, onun sarayına gittiğinde o güne kadar hiç görmediği büyük bir mülk ve zenginlikle karşılaşmıştı. Camdan olan köşk zemini öylesine gerçekti ki saraya girdiğinde zemini su zannedip ıslanmaması için eteklerini toplayarak yürümesi gerektiğini düşünmüş ve eteğini çekerek sudan sakınmaya çalışmıştı. Bunun üzerine Süleyman (as), “Gerçekte bu, saydam camdan yapılmış bir köşk zemindir.” deyince Belkıs şöyle cevap vermişti: “Rabbim, gerçekten ben kendime zulmettim; (artık) ben Süleyman’la birlikte âlemlerin Rabbi olan Allah’a teslim oldum.” (Neml, 27/44.)

Sarayın güzelliği ve ihtişamı, Hz. Süleyman’ın (as) sahip olduğu gücü ve zenginliği yansıtıyordu. Belkıs’ın hayranlığı bununla da kalmamış, kendi sultanlık tahtını Süleyman’ın sarayında görünce daha da şaşırmıştı. “Nasıl olur da kendi sarayımda bıraktığım taht burada olabilir?” düşüncesi içini kemirmekteydi. Hayranlık, şaşkınlığa dönüşmüştü. Hz. Süleyman, yardımcılarına Belkıs daha kendi yanına gelmeden evvel, “Ey ulular! Hanginiz melikenin tahtını bana getirebilir?” (Neml, 27/38.) diye sormuş, “Allah tarafından verilmiş bir ilmi olan kimse, ‘Gözünü açıp kapamadan ben onu sana getiririm.’” diye cevap vermiş ve “Süleyman, kraliçenin tahtını bir anda yanı başında görmüştü.” (Neml, 27/38.)

Hz. Süleyman, Rabbine tam bir teslimiyet ile bağlıydı. Kendisine nimet olarak bahşedilen ve Rabbini anmak için istediği bu büyük zenginliği (Sâd, 38/33.) yine yalnızca Allah’ı razı etmek ve insanların kalbini Allah katındaki tek din olan (Âl-i İmrân, 3/19.) İslâm’a ısındırmak için kullanmış, Rabbinin verdiği nimetlere şükrünü hiç eksik etmemişti. Hz. Süleyman, Rabbine kavuşurken de insanlara mesaj vermişti. Kur’ân-ı Kerîm’de Hz. Süleyman’ın can emanetini Rabbine teslim etmesine rağmen bu durumu anlamayan cinlerin günlerce başlarında Hz. Süleyman varmışçasına çalıştıklarının anlatılması, (Sebe’, 34/14.) geleceği bildiklerine inanılan cinlerin aslında böyle bir özelliklerinin olmadığı gerçeğini açıkça ortaya koyuyordu.

Hz. Dâvûd ve Hz. Süleyman, hükümdarlığın, zenginliğin ve sahip olunan her türlü değerin Yüce Allah’ın rızasını kazanmak için kullanılması gereken birer nimet olduğunu yaşantılarıyla ortaya koymuşlar, insana verilen nimetlerin Allah Teâlâ’ya yaklaşmak için birer vesile olarak kabul edilmesinin en güzel örneğini yaşantılarıyla göstermişlerdir. Dünyada pek kimseye nasip olmayan şan, şöhret ve yüksek makama sahip olmalarına rağmen onlar, Allah’ın sevgisini kazanmayı amaçlamışlardır. Resûl-i Ekrem (sav) Dâvûd Peygamber’in şöyle dua ettiğini söylemektedir: “Allah’ım! Senden, senin sevgini, seni sevenin sevgisini ve beni senin sevgine ulaştıran ameli isterim. Allah’ım! Senin sevgini, bana kendimden, ailemden ve serin sudan daha sevimli kıl.” (T3490 Tirmizî, Deavât, 72.)

Dâvûd’un sevgiyi isteyen duası, kalbimizin yönünü gösteriyor. İnsan malını ve rahatını korumayı ister; fakat bunların içinde Allah sevgisini kaybederse elindekini nasıl taşıyacağını da unutabilir. Şükür, nimeti sayarken nimetin sahibini hatırlamaktır.

Bu akşam ailece bize emanet edilen bir imkânı konuşabiliriz: Sağlık, vakit, bilgi veya bir yakınımıza destek olabilecek güç. Bununla hangi hayrı yapacağımızı belirleyelim. Bir miktar mal paylaşılabilir, bir bilgi sabırla öğretilebilir, yalnız yaşayan birinin ihtiyacı sorulabilir. Süleyman’ın zenginliğini anarken kendi sorumluluğumuzu küçümsemeyelim. Bize verilenin büyüklüğünden önce, onunla ne yaptığımızın hesabını düşüneceğiz.

Gönlümüzü Rabbimize açalım

Allah’ım, bize verdiğin nimetleri doğru tanımayı ve şükürle taşımayı nasip eyle. Yeteneğimizi gösterişe, malımızı kibre, yetkimizi zulme dönüştürmekten bizi koru. Dâvûd’un duasındaki sevgiden ve Süleyman’ın adalet arayışından gönüllerimize nasip ver.

Rabbimiz, ibadetlerimize samimiyet ve devamlılık, ailelerimize huzur, işlerimize hakkaniyet ihsan eyle. Gençlerimizi başarılarının içinde yalnız bırakma; onlara iyiliği ve paylaşmayı sevdir. Elimizdeki emaneti insanlara fayda ulaştırarak kullanmayı öğret. Varlıkta da darlıkta da Sana bağlı kalan kullarından eyle bizi. Âmin.

Kaynak: Diyanet kaynak metni, 6. cilt, 77–88. sayfalar. Ayet ve hadislerin asıl kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir.