Hadislerle İslâm.. "Haset: İyiliği Tüketen Ateş" Konulu Hadislerle İslâm Vaazı sitemize eklenmiştir..
Haset: İyiliği Tüketen Ateş
Hamd, nimetlerini hikmetiyle dağıtan ve gönüllerimizi kardeşliğe çağıran Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, başkasının hayrına sevinmeyi ve şükretmeyi öğreten Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.
Aziz kardeşlerim! Bir başkasının başarısını duyduğumuzda içimizde önce ne beliriyor? Sevinç mi, yoksa neden onun olduğunu soran bir daralma mı? Haset, başkasındaki nimetin gitmesini istemeye varan bu gönül hastalığıdır. İnsanı yalnız karşısındakinden değil, kendi nimetinin huzurundan da uzaklaştırır.
Böyle bir duyguya kapıldığımızı fark etmek bizi çaresiz bırakmasın. Her duygumuzu doğru saymak zorunda değiliz. Onu beslemeyebilir, başkasının hayrını dileyebilir ve kendi sorumluluğumuza dönebiliriz. Bugün birinin nimetiyle savaşmak yerine kendi gönlümüzü nasıl terbiye edeceğimizi düşünelim.
Gıpta hayra çağırır, haset gönlü daraltır
عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) يَقُولُ: “لاَ حَسَدَ إِلاَّ فِى اثْنَتَيْنِ: رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً فَسَلَّطَهُ عَلَى هَلَكَتِهِ فِى الْحَقِّ، وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ حِكْمَةً فَهْوَ يَقْضِى بِهَا وَيُعَلِّمُهَا.”
İbn Mes’ûd’un (ra) işittiğine göre, Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: “Ancak iki kişiye gıpta edilir. Bunlar, Allah’ın kendisine verdiği malı hak yolunda harcayan kimse ile Allah’ın kendisine verdiği (ilim ve) hikmete göre karar veren ve onu başkalarına öğreten kimsedir.” (B1409 Buhârî, Zekât, 5)
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلْفَلَقِ مِن شَرِّ مَا خَلَقَ وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ وَمِن شَرِّ ٱلنَّفَّٰثَٰتِ فِى ٱلْعُقَدِ وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ
De ki: "Yarattığı şeylerin kötülüğünden, karanlığı çöktüğü zaman gecenin kötülüğünden, düğümlere üfleyenlerin kötülüğünden, haset ettiği zaman hasetçinin kötülüğünden, sabah aydınlığının Rabbine sığınırım." (Felak 113/1–5)
Allah Resûlü bir Medine sabahında yine ashâbıyla oturuyor, onlara anlatıyor, öğretiyor, dinliyor ve cevaplıyordu. Bir ara durdu ve “Şimdi yanınıza cennetlik bir adam geliyor!” dedi, sahâbîler, ensardan bir zâtın geldiğini gördüler. Sakalından, aldığı abdestin suyu damlayan, terliklerini eline almış bir sahâbî idi bu. Başka bir gün, ashâbı ile otururken Peygamberimiz (sav) yine aynı şeyi söyledi: “Şimdi yanınıza cennetlik bir adam geliyor!” Gelen, yine aynı şahıstı. Üçüncü gün de aynı olay tekrar etti. Peygamberimiz o günkü sohbetini bitirip meclisten ayrılınca sahâbîler de dağılmaya başladı. Genç sahâbîlerden Abdullah b. Amr, Peygamberimizin cennetlik olduğunu söylediği zâtın peşine düştü. Onu cennetlik yapan şeyi öğrenmek istiyordu. Fakat soruyu doğrudan, bu şekilde de soramazdı. Aklına bir çare geldi. Gidip o zâta, “Babamla tartıştık. Üç gün eve gitmeyeceğime yemin ettim. Eğer uygun görürsen bu süre geçene kadar seninle kalabilir miyim?” dedi. Cennetlik sahâbî, Abdullah’ın bu teklifini kabul etti.
Üçüncü gün sonunda Abdullah, bu süre boyunca o Medineli Müslüman’ın gece namazına kalktığını görmediğini, sabah namazına kadar uyuduğunu, sadece yatağında sağa sola dönerken Allah’ı zikrettiğini ve tekbir getirdiğini fark etti. O günleri anlatırken de şöyle dedi: “Gerçi konuşmaları esnasında sadece güzel şeyler söylediğini işittim. Üç gece geçince yaptığı ibadetleri neredeyse küçümseyecektim. Bunun üzerine ona dedim ki: ‘Aslında ben babamla tartışmadım. Ancak Peygamberimiz üç kere, “cennetlik bir adam geliyor” dedi, üçünde de sen çıktın geldin. Ben de senin yanında kalıp ne yaptığını görmek ve aynısını yapmak istedim. Ancak görüyorum ki sen çok da fazla bir şey yapmıyorsun. Seni, Peygamberimizin söylediği bu dereceye ulaştıran nedir?’ ‘Sadece gördüklerin.’ dedi ensarlı adam sakince. Bu cevap üzerine yanından ayrıldım. Fakat çok uzaklaşmadan beni geri çağırdı ve şöyle dedi: ‘Ancak bir şey daha var. Ben kalbimde hiçbir Müslüman’a karşı kin, nefret ve samimiyetsizlik bulundurmam ve Allah’ın kendisine ihsanda bulunduklarından dolayı hiç kimseye haset etmem.’”
Bunun üzerine Abdullah b. Amr diyor ki: “İşte seni yücelten bu! Bizim yapamadığımız da bu!” (HM12727 İbn Hanbel, III, 166.)
Cennetin anahtarı olarak gösterilen en önemli hasletlerden biri: Allah’ın verdiği bir nimetten dolayı hiç kimseye haset etmemek!
Allah Teâlâ, bilgi, düşünce, mal mülk, para pul, mevki makam, şan şöhret, vücut güzelliği gibi akla gelebilecek hemen her hususta insanları farklı yaratmış, kimine bu nimetlerinden bolca ihsanda bulunmuş, kimine ise az vermiştir. Şüphesiz Cenâb-ı Hakk’ın her tasarrufunda bir hikmet vardır. İnsana verilen bu nimetler her şeyden önce birer imtihan vesilesidir. (Âl-i İmrân, 3/14.)
Hayırda öne çıkan bir insana özenmek bizi gayrete teşvik edebilir. Onun nimeti yok olsun istemeden benzer bir iyilik için çalışabiliriz. Malını paylaşan veya bilgisini faydaya dönüştüren kimseye gıpta etmek, nimetin doğru kullanımını görmektir. Mesele yalnız neye sahip olduğumuz değil, onunla ne yaptığımızdır.
Bir kardeşimiz güzel bir iş yaptığında bunu hemen küçültecek bir kusur aramayalım. Tebrik edelim, yaptığı hayır için dua edelim. Kendi imkânımıza uygun bir adım da atalım. Başkasının iyiliği bizi değersiz kılmaz. Allah’ın lütfu bizim dar kıyasımıza sığmaz.
Gönlümüzde kardeşliğe yer açalım
عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “لاَ تَبَاغَضُوا، وَلاَ تَحَاسَدُوا، وَلاَ تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا…”
Enes b. Mâlik’ten rivayet edildiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “Birbirinize kin beslemeyin, birbirinize haset etmeyin, birbirinize sırt çevirmeyin. Ey Allah’ın kulları! Kardeşler olun!..” (B6076 Buhârî, Edeb, 62; M6526 Müslim, Birr, 23)
İnsanoğlunun hamurunda, imkân sahibi olmada kendine sınır tanımayacak, “Şu kadarı bana yeter.” deme erdemini gösteremeyecek bir temayül de vardır. İşte bu noktada insan, mahiyeti, sınırları ve yönlendirici etkisi noktasında birbirine çok yakın, ama neticeleri itibariyle sevap ve günah kadar, cennet ve cehennem kadar farklı iki his arasında gelip gider. Eşinde, dostunda, akrabası veya arkadaşları içinde kısacası toplumdaki herhangi bir insanda arzu edilen bir nimet, bir vasıf gördüğü zaman kişi genellikle iki histen birine kapılır. Birincisi mutlu olur, bu kişiye imrenir, bu nimetlerin ona çok yakıştığını düşünür ve bunların aynısına sahip olmayı temenni eder. İşte bu, gıptadır. Ancak, Allah ve Resûlü’nün beyanına göre bu hissin dinî ve dünyevî amaçlara yönelik olanları arasında da fark vardır. Gıptanın dine, dinî değerlere, âhirete yönelik olanı özellikle teşvik edilmiş, inananların bu yönde gayret sarf etmesi istenmiştir. Buna göre kişi, din konusunda kendisinden üstün gördüğü kimselere bakmalı, onlar gibi olmaya çalışmalıdır. Ancak dünya nimetlerinde kendisinden daha azına sahip olanları ölçü almalı, onlara bakıp Allah’ın kendisine verdiği nimetlere hamd etmelidir. İşte Allah’ın “şükredenler”, “sabır gösterenler” hanesine yazacakları bunlardır. (T2512 Tirmizî, Sıfatü’l- kıyâme, 58.)
Başkasının elindeki nimetlere karşı kişinin beslemesi gereken hisleri bu şekilde tespit eden Allah Resûlü, imrenip aynısını talep etme ve bu konuda gayret göstermenin bir adım ilerisine de dikkat çekmiştir. Buna göre kişi, “onda olan bende de olsa” demekle yetinmeyecek, onu takdir etmekle kalmayıp daha fazlasına talip olacaktır. Bu nokta ise, münâfese yani hayırlı şeylerde birbiriyle yarışma noktasıdır. Nitekim iyi insanların âhirette karşılaşacakları nimetleri anlattıktan sonra Allah Teâlâ, “...İşte yarışanlar, bunun için yarışsınlar.” (Mutaffifîn, 83/26.) ve “...(Ey müminler!) Siz hayır işlerinde yarışın...” (Bakara, 2/148.) buyururken bir taraftan talep edilmesi gereken şeyler noktasında mutlak iyiye, güzele ve sonsuz olana işaret etmiş, diğer taraftan da başkasında görülen bir güzelliğin aynısıyla yetinmemeyi, daha fazlası için yarışmayı salık vermiştir. Yani burada başkasının durmasını, hele hele gerilemesini istemek yoktur. Aksine o nereye ulaşırsa ulaşsın onu geçme azmi vardır. Hatta bu açıdan düşünüldüğünde muhatabın daha çok ilerlemesi, daha fazlasına sahip olması tercih edilir. Çünkü bireyin hedefi gıpta ettiği kardeşinin ilerisine geçmektir. Nitekim Peygamberimiz, “Ancak şu iki kişiye gıpta edilir.” diye başladığı hadisin başka bir varyantında, kendisine Kur’an ilmi verilen kimseye gıpta eden kişinin, “Eğer bu adama verilenin bir benzeri bana da verilseydi, onun yaptığını ben de yapardım.”; kendisine mal verilen kimseye gıpta eden kişinin de, “Eğer bu adama verilenin bir benzeri bana da verilseydi, ben de onun yaptığını yapardım.” şeklinde gıpta ettiğinden söz eder. (B7528 Buhârî, Tevhîd, 45; B5026 Buhârî, Fedâilü’l- Kur’ân, 20.)
Bir başkasında gördüğü güzel bir vasıf veya arzulanan bir nimet karşısında kişinin gösterebileceği ikinci tepki ise üzüntüdür. “Onda var ama bende yok!” şeklindeki çekememezlik ile başlayan bu tavır, eğer hemen gıpta veya hayırda yarışma şekline dönüştürülemez ise kısa sürede, “Bende yoksa onda da olmasın.” hissine dönüşüverir. Bunun da bir adım ilerisinde, “Başka kimsede değil sadece bende olsun!” aşaması vardır. İşte bu his, hasettir.
Allah Teâlâ insanda var olan haset duygusunun ve üstünlük yarışının hayırlı şeylerde ve iyi yönde olması gerektiğine işaret etmektedir. Diğer taraftan haset duygusunun ve bu duyguya hizmet edecek çabanın istenmeyen sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekerek kesin bir uyarıda bulunur: “Yoksa onlar, Allah’ın lütfundan verdiği şeyler için insanlara haset mi ediyorlar?” (Nisâ, 4/54.) Hatta daha net ve kesin uyarılarda da bulunur: “Allah’ın sizi, birbirinizden üstün kıldığı şeyleri (başkasında olup da sizde olmayanı kıskanarak) arzulamayın...” (Nisâ, 4/32.)
Kin ve haset kardeşlik bağını içeriden yorar. Dışarıdan nazik görünürken içimizde birinin başarısızlığını bekliyor olabiliriz. Bunu fark ettiğimizde kendimize karşı dürüst olalım. O kişinin hakkını korumaya devam edelim; hoşumuza gitmedi diye emeğini inkâr etmeyelim.
İş yerinde bir başkasının yükselmesi veya aile içinde birinin takdir görmesi bizi haksızlığa sürüklemesin. Gerçek bir adaletsizlik varsa somut bilgiyle konuşuruz. Fakat her başkasına verilen fırsatı bize karşı yapılmış bir hakaret saymayız. Kendimizi geliştirecek doğru yola odaklanalım.
Nimeti fark etmek kıyasın sesini azaltabilir
عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “إِذَا نَظَرَ أَحَدُكُمْ إِلَى مَنْ فُضِّلَ عَلَيْهِ فِى الْمَالِ وَالْخَلْقِ، فَلْيَنْظُرْ إِلَى مَنْ هُوَ أَسْفَلَ مِنْهُ مِمَّنْ فُضِّلَ عَلَيْهِ.”
Ebû Hüreyre’den rivayet edildiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “(Şayet) biriniz, mali imkânlar bakımından ve bedenen kendisinden daha iyi durumda olanlara (imrenip) bakacak olursa; bir de (bu yönlerden) kendisinden daha kötü durumda olanlara baksın!” (B6490 Buhârî, Rikâk, 30; M7428 Müslim, Zühd, 8)
Haset eden kişi, bir anlamda Allah’ın takdirine itiraz ediyor gibidir. Zira kıskandığı kişi için Allah tarafından takdir edilmiş bir nimetin veya iyi bir vasfın yok olmasını istemek aslında bu karara itiraz etmektir. Halbuki dünya nimetlerinin insanlar arasında ne şekilde paylaşılacağı Rabbimizin yetkisindedir: “Rabbinin rahmetini onlar mı bölüştürüyorlar? Dünya hayatında onların geçimliklerini aralarında biz paylaştırdık. Birbirlerine iş gördürmeleri için, kimini kimine, derece derece üstün kıldık. Rabbinin rahmeti, onların biriktirdikleri şeylerden daha hayırlıdır.” (Zuhruf, 43/32.)
Diğer taraftan haset eden insan, kıskandığı kişi veya kişileri daima araştırır, soruşturur, her zaman bir tecessüs hâlinde bulunur. Onun sahip olduğu nimetleri öğrendikçe üzülür, endişelenir, sıkıntıya düşer. Hâlbuki aslında kendisi muhatabının sıkıntı, endişe ve üzüntü içinde bulunmasını istemektedir. Ancak muhatabının bundan haberi bile yoktur. Dolayısıyla denilebilir ki hasedin zararı ancak kişinin kendisine olur. Bazıları beslediği bu hissin yoğunluğuna göre dinî olsun dünyevî olsun asıl vazifelerini bırakıp artık bir hasım, hatta bir düşman hâline getirdiği muhatabının durumunu takip etmeye ve daha kötüsü bütün vaktini buna hasretmeye başlar. Böylece kendi amellerini ihmal eder. Ya da şeklen ihmal etmese bile onlardan bir tat, bir feyiz alamaz hâle gelir.
Hasedin mahiyeti, yönü, kontrol altına alınabilirlik derecesi, hayra sevk edilme gayreti insandan insana farklılık gösterir. Kimisinde gelip geçer, kimisinde gıptaya veya iyilik yarışına dönüşür, kimi insanda ise kalıp yerleşir; bütün benliğine, hayat tarzına, dünya görüşüne hâkim olur. Bu hissin, insanın hem dünyası hem de âhireti için tehlikeli olan ve her iki hayatı da zehre çevirip kâbusa döndürecek şekli, özellikle bu sonuncu şekildir. Bu tehlike, tek tek insanlar açısından olduğu kadar, toplum için de söz konusudur. Nitekim Peygamberimiz, “Önceki ümmetlerin hastalıklarından olan haset ve kin size de bulaştı...” (T2510 Tirmizî, Sıfatü’l- kıyâme, 56; HM1412 İbn Hanbel, I, 164.) buyurarak Müslümanları uyarmıştır.
Kullarına karşı beslediği sonsuz sevgi ve merhametten dolayı Allah Teâlâ, hasedin zararlarına karşı inananları uyarmak üzere hem cennette hem de yeryüzünde işlenen suçların haset düşüncesinden kaynaklandığına işaret eden çeşitli kıssalar anlatır. Bu meyanda, yaratılışın başlangıcında, insanlığın atası henüz yeryüzüne indirilmemişken Allah’a karşı işlenen ilk günah hasetten; İblis’in Hz. Âdem’e hasedinden kaynaklanmıştır. Kibrinden dolayı küfre giren İblis, Âdem’i nail olduğu nimetlerden mahrum etmek ve onu cennetten çıkarmak için çalışmaya başlamış, bunda başarılı da olmuştur. (Bakara, 2/30-36.) Yeryüzüne indirilen insan nesli içinde işlenen ilk günahın sebebi de, bir insanın gözlerini, onu kardeş katili yapacak kadar bürüyüp kör eden hasettir. Kabil ve Hâbil, Allah’a yaklaşmak için O’na birer kurban sunmuştur. Ancak kurbanı kabul edilmeyen Kabil, kardeşi Hâbil’i kıskanmış ve neticede onu öldürmüştür. (Mâide, 5/27-30.)
Başkasının acısını kendimizi iyi hissetmenin malzemesi yapmadan kendi nimetlerimizi fark edelim. Sağlığımızın, güvenli bir gecenin, bir yakınımızın varlığının ve öğrenme imkânımızın kıymeti vardır. Yalnız daha fazlasına bakmak bunları görünmez kılabilir.
Sosyal medyada izlediğimiz hayatların tamamını bilmediğimizi unutmayalım. Bir görüntü, insanın bütün yükünü ve imtihanını göstermez. Kendimizi bu parçalarla sürekli kıyaslamak yerine gündelik hayatımızdaki gerçek ilişkilere ve sorumluluklara dönelim. Şükür, gayretten vazgeçmek değildir; gayret ederken eldeki nimeti inkâr etmemektir.
Haset duygusunu yanlış davranışa taşımayalım
عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “...لاَ يَجْتَمِعَانِ فِى قَلْبِ عَبْدٍ: الْإِيمَانُ وَالْحَسَدُ.”
Ebû Hüreyre’den rivayet edildiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “...Bir insanın kalbinde iman ile haset bir arada bulunmaz.” (N3111 Nesâî, Cihâd, 8)
Haset, hem bireysel hem de toplumsal ölçekte pek çok zararlı netice doğurmaktadır. Zira birbirine haset eden insanlardan kurulu bir toplumda artık sosyal barış, adalet, hoşgörü, birlik ve beraberlik gibi güzel hasletlerden bahsetmek mümkün olmaz. Hatta bu kayıpların ötesinde toplumu oluşturan insanlar, din ve inanç gibi aslî konularda da sırf haset yüzünden büyük zararlara uğrayabilirler. Nitekim Rabbimiz, bizlere ders olması için Kureyş müşriklerinin bu hâlinden bahisle şöyle buyurur: “Onlar, kendilerine bilgi geldikten sonra, aralarındaki kıskançlık yüzünden ayrılığa düştüler. Eğer (azabın) belli bir süreye kadar (ertelenmesi ile ilgili olarak) Rabbinden bir söz geçmiş olmasaydı, aralarında hemen hüküm verilirdi...” (Şûrâ, 42/14.)
Ehl-i kitabın kendi içlerinde sırf haset yüzünden düştükleri durum, İslâm’a ve Müslümanlara karşı tavırlarını da etkilemiştir: “Kitap ehlinden birçoğu, hak kendilerine belirdikten sonra dahi, içlerindeki hasetten ötürü sizi imanınızdan sonra küfre döndürmek isterler...” (Bakara, 2/109.) Münafıkların Müslümanlara karşı haset besleyerek onlar hakkında kötü plan ve düşüncelere dalmaları ise Kur’ân-ı Kerîm’de şöyle anlatılmaktadır: “Size bir iyilik dokunursa, bu onları üzer. Başınıza bir kötülük gelse, ona sevinirler. Eğer siz sabırlı olur, Allah’a karşı gelmekten sakınırsanız, onların hileleri size hiçbir zarar vermez. Çünkü Allah onların işlediklerini kuşatmıştır.” (Âl-i İmrân, 3/120.)
Hasedin inanç ile çelişen ve inanan kişiye karşı kötü niyet beslemeyi beraberinde getiren yapısından dolayı Peygamberimiz, “...Bir insanın kalbinde iman ile haset bir arada bulunmaz.” (N3111 Nesâî, Cihâd, 8.) buyurmuştur. Peygamberimiz, insanların bir arada kardeşçe yaşamalarını engelleyen ve Müslüman’a yakışmayan kötülükler arasında zanla hareket etmek, birbirinin eksikliklerini görmeye ve işitmeye çalışmak, özel ve mahrem hayatı araştırmak, birbirine sırt çevirip küsmek, kin ve nefret beslemek gibi özelliklerin yanında hasedi de saymıştır (Âl-i İmrân, 3/14.).
Haset duygusunun böylesine bireysel ve toplumsal zararlara yol açacağını bilen bir insan, öncelikle bunun ortaya çıkmasına engel olmaya çalışır veya en azından kendisini onun etkilerinden koruyacak çareler arar. Hemen belirtmek gerekir ki bu yönde atılacak ilk adım, hasedi doğuran sebeplerin bilinmesidir. Çocukluktan itibaren bu konuda verilmesi gereken eğitime mutlaka dikkat edilmelidir. Haset, başta dinî duygu ve bilgi eksikliği olmak üzere, kontrol altına alınmayan ve sınır konulmayan dünyalık elde etme çabası, aşırı hırs, ihtiras, açgözlülük, kıskançlık, çekememezlik, düşmanlık, kin ve öfke, kibir, tembellik ve cimrilik gibi her biri Kur’an’da ve hadislerde tek tek eleştirilmiş kötü duygu ve düşünceleri besleyen psikolojik bir problemdir.
Gönlümüzdeki bir daralmayı besleyip iftiraya, engellemeye veya alaya dönüştürmek yeni bir haksızlık doğurur. İçimizde ne yaşarsak yaşayalım başkasının hakkını korumakla yükümlüyüz. Kıskandığımız kişi hakkında konuşurken daha da dikkatli olalım; dilimiz nefsimizin savunucusuna dönüşmesin.
Bugün içimizde haset uyandıran bir karşılaşmayı düşünelim. O kişi için hayır dileyelim, onda gördüğümüz güzel emeği adaletle teslim edelim ve kendi hayatımız için yapılabilir bir hedef seçelim. Başkasının nimetinin eksilmesini bekleyerek huzur bulamayız. Rabbimizin verdiğine şükredip doğru yolda ilerlemek gönlümüze daha temiz bir yön açar.
Gönlümüzü Rabbimize açalım
Allah’ım! Kalbimizi hasetten, kinden ve başkasının hayrına karşı daralmaktan arındır. Nimetlerine şükretmeyi, kardeşimizin sevincine sevinmeyi ve hayırda gayret etmeyi bize nasip et. Hakkı kıskançlığımız yüzünden inkâr etmekten Sana sığınırız.
Rabbimiz! Çocuklarımızı sürekli kıyasla yaralamayalım. Her birinin emeğini ve imkânını adaletle gözetelim. İşimizde, ailemizde ve arkadaşlığımızda başkasını engellemek yerine doğru gelişmenin yolunu arayalım.
Ya Rabbi! Bize verileni hayırda kullanmayı, verilmediğinde de isyana ve haksızlığa düşmemeyi nasip et. Dilimizi iftiradan, elimizi engellemeden, gönlümüzü bitmeyen rekabetten koru. Bizi kardeşliği samimiyetle yaşayan, temiz bir kalple rızanı arayan kullarından eyle. Âmin.
Kaynak: Diyanet kaynak metni, 3. cilt, 567–578. sayfalar. Ayet ve hadislerin asıl kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir. Arapça ayet metni: Tanzil Project, Uthmani 1.1, CC BY 3.0; meal: Diyanet İşleri Başkanlığı.
