Hadislerle İslâm.. "Doğru Sözlü Olmak: Her Zaman Doğru Konuşmak" Konulu Hadislerle İslâm Vaazı sitemize eklenmiştir..
Doğru Sözlü Olmak: Her Zaman Doğru Konuşmak
Hamd, hakikati seven ve kullarını doğruluğa çağıran Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, güvenilirliğiyle gönüllerde yer bulan Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.
Kıymetli kardeşlerim! Doğruyu söylemek bazen rahatımızı bozabilir. Yetiştiremediğimiz işi, yaptığımız hatayı veya aldığımız yanlış kararı açıklamak nefsimize ağır gelir. O anda küçük bir yalanla günü kurtarmak isteriz. Fakat o sözün ardından güveni korumak için daha büyük bir çabaya ihtiyaç duyabiliriz.
Doğruluk, yalnız başkasına yönelttiğimiz bir beklenti değildir. Kendi sözümüzü, haberlerimizi ve kendimizi anlatışımızı da kapsar. Bugün kaç yalan duyduğumuzu konuşmaktan önce kendi hayatımızda gerçeği eğip büktüğümüz yerlere bakalım. Allah’ın yardımıyla daha açık ve daha güvenilir bir yol seçebiliriz.
Doğruluk içimizde sağlam bir yol oluştursun
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ، فَإِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِى إِلَى الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِى إِلَى الْجَنَّةِ، وَمَا يَزَالُ الرَّجُلُ يَصْدُقُ وَيَتَحَرَّى الصِّدْقَ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ صِدِّيقًا، وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ، فَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِى إِلَى الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِى إِلَى النَّارِ، وَمَا يَزَالُ الرَّجُلُ يَكْذِبُ وَيَتَحَرَّى الْكَذِبَ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ كَذَّابًا.”
Abdullah (b. Mes’ûd) tarafından nakledildiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: “Doğruluktan ayrılmayın. Çünkü doğruluk (insanı) iyiliğe, iyilik de cennete götürür. Kişi devamlı doğru söyler ve doğruluktan ayrılmazsa Allah katında ‘doğru/sıddîk’ olarak tescillenir. Yalandan sakının! Çünkü yalan (insanı) kötülüğe, kötülük de cehenneme götürür. Kişi devamlı yalan söyler, yalan peşinde koşarsa Allah katında ‘yalancı/kezzâb’ olarak tescillenir.” (M6639 Müslim, Birr, 105)
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَقُولُوا۟ قَوْلًا سَدِيدًا يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَٰلَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا
Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve doğru söz söyleyin ki Allah sizin işlerinizi düzeltsin ve günahlarınızı bağışlasın. Kim Allah'a ve Resülüne itaat ederse, muhakkak büyük bir başarıya ulaşmıştır. (Ahzâb 33/70–71)
İslâm nuru, Mekke topraklarını aydınlatmaya başlayalı üç yıl olmuştu. Bu esnada sayıları az da olsa müminler, gizliden gizliye Allah’a kulluk ediyor ve ibadetlerini yerine getirmeye çalışıyorlardı. Risâlet dördüncü yılına girerken Allah, Elçisi’nden daveti daha da genişletmesini, yakın akrabalarını uyarmasını istedi. Bu gerçekten zor bir görevdi. Acaba nasıl bir tepki vereceklerdi? Allah Resûlü’nün (sav) davetini kabul edip sahte ilâhlarını bırakacaklar mıydı, yoksa atalarının dininde ısrar mı edeceklerdi?
Resûlullah (sav), önce en yakın akrabalarını yani Abdülmuttalib oğullarını İslâm’a davet etti. Sonra da Safâ tepesindeki yüksekçe bir yere çıkıp olanca sesiyle, “Yâ Sabâhâh! Yâ Sabâhâh!” diye haykırdı. Araplar bu kelimelerin ne anlama geldiğini çok iyi bilirlerdi. Düşman saldırısının an meselesi olduğunun haykırışlarıydı bunlar. Hz. Muhammed’in bu çağrısını işitenler gelip karşısına dizildiler. Gidemeyenler de olup bitenleri öğrenmek için adamlarını gönderdiler. Resûlullah (sav), “Ben size, ‘Şu vadinin arkasında size saldırmak isteyen süvari birlikleri var.’ desem bana inanır mısınız?” diye sordu. Hep bir ağızdan, “Evet, inanırız... Biz senin bugüne kadar yalan söylediğini hiç görmedik.” diye karşılık verdiler. “O zaman,” dedi Peygamberimiz, “Ben sizi şiddetli bir azaba karşı uyarıyorum.” Bu, belki de kalabalığın hiç beklemediği bir şeydi, bocaladılar. Resûlullah’a (sav) önce amcası Ebû Leheb karşı çıktı, sonra da diğerleri. (B4770 Buhârî, Tefsîr, (Şuarâ) 2; M508 Müslim, Îmân, 355.) Halbuki onlar çok iyi biliyorlardı ki Hz. Muhammed (sav), o güne kadar herhangi bir şekilde yalan söylememişti ve o gün de yalan söylemiyordu. Zaten ona, “Yalan söylüyorsun.” da diyememişlerdi. Çünkü o, doğruluk timsaliydi, “Muhammedü’l-Emîn” idi.
Sevgili Peygamberimiz, “emin” vasfıyla bilinip, doğruluğun müşahhas bir örneği olduğu gibi, onun temsil ettiği İslâm dini de bir erdem olarak doğruluğu benimsemiş ve teşvik etmiştir. İslâm dininde, Allah’a ve Peygamberi’ne inanarak özü sözü bir olanlar anlamında “sadıklar” için çeşitli mükâfatlar hazırlanmıştır. (Hadîd, 57/19; Ahzâb, 33/24.) Zira imanla doğruluk arasındaki sıkı bağ, başta insanın Rabbine karşı sadık olmasını, O’nu tasdik etmesini, sonra da niyet ve eylemleriyle tutarlı ve doğru bir yol izlemesini gerektirmektedir. Ancak bu şekilde sırât-ı müstakîme (Fâtiha, 1/6.) yani dosdoğru yola ulaşılabilir. Bu nedenle söz ve davranışlarında dosdoğru olup yalandan kaçınmak, Peygamberimizin en önemli özelliklerinden biri olduğu kadar müminlerin de en belirleyici vasfı hâline gelmiştir. Söz gelimi bir mümin hoşlanılmayan bazı özelliklere sahip olabilir, olaylar karşısında korkak tavırlar sergileyebilir ama onun yalancı biri olması asla kabul edilemez. (MU1832 Muvatta’, Kelâm, 7.) Çünkü müminin kalbi, imanın ve doğruluğun merkezi olmalıdır. Nasıl ki küfrün yuvalandığı bir kalpte iman, hıyanetin kök saldığı bir kalpte emanet bulunmazsa, yalanın kararttığı bir kalpte de doğruluk barınamaz. Zira Peygamberimiz, “Bir kişinin kalbinde aynı anda iman ile küfür, doğruluk ile yalancılık, hıyanet ile emanet bir arada bulunmaz.” (HM8577 İbn Hanbel, II, 349.) buyurmuş, “Mümin yalan söyler mi?” sorusuna ise şu cevabı vermiştir: “Konuştuğu zaman yalan söyleyen kimse, Allah’a ve âhiret gününe (tam mânâsıyla) inanmamıştır.” (KU8993 Müttakî el-Hindî, Kenzü’l-ummâl, III, 874.)
Hadiste sürekli doğru söylemenin insanı bir ahlâka taşıdığı anlatılıyor. Bir kez dürüst olmakla bütün yol bitmez; zorlukta da aynı ölçüyü korumaya çalışırız. Kârımız azalacak, kusurumuz görünecek veya beklentimiz gerçekleşmeyecek olsa bile gerçeği çarpıtmamayı öğreniriz.
İşimizin eksiğini açıkça söylemek, sattığımız malın kusurunu anlatmak ve verdiğimiz bilginin sınırını belirtmek bu yolun içindedir. Bilmediğimizde “Bilmiyorum” diyebilmek de doğruluktur. Her soruya cevap vermeye çalışan bir görünüş uğruna insanları yanlış yönlendirmeyelim. Güven, kusursuz görünmekten daha kıymetli bir emanettir.
Her duyduğumuzu doğru sanmayalım
عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “كَفَى بِالْمَرْءِ إِثْمًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ.”
Ebû Hüreyre’den nakledildiğine göre, Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: “Her duyduğunu söylemesi kişiye yalan olarak yeter!” (D4992 Ebû Dâvûd, Edeb, 80)
İnsanın söz ve davranışlarında doğruluğu esas alıp yalandan kaçınması hem dinî/ahlâkî hem de dünyevî açıdan gereklidir. Fert ve toplumun sağlıklı bir hayata sahip olması için insan ilişkilerinde yalandan uzak durularak dürüstlüğün esas alınması gerekir. Zira bir toplumda yalan, dedikoduya, dedikodu da insanların birbirine karşı nefret beslemesine ve nihayetinde düşmanlığa yol açar. İnsanların kamplara ayrıldığı ve düşmanlığın hüküm sürdüğü bir ortamda ise emniyet içinde yaşamak imkânsız hâle gelir. Dolayısıyla, bireysel ve toplumsal açıdan huzurlu olmak için yalandan sakınmak önemlidir. Bu durum, bireylerin kendi iç tutarlılıklarını sağlayarak vicdanen rahat olmaları için de gereklidir. Yalan, insan fıtratına aykırı olduğu için, günah kirinden uzak, saf bir mümin kalbi yalan söylenirken rahatsız olur, doğruluk karşısında ise sükûnet bulur. (T2518 Tirmizî, Sıfatü’l- kıyâme, 60.) Allah Resûlü bu durumu şu sözlerle ifade etmiştir: “Seni şüphelendireni bırak, şüphelendirmeyene bak. Çünkü doğruluk kalbin (tereddütsüz biçimde) huzura ermesidir. Yalancılık ise şüpheden ibarettir.” (T2518 Tirmizî, Sıfatü’l- kıyâme, 60.) Bu sükûneti sağlamak adına insan konuştuğu zaman dikkatli davranmalı, her düşündüğünü ve duyduğunu dile getirmede acele etmemelidir. Aksi hâlde buna yalanın karışma ihtimali çok yüksektir. Allah Resûlü (sav) insanları bu duruma düşmekten şu sözleri ile uyarmaktadır: “Her duyduğunu söylemesi kişiye yalan olarak yeter!” (D4992 Ebû Dâvûd, Edeb, 80.)
Söz ve davranışlarıyla ümmeti için “en güzel örnek” olan Sevgili Peygamberimiz, kendisi yalandan uzak durduğu gibi, müminlere de yalanı yasaklamış, yanında birisi yalan söylese o kişinin hemen tevbe edip günahından arınmasını istemiştir. (T1973 Tirmizî, Birr, 46.) Çünkü Peygamberimiz, yalan söyleyen kişinin münafıklığın üç alâmetinden birini taşıdığını haber vermektedir: “Münafığın alâmeti üçtür: Söz söylediği zaman yalan söyler, vaad ettiği vakit sözünde durmaz, kendisine bir şey emanet edildiği zaman hıyanet eder.” (B6095 Buhârî, Edeb, 69.) Bununla birlikte Efendimiz (sav) yalanın insan ilişkilerine verdiği zararı şöyle dile getirmektedir: “Bir konuda seni tasdik ettiği (sana inandığı) hâlde kardeşine yalan söylemen ne kadar büyük bir ihanettir!” (D4971 Ebû Dâvûd, Edeb, 71.)
Yalan konusunda çok hassas davranan Allah Resûlü, (sav) insanları yalandan ve ona götürebilecek her türlü davranıştan sakındırmıştır. Hatta bunlara, birçok kimsenin önemsemediği, çocuklara yalan söylemeyi ve yalan söyleyerek şaka yapmayı da dâhil etmiştir. Nitekim bir defasında Resûlullah (sav), bir annenin çocuğunu çağırıp, “Gel sana bir şey vereceğim.” dediğini işitince kadına, “Ona ne vereceksin?” diye sormuş, “Kuru hurma.” cevabını alınca da şöyle buyurmuştur: “Dikkatli ol, ona bir şey vermemiş olsaydın, bu senin için bir yalan olarak yazılacaktı.” (D4991 Ebû Dâvûd, Edeb, 80.) Öte yandan Allah Resûlü (sav), “Yalancılıktan kaçının. Çünkü ister ciddi olsun, isterse şaka yollu olsun yalan söylemek Müslüman’a yakışmaz.” buyurarak konunun ne kadar önemli olduğunu vurgulamıştır. (İM46 İbn Mâce, Sünnet, 7.) O, doğru sözlülük konusunda o kadar titizdir ki, “İnsanları güldürmek için yalan söyleyen kimselere yazıklar olsun.” buyurarak, (D4990 Ebû Dâvûd, Edeb, 80; T2315 Tirmizî, Zühd, 10.) şaka yaparak da olsa bir insanın yalanı terk etmediği sürece tam anlamıyla mümin olamayacağını haber vermiştir. (HM8615 İbn Hanbel, II, 353.) Rabbini tasdik ederek böylece hem kendisini yaratana, hem de tüm mahlûkata karşı dürüst davranma sözü veren mümine yalan söylemek yakışmaz. Zira Peygamber Efendimizin tanımıyla, “insanların kendisinden emin olduğu kişi” olan mümin, (T2627 Tirmizî, Îmân, 12; N4998 Nesâî, Îmân, 8.) aynı zamanda Allah’a inanan ve O’na ibadet eden insandır. Ancak yalan söylemek, yapılan ibadetlerin şuuruna tam olarak varılamadığını gösterir. Bu şekilde yalanla ibadetler de âdeta tehlikeye atılmaktadır. Nitekim Allah Resûlü (sav), oruçlu olduğu hâlde yalanı terk etmeyen şahısların aç ve susuz kalmalarına Allah’ın ihtiyacı olmadığını bildirmiştir. (B1903 Buhârî, Savm, 8.) Böylelerinin oruçtan nasibi sadece aç ve susuz kalmak olabilir. (DM2748 Dârimî, Rikâk, 12.) Oysa başta namaz (Ankebût, 29/45.) ve oruç (Bakara, 2/183.) gibi en önemlileri olmak üzere ibadetler, Müslümanları daha iyi bir kul olmaya sevk etmelidir.
Bir haberi çok kişinin paylaşması onun doğruluğunu ispatlamaz. Özellikle bir insanı suçlayan, korku uyandıran veya din adına kesin hüküm veren bir bilgi önümüze geldiğinde duralım. Kaynağını araştıralım; bilmediğimiz kısmı kesinmiş gibi anlatmayalım.
Yanlış bir bilgiyi daha önce paylaşmışsak mahcubiyetimizi gerçeğin önüne koymayalım. Ulaştığımız kişilere düzeltmesini gönderelim. Doğruyu aramak yalnız başkasının hatasını yakalamak değildir; kendi yanlışımızı da görünür biçimde onarmaya razı olmaktır. Çocuklarımız bunu gördüğünde dürüstlüğün güçlü bir örneğini öğrenir.
Şüpheli sözden uzak duracak bir vicdan yetiştirelim
عَنْ أَبِى الْحَوْرَاءِ السَّعْدِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِلْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ مَا حَفِظْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) ؟ قَالَ: حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “دَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لاَ يَرِيبُكَ، فَإِنَّ الصِّدْقَ طُمَأْنِينَةٌ وَإِنَّ الْكَذِبَ رِيبَةٌ.”
Ebu’l-Havrâ’ es-Sa’dî anlatıyor: “Hasan b. Ali’ye, ‘Resûlullah’tan (sav) ne öğrendin?’ diye sordum. Dedi ki, ‘Resûlullah’tan (sav) şunu öğrendim: Seni şüphelendireni bırak, şüphelendirmeyene bak. Çünkü doğruluk kalbin (tereddütsüz biçimde) huzura ermesidir. Yalan ise şüpheden ibarettir.’” (T2518 Tirmizî, Sıfatü’l-kıyâme, 60)
Müslüman’ın en temel vasıflarından biri olan doğruluk, şahitlik, alışveriş, ticaret gibi durumlarda daha fazla önem kazanmaktadır. Bu yüzden Resûlullah (sav) Kur’an’ın da putlarla birlikte zikrederek men ettiği yalan şahitliği, (Hac, 22/30.) Allah’a şirk koşmaya denk tutarak, (D3599 Ebû Dâvûd, Kadâ’ (Akdiye), 15; T2299 Tirmizî, Şehâdet, 2.) şartlar ne olursa olsun, şahidin gördüğünü olduğu gibi söylemesini istemiştir. (Sİ275 İbn Hıbbân, Sahîh, I, 509.) Çünkü bile bile bir insanın hakkının yenmesine vesile olmak, ona zulmetmekle eşdeğerdir. Sevgili Peygamberimiz, büyük günahların en ağırını sayarken Allah’a şirk koşmayı ve anne-babaya itaatsizliği zikrettikten sonra birden doğrularak, “İyi dinleyin bir de yalan söylemek ve yalan şahitlik yapmaktır.” buyurmuştur. Bu sözü o kadar çok tekrarlamıştır ki, orada bulunan sahâbîlerden biri, Allah Resûlü’nün (sav) neredeyse hiç susmayacağını zannetmiştir. (B5976 Buhârî, Edeb, 6.)
Dürüst davranmak ve doğruyu söylemek ticaret hayatının da en önemli ilkesidir. Bu yüzden Peygamberimiz, müminlerin ticaret yaparken yalandan sakınmalarını şöyle öğütlemiştir: “Eğer bir satıcı, doğru söyler ve gerekli açıklamalarda bulunursa, alışverişi bereketlendirilir. Eğer yalan söyler ve kusurları gizlerse, alışverişinin bereketi yok olur.” (N4462 Nesâî, Büyû’, 4; DM2575 Dârimî, Büyû’, 15.) Efendimiz (sav) bir gün Müslümanları ticaret yaparken görünce, “Ey tacirler!” diye seslenmiş, oradakiler kendisine dikkat kesilince de Allah’tan korkmayan ve doğruluktan ayrılan tacirlerin kıyamet gününde haddi aşan günahkârlar olarak diriltileceğini bildirmiştir. (T1210 Tirmizî, Büyû’, 4; İM2146 İbn Mâce, Ticâret, 3.) Resûlullah (sav), müminleri alışveriş esnasında yalan yere yemin etmekten de özellikle sakındırmış, Allah’ın kıyamet gününde, yalan yere yeminlerle malını satmaya çalışan kimselerin yüzüne bakmayacağını ve onlarla konuşmayacağını haber vermiştir. (M293 Müslim, Îmân, 171.)
Allah Resûlü (sav), yalan söylemeyi yasakladığı gibi, yalan söyleyenlerin acı akibetlerini de bildirmektedir. O, cehennemlikler arasında yalancıları da sayarak (HM17623 İbn Hanbel, Iv, 162.) yalanları dolayısıyla kıyamet günü yüzlerinin kapkara olacağını söylemiştir. (Sİ5735 İbn Hıbbân, Sahîh, XIII, 44.) Ayrıca Peygamberimiz, yalancıların cehennemde ağır işkencelerle cezalandırıldığını rüyasında görmüş ve söz konusu rüyasını ashâbına anlatarak onları bu gibi davranışlardan sakındırmıştır. (B1386 Buhârî, Cenâiz, 93.)
Kalbimizdeki huzursuzluğu susturmak için hemen bir mazeret aramayalım. Bir anlatımı büyüttüğümüzü, gerçekte olmayan ayrıntılar eklediğimizi veya birinin güveninden yararlandığımızı biliyorsak durabiliriz. Kendimizi çoktan o sözün esiri saymayalım. Gerçeğe dönmenin kapısı açıktır.
Bununla birlikte sürekli vesveseyle yaşayan kişinin her kuşkusunu günah sayması doğru olmaz. Gerçek bilgiyle kuruntuyu ayıralım; bilmediğimiz dinî meselede ehil kişiye danışalım. Doğruluk bize güvenli bir yön verir. Sürekli kendimizi suçlayan bir döngü yerine somut davranışımızı düzeltmeye çalışalım.
Evimizde gerçeği söylemek güvenli olsun
Yalan, insanı dünyada ve âhirette çeşitli sıkıntılara sokmakta, bazı durumlarda söylenen yalan ise çok daha ağır sonuçlar doğurabilmektedir. Bunların başında Allah hakkında yalan söylemek gelir. Kimi insanlar, “Allah bizi ilk yarattığı gibi tekrar yaratamaz.” diyerek Yaratan’ını yalanlamış, (B3193 Buhârî, Bed’ü’l-halk, 1.) hatta ona şirk koşarak iftirada bulunmuştur. (Nisâ, 4/48.) Kur’ân-ı Kerîm, bu tür kimseleri, “Bak nasıl da Allah hakkında yalan uyduruyorlar. Bu, apaçık bir günah olarak onlara yeter.” diyerek uyarmıştır. (Nisâ, 4/50.) “Halbuki Allah’a karşı yalan uydurandan veya onun âyetlerini yalanlayandan daha zalim kim olabilir!” (Yûnus, 10/17.) Allah onlara lânet etmiş, (Hûd, 11/18.) kıyamet gününde yüzlerinin kapkara kesileceğini bildirmiştir. (Zümer, 39/60.) ve onlar asla kurtuluşa da eremeyeceklerdir. (Yûnus, 10/69.)
Peygamberimiz hakkında veya onun adına yalan uydurmak da âhirette ağır cezaları gerektiren durumlar arasındadır. Allah’ı inkâr edip hakkında yalan söyleyenler, Resûlü hakkında yalan söylemekten de geri durmamışlar, onun peygamberliğini, “O delidir.” (Kalem, 68/51.) veya “Şairdir.” (Enbiyâ, 21/5.) diyerek yalanlamak istemişlerdir. Öte yandan İslâm’a inandığını söyleyen bazı kimseler de çeşitli gayelerle Peygamberimizin adını kullanmaktan çekinmemiş, söylemek istediklerini Resûlullah’ın (sav) ağzıyla yaymaya çalışmışlardır. Oysa Allah Resûlü (sav), “Benim adıma yalan söylemek başkasının adına yalan söylemek gibi değildir.” demiş ve “Kim benim adıma kasten yalan söylerse cehennemdeki yerine hazırlansın.” sözleriyle de yalancıları uyarmıştır. (B1291 Buhârî, Cenâiz, 33.) Aynı zamanda o, yalan olduğunu bildiği hâlde bir hadisi doğruymuş gibi nakleden kimselerin de onu uyduranla aynı konumda olduğunu söyleyerek (İM40 İbn Mâce, Sünnet, 5; HM18368 İbn Hanbel, Iv, 250.) konunun ne kadar önemli olduğuna işaret etmiştir.
Çocuğumuz yanlışını anlattığında hemen aşağılıyor veya korkutuyorsak, sonra neden sakladığını da düşünmemiz gerekir. Elbette sorumluluğunu öğretir, gerekli sınırı koyarız. Fakat doğruyu söylediği için onu küçük düşürmeyiz. Böylece dürüstlük yalnız ceza korkusuyla beklenen bir söz olmaktan çıkar.
Bugün bizim de düzeltmemiz gereken bir cümle olabilir. Abarttığımız bir başarı, gizlediğimiz bir eksik veya başkasına attığımız bir suç. Uygun kişiye ulaşalım ve gerçeği söyleyelim. İlk anı zor olsa da ardından güveni yeniden kuracak bir yol açılabilir. Rabbimizin huzurunda yüzümüzü doğruluğa dönelim.
Gönlümüzü Rabbimize açalım
Allah’ım! Bizi doğru sözlü kullarından eyle. Menfaatimiz için gerçeği eğip bükmekten, kusurumuzu yalanla örtmekten ve duyduğumuz her şeyi araştırmadan yaymaktan Sana sığınırız. Bilmediğimizde haddimizi bilmeyi nasip et.
Rabbimiz! Yanlış sözümüzü düzeltmeye cesaret ver. İtibarını zedelediğimiz insanın hakkını onarmayı, güvenini boşa çıkardığımız kişiyle dürüstçe konuşmayı bize kolaylaştır. Evlerimizde çocuklarımız gerçeği söylemekten korkmasın; biz de onlara samimi örnek olalım.
Ya Rabbi! İşimize, sohbetimize ve bütün paylaşımlarımıza doğruluk hâkim olsun. Kalbimizle dilimiz arasındaki mesafeyi kapat. Bizi doğrularla beraber yaşat, doğruluğu iyiliğe ve rızana taşıyan bir ömürle huzuruna kabul eyle. Âmin.
Kaynak: Diyanet kaynak metni, 3. cilt, 393–402. sayfalar. Ayet ve hadislerin asıl kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir. Arapça ayet metni: Tanzil Project, Uthmani 1.1, CC BY 3.0; meal: Diyanet İşleri Başkanlığı.
