Bi’r-İ Maûne: İslâm Davetçilerine Kurulan Hain Tuzak

Hamd, haksız yere dökülen canların hesabını bilen, kalplere sabır ve merhamet veren Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, dostlarının acısını yüreğinde taşıyan Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.

Muhterem kardeşlerim, bazen bir acı karşısında söyleyecek söz bulamayız. İyi bir niyetle yola çıkan insanların ihanete uğraması, geride kalanların gönlünde derin bir yara açar. Bi’r-i Maûne’yi böyle bir hüzünle anacağız.

Bu olay, ilim ve davet için emek veren insanların hayatını, verilen sözün ağırlığını ve acı karşısındaki ahlâkı düşündürüyor. Peygamberimizin hüznünü dinlerken kalbimizi sertleştirmeyelim. Onun acıyı paylaşan yakınlığından kendi ilişkilerimize merhamet taşıyalım.

Bir kaybın gönülde bıraktığı yer

عَنْ عَاصِمٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسًا يَقُولُ:مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) وَجَدَ عَلَى سَرِيَّةٍ مَا وَجَدَ عَلَى السَّبْعِينَ [الَّذِينَ] أُصِيبُوا يَوْمَ بِئْرِ مَعُونَةَ كَانُوا يُدْعَوْنَ الْقُرَّاءَ فَمَكَثَ شَهْرًا يَدْعُو عَلَى قَتَلَتِهِمْ.

Âsım’ın işittiğine göre, Enes (b. Mâlik) şöyle demiştir: “Ben, Resûlullah’ın (sav) Bi’r-i Maûne günü şehit edilen yetmiş sahâbîye üzüldüğü kadar hiçbir seriyyeye üzüldüğünü görmedim. Onlara kurrâ denirdi. Resûlullah (üzüntüsünden dolayı) bir ay boyunca onların katillerine beddua etti.” (M1550 Müslim, Mesâcid ve mevâziu’s-salât, 302)

Recî’ olayının yaşandığı sıralarda Âmir b. Sa’saaoğulları’nın lideri Ebû Berâ’ Âmir b. Mâlik b. Ca’fer de bazı hediyelerle Allah Resûlü’ne gelmişti. Peygamberimiz, “Ben bir müşrikin hediyesini kabul etmem.” diyerek hediyeleri geri çevirdi ve Ebû Berâ’yı İslâm’a davet etti. Ebû Berâ’ Müslüman olmadı fakat buna ilgisiz de kalmadı. Peygamberimizden (sav) kavmini İslâm’a davet etmek üzere kendisiyle birlikte ashâbından birilerini göndermesini istedi. Resûlullah, başlangıçta bu teklife sıcak bakmadı. Çünkü Necidlilerin ashâbına zarar vermelerinden endişe ediyordu. Fakat Ebû Berâ’, onların güvenliklerini sağlayacağına dair kesin söz verdi. (vM1/346 vâkıdî, Meğâzî, I, 346; HS4/137 İbn Hişâm, Sîret, Iv, 137.) Bu arada Ri’l, Zekvân, Usayye ve Lihyânoğulları kabilelerinden gelen bazı kimseler de Müslüman olduklarını ve kavimlerine karşı yardım istediklerini söylemişlerdi. (B3064 Buhârî, Cihâd, 184.)

Peygamberimiz, Ebû Berâ’dan aldığı söz üzerine ashâbdan yetmiş kişiyi onunla birlikte göndermeyi kabul etti. Suffe Ehli’nden olan ve kurrâ ismi verilen bu sahâbîler, Münzir b. Amr es-Sâidî’nin başkanlığında Muttalib adlı bir kılavuzla yola çıktılar. (vM1/346 vâkıdî, Meğâzî, I, 347.) Maûne kuyusuna ulaştıklarında içlerinden Harâm b. Milhan ve iki arkadaşı kafileden ayrıldılar. Zira Resûlullah, beraberlerinde Âmiroğulları’na ulaştırılmak üzere bir mektup göndermişti. Harâm, arkadaşlarından oraya varıncaya kadar kendisini takip etmelerini istedi. Çünkü müşrikler can güvenliği konusunda eman verdikleri takdirde bir sorun oluşmayacak, ancak öldürülmesi hâlinde durumu arkadaşlarına hemen haber vermeleri gerekecekti.

Harâm, arkadaşlarına gereken talimatı verdikten sonra başlarında Ebû Berâ’nın yeğeni Âmir b. Tufeyl’in bulunduğu topluluğa doğru yaklaştı. Onlara Resûlullah’ın elçiliğini kendilerine tebliğ etmesi için eman verip vermeyeceklerini sordu. Fakat daha mektup okunmadan Âmir b. Tufeyl’in işaret verdiği bir adam, ona arkasından yaklaşarak mızrağını sapladı. Bu darbeyle şehitlik mertebesine ulaşacağını anlayan Harâm son nefesinde, “Allâhü ekber! Kâbe’nin Rabbine yemin olsun ki ben kazandım!” diye haykırdı. (B4091 Buhârî, Meğâzî, 29.)

Enes’in hatırası, Peygamberimizin arkadaşlarını ne kadar sevdiğini gösteriyor. Onlar görev listesinde birer isim değildi. Öğrenen, öğreten, çalışan ve sevdikleri bulunan insanlardı. Resûlullah’ın üzüntüsünü dinlerken kaybın insanî ağırlığına yer açalım.

Bir yakını vefat eden kişiye hemen sabırlı olmasını söyleyip ayrılmayalım. Sabrın yanında desteğe de ihtiyacı vardır. Bir işini üstlenmek, hâlini sonraki günlerde de sormak veya sessizce dinlemek anlamlı olabilir. İman, kalbin duygusunu yok etmez; onu Allah’a yöneliş ve merhametle taşımayı öğretir.

Bir kaybın ilk gününde herkes üzüntüsünü ifade eder. Fakat geride kalan insan için hayatın güçlükleri daha sonra da devam edebilir. Evde boş kalan bir yer, çözülecek bir iş veya cevap bekleyen bir çocuk vardır. Böyle zamanlarda büyük sözlerden çok güvenilir bir yakınlık gerekebilir. Yakınımızın neyi anlatmak istediğini dinleyelim; konuşmak istemediği ayrıntıları zorlamayalım. Kendi yaşadığımız acıyla hemen kıyaslayarak onun sözünü kesmeyelim. Bir süre sonra hâlini yeniden sormayı hatırlayalım. Yardım teklifimizi somutlaştırabiliriz: Bir işini onun rızasıyla üstlenmek veya ihtiyacını karşılamaya uygun bir katkı sunmak. Acı aynı hızla geçmez. Birinin hâlâ üzüntü duymasını sabırsızlık diye yargılamayalım. Enes’in naklettiği o derin hüznü duyan gönlümüz, bugün yanımızdaki insanın hüznüne de yer açsın. Sevgili Peygamberimizin dostlarına duyduğu yakınlık, bizim kısa süreli bir taziye cümlemizden daha uzun bir vefaya dönüşsün.

Kardeşlerim, bir acının yanında durmak, o insanın bütün duygularını bizim istediğimiz sıraya koymak değildir. Bazen konuşur, bazen susar; bazen bir hatırayı yeniden anlatmak ister. Onun sözüne sabırla yer açabiliriz. Kendi hayatımızın telaşı içinde bu yakınlığı sürdürmek emek ister. Fakat sevgi de böyle bir emekte görünür olur. Bir ihtiyacını karşılayabileceğimize söz verdiysek tutalım. Tutamayacaksak açıkça haber verelim. Yaslı insanı yeni bir belirsizliğin içine bırakmayalım. Merhametin güven veren tarafı, sözümüzle davranışımızın aynı yerde buluşmasıdır.

Güven, yerine getirilecek bir emanettir

وَأَوْفُوا۟ بِعَهْدِ ٱللَّهِ إِذَا عَٰهَدتُّمْ وَلَا تَنقُضُوا۟ ٱلْأَيْمَٰنَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ ٱللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا إِنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ

Antlaşma yaptığınız zaman, Allah'a karşı verdiğiniz sözü yerine getirin. Allah'ı kendinize kefil kılarak pekiştirdikten sonra yeminlerinizi bozmayın. Şüphesiz Allah yaptıklarınızı bilir. (Nahl 16/91)

Âmir b. Tufeyl, vakit kaybetmeden diğerlerine de saldırmak üzere kabilesinden yardım istedi. Fakat onlar, Ebû Berâ’nın verdiği sözü bozmayacaklarını söylediler. Bunun üzerine Âmir, Süleymoğulları’ndan Usayye, Ri’l ve Zekvân kabilelerinden yardım istedi. Onlar bu talebe hemen karşılık vererek bir araya geldiler ve heyeti kuşattılar. (ST2/52 İbn Sa’d, Tabakât, II, 52.) Sahâbîler her ne kadar, “Vallahi bizim sizden istediğimiz bir şey yok! Biz sadece Peygamberimizin bir işi için yolumuza gidiyoruz!” dedilerse de sözlerini dinletemediler ve müşriklerin saldırısına uğradılar. (B4088 Buhârî, Meğâzî, 29.)

Müşriklerin hazırladığı haince tuzağın tam ortasında kalan Müslümanlar, ölene kadar çarpıştılar. Öldü zannedilerek bırakılan Kâ’b b. Zeyd hariç hepsi şehit edildiler (HS4/138 İbn Hişâm, Sîret, Iv, 138-139.) ve “Allah’ım! Peygamberimize bildir ki biz sana kavuştuk ve senden razı olduk. Sen de bizden razı oldun.” cümleleriyle son nefeslerini verdiler. (M4917 Müslim, İmâre, 147.) Bu sırada Amr b. Ümeyye ve ensardan Münzîr b. Muhammed, olanlardan habersiz kafilenin hayvanlarını otlatıyorlardı. Ashâbın bulunduğu yerin üzerinde kuşların dolaştığını görünce bir sorun olduğuna kanaat getirdiler. Nitekim oraya ulaştıklarında arkadaşlarını kanlar içinde buldular. Ne yapmaları gerektiğine bir an evvel karar vermek zorundaydılar. Amr, durumu Resûlullah’a bildirmeleri gerektiğini söyledi. Buna karşılık arkadaşı, Münzîr b. Amr’ın şehit edildiği bu yerden ayrılıp da kimseye onların ölüm haberlerini veremeyeceğini söyledi. Ardından da müşriklerle çarpışarak şehit oldu. Amr b. Ümeyye ise kendisinin Mudarlı olduğunu söylemesi üzerine öldürülmekten kurtuldu fakat esir alındı. Sonra Âmir b. Tufeyl, annesinin bir köle azat etmeyi vaad ettiğini ve onu yerine getirmek istediğini söyleyerek Amr’ın perçeminden bir tutam kesti ve onu serbest bıraktı. (HS4/138 İbn Hişâm, Sîret, Iv, 138-139.)

Verilen söz, başkasının hayatını emanet ettiği bir dayanak olabilir. Güveni bozmak yalnızca bir cümleyi geri almak değildir; insanı korumasız bırakabilen ağır bir haksızlıktır. Bu kıssadaki ihaneti kınarken kendi sözümüzün ciddiyetini de düşünelim.

Bir çocuğu emanet aldığımızda, bir işi üstlendiğimizde veya bir güvence verdiğimizde bunun sınırını bilelim. Yapamayacağımız şeye söz vermeyelim. Bir risk fark ettiğimizde saklamak yerine sorumlu biçimde haber verelim. Hayırlı bir niyet, güvenlik sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Emanetin ahlâkı tedbir ve dürüstlük ister.

Emanet bazen bir mal, bazen bir bilgi, bazen de doğrudan insan hayatıdır. Bir topluluğa rehberlik ederken veya çocukların eğitimini üstlenirken bu son sorumluluk çok belirgindir. İyi niyetimiz bize bütün şartları bildiğimiz güvencesini vermez. Gereken hazırlığı yapmalı, riskleri saklamamalı ve ehil görüşe açık olmalıyız. Yapamayacağımız bir güvenceyi vermek, başkasını yanlış bir güvenin içine bırakabilir. Bir sorun fark edildiğinde makamı veya itibarı korumaktan önce insanı korumak gerekir. Bunu kendi çevremizdeki küçük işlerde de düşünelim. Bir çocuk bize rahatsız olduğu bir durumu anlattığında dinleyelim. Bir görevli eksikliği bildirdiğinde onu susturmayalım. Hayırlı hizmetin devamı, hatanın konuşulabildiği bir dürüstlükle güçlenir. Bi’r-i Maûne’de ihlal edilen güveni hatırlarken, bugün bize güvenen bir insanın emanetini nasıl taşıdığımızı soralım.

Hayırlı bir topluluğun içinde bulunmak, her kararın kendiliğinden doğru olduğu anlamına gelmez. Soru sorabilmek ve bir eksikliği bildirebilmek önemlidir. İnsanların güvenliğini ilgilendiren bir meselede sessizlik her zaman erdem değildir. Bir yanlış ihtimali varsa saygılı ve açık biçimde konuşalım. Soruyu hemen kötü niyet saymayalım. Doğruyu öğrenmek için kapı açılan bir çevrede emanet daha sağlam korunabilir. Çocuklarımızın ve gençlerimizin yanında da bu örneği yaşayalım. İyiliğe katılırken aklımızı, vicdanımızı ve sorumluluğumuzu kapının dışında bırakmamız gerekmez.

Acı, başka bir masuma yönelmesin

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُونُوا۟ قَوَّٰمِينَ لِلَّهِ شُهَدَآءَ بِٱلْقِسْطِ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَـَٔانُ قَوْمٍ عَلَىٰٓ أَلَّا تَعْدِلُوا۟ ٱعْدِلُوا۟ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرٌۢ بِمَا تَعْمَلُونَ

Ey iman edenler! Allah için hakkı titizlikle ayakta tutan, adalet ile şahitlik eden kimseler olun. Bir topluma olan kininiz sizi adaletsizliğe itmesin. Adil olun. Bu, Allah'a karşı gelmekten sakınmaya daha yakındır. Allah'a karşı gelmekten sakının. Şüphesiz Allah yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır. (Mâide 5/8)

Müşriklerin elinden kurtulur kurtulmaz Medine’ye doğru yola çıkan Amr b. Ümeyye, el-Karkara denilen yerde iki kişiye rastladı. Onların Benî Amir’in Benî Kilâb kolundan, yani Müslüman heyete verdikleri söze riayet etmeyen kabileden olduklarını öğrendiğinde uyumalarını bekledi. Başlarına gelen ihanetin intikamını almak amacıyla onları uykularında öldürdü. Halbuki bu iki kişi Peygamberimiz tarafından eman verilen, yani can ve mal güvenlikleri garanti altına alınan kişilerdi. Fakat Amr b. Ümeyye bunu bilmiyordu. Medine’ye geldiğinde durumu Resûlullah’a anlattı. Peygamberimiz, Amr’a o iki kişiyi öldürmekle hata ettiğini söyledi ve daha sonra diyetlerini ödedi. (HS4/138 İbn Hişâm, Sîret, Iv, 139; ST4/248 İbn Sa’d, Tabakât, Iv, 248.)

Bi’r-i Maûne olayının haberini aldığı gece, Resûlullah’a Recî’de öldürülenler ve Ten’îm’de şehit edilen Hubeyb’in haberi de gelmişti. Peş peşe gelen iki felâket haberi onu çok üzmüştü. En zorda kaldığı zamanlarda bile kimseye lânet okumayan Peygamberimiz, bu defa tarifi mümkün olmayan böyle bir acı karşısında beddua etmekten kendini alamadı: “Allah’ım, Mudar’ı perişan et. Allah’ım, senelerini Yusuf’un kıtlık yılları gibi (çetin) yap. Allah’ım, Allah’a ve Resûlü’ne asi olan Lihyânoğulları, Adal, Kâre, Zi’b, Ri’l, Zekvân ve Usayye’yi sana havale ediyorum.” (ST2/52 İbn Sa’d, Tabakât, II, 53.)

Müşrikler, ashâbına çok düşkün olan Resûlullah’a (Tevbe, 9/128.) öylesine bir acı yaşatmıştı ki kendisinin hizmetinde bulunan ve böylece her hâline şahit olan Enes b. Mâlik, onun Bi’r-i Maûne’de şehit edilen yetmiş sahâbîye üzüldüğü kadar hiçbir seriyyeye üzülmediğini söylemişti. (B6394 Buhârî, Deavât, 58; M1550 Müslim, Mesâcid ve mevâzıü’s-salât, 302.) Bu nedenle Peygamberimiz, bir ay boyunca namazlarında katillere beddua etmişti. (M1552 Müslim, Mesâcid ve mevâzıü’s-salât, 303.)

Ağır bir haksızlık yaşamak insanı derinden sarsabilir. Fakat failin suçu başka bir insanın üzerine yüklenemez. Adaletin sınırı, en çok öfkeli olduğumuz zamanlarda korunmaya muhtaçtır.

Bir topluluğun içinden biri suç işledi diye herkes suçlu olmaz. Bir söylentiye dayanarak hüküm vermeyelim. Hakkı hukuk içinde arayalım, masumların güvenliğini önemseyelim. Yas tutan bir aileyi öfkeye sürükleyen sözler yerine gerçek destek sunalım. Peygamberimizin hüznünü severken onun öğrettiği adaleti unutmayalım. Merhametin kapısı acımız yüzünden kapanmasın.

Haksızlık karşısında insanın içinde ağır bir öfke doğabilir. Bu duyguyu inkâr etmek zorunda değiliz; fakat onu nereye yönelttiğimizden sorumluyuz. Bir haberi duyduğumuz anda bütün ayrıntıları biliyormuşuz gibi hüküm vermeyelim. Acı yaşayan insanların yanında doğrulanmamış iddialar dolaştırmak onların yükünü daha da artırabilir. Hukukî ve güvenilir yolları önemseyelim. Bir başkasının kökenini, inancını veya akrabalığını suçun delili saymayalım. Bizim ailemizden birinin yanlışı bütün yakınlarımızı suçlu yapmayacağı gibi, başkası için de aynı adalet geçerlidir. Çocuklarımıza bu farkı özellikle öğretelim. Kötülüğe kızarken masuma zarar vermemek, güç bir ahlâk sınavıdır. Peygamberimizin kayıp karşısındaki hüznünü dinlerken bu sınavı da düşünelim. Acımız bir başka evin sebepsiz acısına dönüşmesin; adalet isteğimiz merhametimizi bütünüyle susturmasın.

Bir acıyı anarken kullanılan dil, dinleyenin kalbinde iz bırakır. Onu yalnızca intikam arzusuyla doldurabilir veya adalet ve merhamete yöneltebilir. Biz ikinci yolu arayalım. Failin sorumluluğunu açıkça konuşurken masumu onun yanına eklemeyelim. Yardım için güvenilir yola başvuralım. Bir insanın kaybını, başka insanları inciten bir tartışmanın malzemesi yapmayalım. Şehitleri rahmetle anmak, yaşayanların canını ve onurunu daha çok önemsememize de yol açsın. Hatıranın ciddiyeti dilimizde de korunsun.

İlme ve iyiliğe emek vermeyi sürdürmek

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: لَمَّا جَاءَ نَعْيُ جَعْفَرٍ قَالَ النَّبِيُّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) : “اصْنَعُوا لأَهْلِ جَعْفَرٍ طَعَامًا فَإِنَّهُ قَدْ جَاءَهُمْ مَا يَشْغَلُهُمْ.”

Abdullah b. Ca’fer’in naklettiğine göre, Ca’fer’in ölüm haberi gelince Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: “Ca’fer ailesi için yemek hazırlayın, çünkü başlarına kendilerini meşgul edecek bir hâl geldi.” (T998 Tirmizî, Cenâiz, 21)

Sonucu belirsiz olmasına rağmen Uhud Savaşı’nda Müslümanlara galip geldiklerini düşünen müşrikler, tekrar cesaretlerini toplamışlardı. Nitekim Recî’, Bi’r-i Maûne olayları ve Resûlullah’ı öldürme teşebbüsü de bu cesaretlenmenin bir tavrı olarak ortaya çıkmıştı. Müşrikler, Uhud gibi ciddi bir imtihanın yaraları henüz sarılmamışken kurdukları hain tuzaklarla Peygamberimizi yıldırmaya çalışmışlardı. İçlerindeki hırs ve intikam ateşi öylesine alevlenmişti ki ne haram aylara ne de verdikleri söze riayet etmişler ve yetmişten fazla savunmasız insanın ölümüne sebep olmuşlardı. Bu ihanet Allah Resûlü’nü son derece üzmüştü. Zira herhangi bir savaş ortamı olmadan bu kadar kişinin bir anda katledilmesinin izahı yoktu. Daha birkaç ay önce Uhud’da verilen mücadelenin yorgunluğu geçmeden de bunun hesabının sorulması mümkün değildi. Resûlullah, bütün bu olumsuz şartlar altında katilleri Rabbine havale etmekten başka bir çare bulamamış ve günlerce beddua etmişti.

Peygamberimiz, İslâm’a davet uğrunda yaşanan bu acı olaylar ve beraberinde karşılaştığı pek çok sıkıntıya rağmen dinini yaymaya çalıştı. Bu hadiselerden sonra da ümitsizlik, korku ve yılgınlığa düşmeden görevini sürdürdü. Allah Resûlü, sabır ve azminin karşılığını ise Hendek zaferi ile başlayan üstünlük sürecinin sonunda, vefat etmeden önce Arap yarımadasının tamamının Müslümanlaştığını görmekle aldı.

İnsanlara düşkünlüğü, Peygamberimizin hem öğretirken hem bir acıyı paylaşırken taşıdığı merhamette görülüyor. İlim ve davet için emek vermek, insanların güvenliğini ve gerçek ihtiyaçlarını önemsemeyi de gerektirir. Yardıma ihtiyaç duyulan yerde yapılabilir bir iş üstlenelim. İyiliğin yolu, muhatabın hakkını ve onurunu koruyan bir güven içinde sürsün.

Bu hafta bir öğrencinin ihtiyacını fark edelim, bir öğreticinin emeğine destek olalım. Çocuklarımızı güvenilir bilgiyle ve merhametli bir çevreyle buluşturalım. Kaybettiğimiz insanları dua ve hayırla analım. İhanetin hatırası bizi iyilikten vazgeçirmesin; daha dikkatli, daha güvenilir ve daha şefkatli bir hayata yöneltsin.

İlme emek veren insanların hatırası, bugünkü öğrenme ortamımıza da bir soru yöneltiyor. Biz öğrenmek isteyene ne kadar sabır gösteriyoruz? Bir öğrencinin anlamadığı konuyu tekrar sormasını yük mü görüyoruz? Öğretirken kendi adımızın büyümesini mi, muhatabın gerçekten öğrenmesini mi önemsiyoruz? Kurrânın hatırasını anmak, ilme adanmış emeği sevmektir. Bu sevgi bugünün çocuğuna güvenilir bir kitap, doğru bir rehber ve huzurlu bir öğrenme ortamı sağlamakla da yaşayabilir. İmkânımız küçükse bile yapılabilir bir katkı arayalım. Birinin sorusuna vakit ayıralım, bilmediğimizi birlikte araştırmayı teklif edelim. İlmi üstünlük kurmanın veya insanları kendimize bağımlı bırakmanın aracı yapmayalım. Kaybettiğimiz iyilik insanlarını anarken iyiliğin bugün de devamına hizmet edelim. Böylece hatırladığımız acı yalnızca geçmişte kalmaz; daha dikkatli, daha güvenli ve daha merhametli bir hayat için bizi uyandırır.

Bir başka acı hatırasında Ca’fer’in ailesi için yemek hazırlanmasını isteyen Peygamberimizin öğüdünü de duyduk. Bu olay Bi’r-i Maûne’den farklıdır; taşıdığı merhamet ise bugün yaslı her eve yaklaşımımızı düşündürebilir. Geleni ağırlamakla yorulan aileden yeni bir hizmet beklemeyelim. Rızalarını ve ihtiyaçlarını sorarak bir yüklerini paylaşalım. Birlikte dua ederken somut yardımımızı da sunalım. Sevdiğimiz insanların hatırasını yalnız geçmişin hüznünde bırakmayalım. Onlardan aldığımız iman ve merhamet dersini bugünkü sorumluluğumuzda yaşayalım.

Gönlümüzü Rabbimize açalım

Allah’ım, haksız yere canı alınanlara rahmet eyle. Acı içindeki ailelere sabır, güven ve hayırlı destekler ver. Kaybettiğimiz sevdiklerimizi rahmetinle kuşat.

Rabbimiz, sözümüzü emanet bilen bir kalp ver bize. İhanetten, cana kıymaktan, öfkeyle masumu suçlamaktan bizi koru. İlme hizmet edenleri, öğrenen çocukları ve iyilik için yola çıkanları muhafaza eyle. Ailelerimize merhamet, toplumumuza adalet ve yaralı gönüllere ferahlık ihsan et. Peygamberinin acıyı paylaşan yakınlığından bize pay ver; hüznümüz bizi hayırdan ayırmasın. Âmin.

Kaynak: Diyanet kaynak metni, 7. cilt, 97–104. sayfalar. Ayet ve hadislerin asıl kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir. Arapça ayet metni: Tanzil Project, Uthmani 1.1, CC BY 3.0; meal: Diyanet İşleri Başkanlığı.