Hadislerle İslâm.. "Allah ve Resûlü’ne İtaat: Gönülden Bağlanmak" Konulu Hadislerle İslâm Vaazı sitemize eklenmiştir..
Allah ve Resûlü’ne İtaat: Gönülden Bağlanmak
Hamd, kullarını hikmetle yaratan, emirleriyle iyiliğe yönelten ve rahmetiyle doğru yolu gösteren Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, Allah’a bağlılığı hayatıyla öğreten, sevgimizi itaate ve itaati güzel ahlâka dönüştüren Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, ailesine, ashâbına ve onun rehberliğini gönülden kabul eden bütün müminlere olsun.
Aziz kardeşlerim, sevdiğimiz insanın bir sözünü dikkatle dinleriz. Bize iyilik istediğini bildiğimizde tavsiyesine daha fazla önem veririz. Fakat bazen söz, kendi alışkanlığımızı değiştirmeyi gerektirince dinlemek zorlaşır. Doğruyu kabul ederiz, ama hayatımızda o doğruya yer açmayı erteleriz. Allah ve resûlüne itaat konusunu konuşurken tam bu noktaya dönelim. Rabbimizi sevdiğimizi, Peygamberimize bağlı olduğumuzu söylüyoruz. Peki bu sevgimiz, çıkarımızla karşı karşıya geldiğinde hangi yönümüzü değiştirebiliyor?
İtaat, Allah’ın emrini gönülden kabul ederek sorumluluğumuzu yerine getirmeye çalışmaktır. Bu bağlılık, aklımızı ve vicdanımızı kapatmak anlamına gelmez. Bizi yaratan Rabbimizin iyiliğimizi istediğine güvenmek, O’nun gösterdiği ölçüyü nefsimizin her isteğinden daha değerli bilmektir. Peygamberimizin rehberliğini de yalnız geçmişte yaşanmış güzel bir hatıra gibi dinlemeyiz. Onun öğrettiği namazı, dürüstlüğü, merhameti ve adaleti bugünkü hayatımızın ölçüsüne taşırız.
İtaatin faydası kulun kendisinedir
İbn Mes’ûd’un naklettiğine göre Allah Resûlü hutbesinde şöyle buyururdu:
… مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ رَشَدَ، وَمَنْ يَعْصِهِمَا فَإِنَّهُ لاَ يَضُرُّ إِلاَّ نَفْسَهُ وَلاَ يَضُرُّ اللَّهَ شَيْئًا.
“Kim Allah’a ve resûlüne itaat ederse doğru yolu bulmuştur. Kim onlara isyan ederse yalnız kendisine zarar verir; Allah’a hiçbir şekilde zarar veremez.” (Ebû Dâvûd, Salât, 221, 223.)
Bu söz, kulluğun yönünü doğru anlamamıza yardımcı olur. Allah bizim ibadetimize muhtaç değildir. Emrini yerine getirdiğimizde O’nun eksik bir ihtiyacını tamamlamayız; kendimiz doğru bir hayatın yoluna gireriz. İtaatsizlik ettiğimizde de Rabbimize zarar vermeyiz. Yanlışımızın yükünü kendi kalbimizde, ilişkilerimizde ve hesabımızda taşırız. Bu sebeple bir ibadeti Allah’a bir şey kazandırıyormuş gibi düşünmeden, bize lütfedilmiş bir sorumluluk ve yakınlık imkânı olarak yaşayalım.
Namazdaki düzen, günün içinde Rabbimizi hatırlatır. Helâl kazançtaki hassasiyet, başkasının hakkını korur ve gönlümüze huzur verir. Dilimizi gıybetten sakınmak, hem kendi kalbimizi hem insanların itibarını gözetir. İtaatin bütün hikmetlerini her zaman ayrıntısıyla anlayamasak da, Rabbimizin emrinin boşuna olmadığını biliriz. Anlayabildiğimiz hikmetler bizi şükre yöneltsin; anlayamadığımızda da öğrenmeye ve sorumluluğumuzu yerine getirmeye devam edelim.
Kardeşlerim, “Bunu neden yapayım?” diye sorarken yalnız kısa vadeli kazancı ölçü almayalım. Bir doğru davranış bazen daha az kazanmayı, bir hakkı sahibine vermeyi veya nefsimize ağır gelen bir özrü dilemeyi gerektirir. Böyle anlarda imanımızın ölçüsü hayatımıza yaklaşır. İtaat, yalnız kolay olanı seçtiğimiz yerde değil, doğruya sadık kalmak için çaba gösterdiğimiz yerde de anlam kazanır. Rabbimizden, bildiğimiz ölçüyü zor zamanlarda da gözetebilecek samimiyet isteyelim.
Peygamberimizin rehberliği Allah’a götürür
Ebû Hüreyre’nin naklettiği hadiste Peygamberimiz şöyle buyurur:
مَنْ أَطَاعَنِى فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ، وَمَنْ عَصَانِى فَقَدْ عَصَى اللَّهَ…
“Bana itaat eden Allah’a itaat etmiştir; bana isyan eden Allah’a isyan etmiştir.” (Müslim, İmâre, 33.)
Allah’ın elçisi, bize O’nun mesajını ulaştırır. Kur’an’ı öğrenirken Peygamberimizin açıklamalarına, uygulamasına ve güzel örnekliğine kulak veririz. Namazın nasıl kılınacağını, kulluğun nasıl yaşanacağını ve insanlara hangi ahlâkla yaklaşılacağını onun rehberliğinde öğreniriz. Bu yüzden Peygamber sevgisini hayatının öğrettiği değerlerden ayırmak mümkün değildir. Adını hürmetle anarken, bir insanın hakkını gözetmek konusunda söylediklerini de hürmetle kabul edelim.
Rabbimiz bu bağlılığı şöyle ifade eder:
قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ ٱللَّهَ فَٱتَّبِعُونِى يُحْبِبْكُمُ ٱللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
“De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana uyun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Çünkü Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.” (Âl-i İmrân, 3/31.)
Âyet, sevgiyi yalnız bir duygu olarak bırakmaz. Peygambere uyma sorumluluğuna dönüştürür. O hâlde sevgimizin günlük karşılığını arayalım. Bir çocukla konuşurken onun nezaketini, bir anlaşmazlıkta onun adaletini, bir yoksulla karşılaşınca onun merhametini hatırlayalım. Evimizde şefkat göstermeden dışarıda Peygamber sevgisini uzun uzun anlatmak bizi eksik bırakır. Gerçek bağlılık, insanlara karşı davranışımızda da fark edilir.
Sünneti öğrenirken kaynağa özen göstermek de bu sevginin gereğidir. Her duyduğumuz sözü hadis diye aktarmayalım. Güvenilir bir açıklamaya başvuralım, bilmediğimiz konuda ehil bir hocaya soralım. Peygamberimiz adına konuşmanın bir sorumluluğu olduğunu unutmayalım. Ona bağlılık, ona ait olmayan bir sözü ona nispet etmekten sakınmayı da gerektirir. Güzel niyetin yanına doğru bilgiyi koyduğumuzda sevgimiz daha sağlam bir zeminde yaşanır.
Gücümüzü gözeten bir emir
Peygamberimiz emir ve yasakların yerine getirilmesi hakkında şöyle buyurmuştur:
... فَإِذَا نَهَيْتُكُمْ عَنْ شَيْءٍ فَاجْتَنِبُوهُ، وَإِذَا أَمَرْتُكُمْ بِأَمْرٍ فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ.
“Size bir şeyi yasakladığım zaman ondan kaçının. Bir şey emrettiğim zaman gücünüz yettiğince onu yerine getirin.” (Buhârî, İ’tisâm, 2.)
Bu hadis, itaati imkânsız bir yük hâline getirmemeyi öğretir. Dinimiz insanın gerçek gücünü, hastalığını ve şartlarını gözetir. Bunun ayrıntılarını güvenilir bilgiyle öğreniriz. Bir hastanın ibadetinde dinimizin tanıdığı kolaylıktan yararlanması itaatsizlik değildir. Aynı şekilde gücümüz yettiği hâlde ilgisizlikten kaynaklanan ihmali gerçek bir mazeret gibi göstermek de doğru olmaz. Kendimizi ne gereksiz bir zorluğa mahkûm edelim ne de her isteksizliği mazeret sayalım.
Bazen insan, dini yaşamak için her şartının mükemmel olması gerektiğini düşünür. Oysa bulunduğumuz durumda yapabileceğimiz sorumluluklar vardır. Namazını öğrenmeye başlayan bir kardeşimize sabırla yardım edelim. Sağlık sıkıntısı olan bir büyüğümüze doğru bilgiye ulaşmasında destek olalım. Dinimizin kolaylığını öğrenmek, ibadetten uzaklaşmak için değil, kulluğu doğru şekilde sürdürmek içindir. Bu bilinç, insanı çaresizlikten çıkarır; yapabileceği iyiliğin önünü açar.
Yasaklardan kaçınırken de küçük görünen yanlışlara dikkat edelim. “Herkes böyle yapıyor” demek, bir haksızlığı doğru kılmaz. Sosyal çevremizde yaygın olan bir alışkanlık, dinimizin ölçüsünü değiştirmez. Bir yalanı işin gereği, bir hak ihlâlini kazancın yolu, bir hakareti öfkenin kaçınılmaz sonucu saymayalım. İtaat, bu mazeretlerin arasından doğruyu seçme çabasıdır. Allah’ın verdiği iradeyi iyilik yönünde kullanmak için gerektiğinde destek ve yardım isteyelim.
Öğrenmek ve düşünmek bağlılığın içindedir
Hadislerle İslâm’da Râfi’ b. Hadîc’in naklettiği hurma aşılama olayı anlatılır. Peygamberimiz Medine’de hurmaları aşılayanlara bir kanaatini bildirmiş; uygulama bırakılınca ürün azalmış ve durum kendisine iletilmiştir. Bunun üzerine Allah Resûlü dinle ilgili emri ile kişisel kanaatini ayırarak konuşmuştur. Rivayetin tamamı şöyledir:
رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ قَالَ:قَدِمَ نَبِيُّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) الْمَدِينَةَ، وَهُمْ يَأْبُرُونَ النَّخْلَ، يَقُولُون يُلَقِّحُونَ النَّخْلَ، فَقَالَ: “مَا تَصْنَعُون؟” قَالُوا: كُنَّا نَصْنَعُهُ قَالَ: “لَعَلَّكُمْ لَوْ لَمْ تَفْعَلُوا كَانَ خَيْرًا.” فَتَرَكُوهُ، فَنَفَضَتْ أَوْ فَنَقَصَتْ قَالَ: فَذَكَرُوا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ: “إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ، إِذَا أَمَرْتُكُمْ بِشَيْءٍ مِنْ دِينِكُمْ فَخُذُوا بِهِ، وَإِذَا أَمَرْتُكُمْ بِشَيْءٍ مِنْ رَأْيِي فَإِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ.”
Rivayette, Medinelilerin hurmaları aşıladığı, Peygamberimizin ne yaptıklarını sorduğu, onların bunu öteden beri yaptıklarını söylediği aktarılır. Efendimiz aşılama yapılmasa daha iyi olabileceğine dair kanaat bildirince bunu bırakmışlar, ürün azalmıştır. Durumu kendisine söylediklerinde şöyle buyurmuştur: “Ben ancak bir insanım. Size dininizle ilgili bir şey emredersem onu alın. Kendi görüşüme göre bir şey söylersem, ben ancak bir insanım.” (Müslim, Fedâil, 140.)
Burada kardeşlerim, dinî rehberlikle tecrübeye dayalı değerlendirmeyi yerli yerinde anlamayı öğreniyoruz. Allah’ın emrini insanın keyfî görüşüne indirgemeyiz; deney ve uzmanlık isteyen bir işte de araştırmanın değerini yok saymayız. Tedavi için ehil bir hekime, teknik bir meselede işin uzmanına danışmak kulluğumuzla çatışmaz. Rabbimizin verdiği aklı ve bilgi imkânlarını kullanmak sorumluluğumuzun parçasıdır. Dini doğru anlamak, hayatın her alanında bilgisizliği kutsamak değildir.
Bir din görevlisinin, bir aile büyüğünün veya sevdiğimiz bir insanın her kişisel görüşünü Allah’ın kesin emri gibi sunması doğru olmaz. Din adına söylenen bir sözün kaynağını öğrenmek saygısızlık değildir. Bununla birlikte soru sorarken nezaketimizi, öğrenirken samimiyetimizi koruyalım. İtaati bahane ederek insanı inciten, haksızlık isteyen ve kendi çıkarını dinin önüne koyan tavırlara karşı dikkatli olalım. Allah’a bağlılık, kulun keyfî arzusunu sorgulanamaz hâle getirmez.
Hakkı kabul etmek nefsimize ağır geldiğinde
İtaatin en zor taraflarından biri, doğru hüküm çıkarımıza uymadığında ortaya çıkar. Bir miras meselesinde, ortak bir işte veya aile içindeki anlaşmazlıkta herkes kendisinin haklı olduğunu düşünebilir. Dinimizin adalet ölçüsü ise yakınlığımıza göre değişmez. Bir karar bizim istediğimiz sonucu vermediğinde, hemen ölçünün kendisini suçlamak yerine kendi talebimizi yeniden değerlendirelim. Hakkı teslim etmek, kaybetmiş olmak anlamına gelmez; Rabbimizin huzurundaki sorumluluğumuzu korumaktır.
Özür dilemek de bu muhasebenin parçasıdır. Kırıcı konuştuğumuz bir insana dönmek, yanlış aldığımız bir hakkı iade etmek ve başkasının emeğini teslim etmek nefsimize ağır gelebilir. Fakat bu ağırlık, yanlışta kalmayı haklı çıkarmaz. İtaati yalnız namaz vaktiyle sınırlandırmayalım. Namazdan sonra dilimizin ve elimizin ne yaptığı da kulluğumuzla ilgilidir. Rabbine bağlı insan, haklı çıkmak için hakkı incitmez.
Aile içinde de aynı ölçüyü gözetelim. Güçlü olduğumuz için sözümüzün her zaman doğru olduğunu düşünmeyelim. Eşimizin bir haklı uyarısını dinlemek, çocuğumuzdan özür dilemek ve yaşlı büyüğümüzün ihtiyacını ciddiye almak bizi küçültmez. İnsanlara karşı sorumluluğu yerine getirmek, Allah’a itaatin hayatımıza açılan yönlerinden biridir. Dini konuşurken evimizde merhametin eksilmesine razı olmayalım.
Güzel ahlâkın yolunu birlikte yürümek
Peygamberimizi örnek almak yalnız dış görünüşte bazı benzerlikler kurmakla tamamlanmaz. Onun hayatından öğrendiğimiz doğruluk, sabır ve emanet hassasiyeti de bizi değiştirmelidir. Bir komşunun derdini sabırla dinlemek, bir yoksulun onurunu korumak ve öfkeliyken haksız bir sözden kaçınmak bu örnekliğin günlük karşılıklarıdır. Sünnetin güzel adını başkasını küçültmek için kullanmadan, kendi davranışımızı onunla güzelleştirmeye çalışalım.
Her gün bir öğüdü öğrenip uygulamak mümkündür. Peygamberimizin hayatından güvenilir bir bölüm okuyalım; oradan kendi işimize ve ailemize taşıyacağımız bir davranış seçelim. Bunu çocuklarımızla da konuşabiliriz. Onlara yalnız “Böyle yapmalısın” demek yerine, o davranışın neden değerli olduğunu anlatalım ve kendi gayretimizi gösterelim. Dinî öğrenme, evimizde korkulan bir sınav gibi değil, birlikte daha iyi bir hayat kurma çabası gibi yaşansın.
Bağlılığımızın karşılığını görmek bazen zaman ister. Uzun yılların alışkanlığını değiştiren insan zorlanabilir, tekrar hata yapabilir. Böyle bir durumda hem sorumluluğunu hatırlatalım hem yeniden başlamasına yardım edelim. Bir kardeşimizin iyi niyetini fark edip desteklemek, onu sürekli geçmiş hatasıyla tanımlamaktan daha faydalıdır. İtaati anlatan dilimiz, insanların Allah’ın rahmetinden umut kesmesine sebep olmasın. Doğrunun ciddiyetini korurken dönüş kapısının açıklığını da hatırlayalım.
Emri kendi çıkarımıza göre seçmeyelim
Kardeşlerim, Allah ve resûlüne bağlılığımız en çok tercih yapmak zorunda kaldığımız anda belli olur. Adalet bizim lehimize olduğunda onu savunmak kolaydır; fakat aynı adalet bize yakın birinin yanlışını ortaya koyduğunda ne yapacağız? Dinimizin ölçüsünü karşı tarafa uygulayıp kendi ailemizi o ölçünün dışında bırakırsak itaatten beklenen doğruluğu kaybederiz. Bir meselede haklı olan kişi sevmediğimiz biri olabilir. Gönlümüz onu sevmese de hakkını teslim etmemiz gerekir. Hak, bizim yakınlığımızla büyüyüp uzaklığımızla küçülmez.
Peygamberimizin rehberliği burada nefsimizin önüne bir sınır koyar. Öfkeliyken söylemek istediğimiz her sözü söyleyemeyiz; kazançlı görünen her işlemi helâl sayamayız; etkili olduğumuz yerde herkesin susmasını isteyemeyiz. Bu sınırlar hayatı güçleştirmek için değildir. Birbirimizin elinden ve dilinden korunabilmemiz, emaneti güvenle bırakabilmemiz ve zayıf olanın hakkını savunabilmemiz içindir. İtaatin hikmetini düşündüğümüzde yalnız kendimize verilen bir yasak değil, başkasına da sağlanan bir güven görürüz.
Bazen doğruyu biliyor fakat yanlışımıza küçük bir istisna arıyoruz. “Herkes böyle yapıyor” diyerek tartıdaki hileyi, sözdeki yalanı veya görevdeki ihmali hafifletmeye çalışıyoruz. Başkasının yanlışının çok olması bizim sorumluluğumuzu azaltmaz. Allah’ın emrine bağlı kalmak, çevrenin alışkanlığından daha sağlam bir ölçüye dayanabilmektir. Tek başımıza bütün düzeni değiştiremeyebiliriz; fakat kendi elimizle büyüttüğümüz bir haksızlığı durdurabiliriz. İtaat, bugün yapabileceğimiz doğruyu yarının şartlarına ertelememeye çağırır.
Gücümüzün sınırı ile isteksizliğimizi ayıralım
Resûlullah’ın emrini gücümüz yettiğince yerine getirmemizi isteyen hadisi dinledik. Bu söz, insanın imkânını ve zorluğunu gözeten bir rahmettir. Hastanın, yaşlı kişinin ve farklı şartlar içinde yaşayan insanın durumunu dinimiz dikkate alır. Fakat gerçekten yapamamak ile yapmaya gönüllü olmamak aynı şey değildir. Bir ibadet yahut hak konusunda “gücüm yetmiyor” derken imkânımızı dürüstçe düşünelim. Alışkanlığımızı değiştirmek istemediğimiz için mi zorlanıyoruz, yoksa gerçekten bir engelle mi karşılaşıyoruz? Bu sorunun cevabını kendimizi incitmeden ama kendimizi aldatmadan arayalım.
Dinimizin tanıdığı kolaylıkları öğrenmek de itaatin içindedir. Hastalık sebebiyle namazın nasıl kılınacağını bilen insan, ibadetini tamamen bırakmak yerine şartlarına uygun şekilde sürdürür. Ancak özel durumların hükmünü gelişigüzel bir mesajdan almak yerine ehil kimselere danışmalıdır. Aynı şekilde başkasının hangi zorluk içinde olduğunu bilmeden onun ibadetine hükmetmekten sakınalım. Kendi gayretimizle meşgul olurken diğer kardeşimizin durumunu merhametle anlamaya çalışalım. Allah’ın emrini sevmek, Allah’ın kullarını acımasızca yargılamayı gerektirmez.
Bu ölçü evdeki din eğitimimizi de değiştirir. Çocuğumuza yalnız “yapmalısın” demek yerine ibadetin anlamını anlatalım, yaşına uygun bir alışkanlık kurmasına yardımcı olalım ve güzel örnek gösterelim. Korkutmanın kısa süreli sonucunu kalıcı bir bağlılık sanmayalım. Zorla yapılan bir davranışın kalpte nasıl karşılık bulduğunu da düşünelim. Sabırla öğretmek, yanlışta incitmeden düzeltmek ve doğru yaptığında teşvik etmek, gönülden bir bağlılığın gelişmesine yardım eder. Bizim kendi ihmalimizi çocuğumuza sert davranarak telafi etmeye çalışmamız doğru olmaz.
İtaat, kula kulluk etmek değildir
Allah ve resûlüne itaati öğrenirken insanlara duyduğumuz saygının da yerini doğru belirlemeliyiz. Öğretmen, âlim, aile büyüğü veya yönetici bize yol gösterebilir; ancak hiçbir insanın sözü sırf ona bağlılığımız sebebiyle dinimizin ölçüsünün üstüne çıkmaz. Bir insanı sevmemiz, haksızlığını doğru saymamızı gerektirmez. Kendisi yanılabileceğini kabul eden bir rehberlik güven verir. Soru soranı susturan, kendisini denetimden uzak gören ve bağlılığı başkasının hakkını çiğnemek için kullanan anlayış ise dikkatle sorgulanmalıdır.
Hurma aşılama rivayetinde gördüğümüz ölçüyü hatırlayalım. Peygamberimiz dinî tebliğ ile tecrübeye dayanan kanaati ayırarak ümmetine düşünmenin yerini göstermiştir. Bu sebeple tedavi için uzmanına, bir işin tekniği için ehline ve dinî hüküm için güvenilir ilme başvurmak birbirinin karşıtı değildir. Bağlılığımız aklımızı ve sorumluluğumuzu kapatan bir teslimiyete dönüşmesin. Rabbimizin emrine yönelirken verdiği aklı, öğrenme imkânını ve doğruyu araştırma görevini de kullanalım. Bilinçle yapılan itaat, hem kalbi hem davranışı terbiye eder.
İtaat üzerine konuştuğumuzda dinimizin ölçüsünü öğrenmenin ciddiyetini de koruyalım. Bir sözün hadis diye paylaşılması onun mutlaka Resûlullah’a ait olduğunu göstermez. Etkileyici bir anlatım duyduğumuzda kaynak sorabilir, açıklamasını araştırabilir ve ehil kişilere danışabiliriz. Peygamberimizi sevmek, onun adına söylenen her sözü kontrolsüzce çoğaltmak değildir. Tam tersine, bize bıraktığı rehberliğin doğru anlaşılmasını istemektir. Bilmeden yanlış bir söz paylaşmışsak bunu düzeltmekten çekinmeyelim. Hata kabul etmek bağlılığımızı zayıflatmaz; doğruya verdiğimiz değeri gösterir. Evladımıza da dinî bilginin merakla, saygıyla ve araştırmayla öğrenildiğini anlatalım. Bir öğretmenin güvenilirliği yalnız her soruya hemen cevap vermesinde değil, bilmediği konuda acele konuşmamasında da görülür. Biz de öğrenmeye açık bir kalp ve sorumluluğunu bilen bir dille Resûlullah’ın yoluna yaklaşalım.
Bir emre bağlı kalmak bazen nefsimizin hemen istediği rahatlığı azaltabilir. Bu anda yalnız vazgeçtiğimiz şeye bakmayalım; koruduğumuz hakkı ve verdiğimiz güveni de görelim. Hileden uzak duran insan belki kısa bir kazancı bırakır, fakat başkasının emeğine saygısını korur. İtaatin güzelliği, kararımızın yalnız kendimize değil çevremize de ne yaptığını düşünmemize yardım etmesidir.
Cennete çağıran rehberliği kabul etmek
Ebû Hüreyre’nin naklettiği hadiste Peygamberimiz şöyle buyurmuştur:
“كُلُّ أُمَّتِى يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ، إِلاَّ مَنْ أَبَى”، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَمَنْ يَأْبَى؟ قَالَ: “مَنْ أَطَاعَنِى دَخَلَ الْجَنَّةَ، وَمَنْ عَصَانِى فَقَدْ أَبَى.”
Rivayette Allah Resûlü, “Ümmetimin hepsi cennete girecektir; yüz çeviren hariç” buyurur. “Yüz çeviren kimdir?” diye sorulunca, “Bana itaat eden cennete girer; bana isyan eden yüz çevirmiş olur” cevabını verir. (Buhârî, İ’tisâm, 2.)
Bu çağrı, bizi ümitsizliğe değil sorumluluğa yönlendirir. Rabbimizin rahmetini isterken Peygamberimizin rehberliğinden uzaklaşmayı normal saymayalım. Günahımız varsa tövbeyle dönelim, bilgimiz eksikse öğrenelim, ihmalimiz varsa bir düzen kuralım. Cenneti istemek güzel bir duadır; o duanın yanına yolun gerektirdiği gayreti de koymak gerekir. Müjdeyi duyan kalbimiz, bugün hangi yanlışından döneceğini ve hangi iyiliğe başlayacağını düşünsün.
Muhterem kardeşlerim, vaazın ardından hayatımızda bir sorumluluğu düzeltelim. Namazımızın vaktini koruyalım, kazancımızda şüpheli gördüğümüz işi araştırıp temizleyelim, bir kul hakkını yerine getirelim. Peygamber sevgimizi ailemizde daha güzel bir davranışla gösterelim. Büyük sözler vermeden, samimi ve devamlı bir adım atalım. Allah ve resûlüne gönülden bağlanmak, her gün önümüze çıkan tercihlerde onların öğrettiği ölçüye yer açmaktır.
Kaynaklar
Esas alınan konu: Diyanet İşleri Başkanlığı, Hadislerle İslâm, I, 517–528, “Allah ve Resûlü’ne İtaat: Gönülden Bağlanmak”. Hadislerin Arapça lafızları eserin özgün metin sayfalarıyla kontrol edilmiştir; kullanılan rivayetlerin kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir.
Diyanet özgün hadis metni: I, 517.
Diyanet özgün hadis metni: I, 518.
Gönülden bağlılık için dua
Allah’ım! Bizi emirlerini anlayan, onları sevgiyle kabul eden ve gücü yettiğince yerine getiren kullarından eyle. Bildiğimiz doğrunun karşısında nefsimizin mazeretlerine sığınmaktan bizi koru. İbadetimizde samimiyet, kazancımızda helâl hassasiyeti ve bütün davranışlarımızda adalet nasip et.
Rabbimiz! Peygamberimize sevgimizi onun ahlâkıyla güçlendir. Evlerimizde şefkat, dilimizde doğruluk ve elimizde emanet bilinci olsun. Din adına yanlış konuşmaktan, kullarına haksızlık etmekten ve kendi arzumuzu senin emrinmiş gibi sunmaktan bizi sakındır. Bilmediklerimizi güvenilir kaynaklardan öğrenmeyi, hatamızı fark ettiğimizde özür dileyip telafi etmeyi nasip et.
Allah’ım! Gençlerimize sağlam bilgi, ailelerimize sabır ve toplumumuza güven ver. Hastalarımıza ibadetlerini doğru şekilde sürdürecek kolaylıklar, darda olanlara helâl kapılar aç. Geçmiş ihmallerimizi bağışla; bizi resûlünün cennete çağıran rehberliğinden ayırma. Ömrümüzü iman, itaat ve güzel ahlâkla tamamlat; huzuruna razı olduğun kullar olarak kabul eyle. Âmin.
