Hadislerle İslam.. "Allah: Âlemlerin Rabbi" konulu Hadislerle İslam vaazı sitemize eklenmiştir..
Allah: Âlemlerin Rabbi
Her şeyi yaratan, her şeyi bilen, kullarına şah damarından daha yakın olan ve bütün âlemlerin gerçek sahibi olan Allah’ı tanımak.
Aziz Müminler!
Hamd, göklerin ve yerin Rabbi olan Yüce Allah’a mahsustur. O’na hamd eder, O’ndan yardım diler, O’ndan bağışlanma isteriz. Nefislerimizin kötülüklerinden ve amellerimizin yanlışlarından Allah’a sığınırız. Salât ve selâm, bizlere Rabbimizi tanıtan, O’na nasıl kulluk edeceğimizi öğreten, âlemlere rahmet olarak gönderilen Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun âline, ashabına ve kıyamete kadar onun izinden yürüyen bütün müminlerin üzerine olsun.
Kıymetli Kardeşlerim!
İnsanın hayatında bazı sorular vardır ki bütün hayatını şekillendirir.
Ben kimim? Nereden geldim? Niçin yaratıldım? Hayatımın sahibi kim? Beni kim görüyor? Karanlıkta, yalnız kaldığımda, kimsenin bilmediği bir derdim olduğunda kime sığınacağım? Günah işlediğimde kimin kapısına döneceğim? Umudumu kaybettiğimde kimden yardım isteyeceğim?
Bu soruların cevabı, insanın Rabbini ne kadar tanıdığıyla ilgilidir.
Rabbini tanıyan insan, dünyada başıboş yaşamadığını bilir. Sahip olduğu nimetlerin kendiliğinden ortaya çıkmadığını anlar. Hastalıkta da sağlıkta da, darlıkta da bollukta da kendisini gözeten bir Rabbinin olduğunu unutmaz.
İşte bugün, Hadislerle İslâm çerçevesinde üzerinde duracağımız konu, bütün iman hayatımızın temelini oluşturan şu hakikattir: Allah, âlemlerin Rabbidir.
Rabbimiz yalnızca gökleri ve yeri yaratan değil, yarattıklarını yaşatan, rızıklandıran, koruyan, işiten, gören, kullarına merhamet eden ve sonunda herkesi huzurunda toplayacak olandır.
O hâlde geliniz, Kur’an-ı Kerim’in ayetleri ve Peygamber Efendimizin hadisleri ışığında Rabbimizi daha yakından tanımaya çalışalım. Çünkü insan Rabbini tanıdıkça imanını derinleştirir, duasını güzelleştirir, ahlâkını düzeltir ve hayatına anlam kazandırır.
### Allah birdir, hiçbir şeye muhtaç değildir
Aziz Müslümanlar!
Allah’ı tanımanın ilk adımı, O’nun birliğini bilmektir. Allah birdir. Eşi, benzeri ve ortağı yoktur. O yaratılmış değildir. Doğurmamış ve doğmamıştır. Hiçbir varlık O’na denk değildir.
Müşrikler bir gün Peygamber Efendimize gelerek, “Ey Muhammed! Bize Rabbini tanıt.” dediler. Bunun üzerine Yüce Allah, İhlâs suresini indirdi.
Rabbimiz şöyle buyurur:
İhlâs suresi, 112/1-4
قُلْ هُوَ اللّٰهُ أَحَدٌ اللّٰهُ الصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ
Anlamı: “De ki: O, Allah’tır, tektir. Allah Samed’dir. Her şey O’na muhtaçtır; O, hiçbir şeye muhtaç değildir. Doğurmamış ve doğmamıştır. Hiçbir şey O’na denk değildir.”
Bu dört ayet, bize Rabbimizi tanıtan en büyük hakikatlerden birini öğretir.
Allah tektir. Kâinatın sahibi birdir. Hayatın, ölümün, rızkın ve bütün varlığın gerçek hâkimi O’dur. İnsanlar değişir, hükümdarlar gelir geçer, servetler el değiştirir, nice güçlü görünen kimseler zamanla unutulur. Fakat Allah’ın hükümranlığı hiçbir zaman sona ermez.
Rabbimiz Samed’dir. Yani bütün varlıklar O’na muhtaçtır; O ise hiçbir şeye muhtaç değildir.
Biz nefes almak için havaya, yaşamak için suya, beslenmek için rızka muhtacız. Uyumaya, dinlenmeye ve korunmaya ihtiyaç duyarız. Bir an sonra ne yaşayacağımızı bilemeyiz. Fakat Yüce Allah’ın varlığı hiçbir şeye bağlı değildir. O’nun kudreti eksilmez, mülkü azalmaz, ilmi artıp eksilmez. O, bütün noksanlıklardan münezzehtir.
Kardeşlerim!
Bazen insan, elindeki imkânlara güvenerek kendisini güçlü zanneder. Malına, makamına, çevresine ve bilgisine güvenir. Fakat bir hastalık gelir, bütün hesapları değişir. Bir haber gelir, hayatı altüst olur. Bir gecede insanın bütün planları değişebilir.
İşte o zaman anlamamız gereken şudur: Biz kendimize bile tam anlamıyla sahip değiliz. Asıl sahip Allah’tır.
İnsan, Rabbine muhtaç olduğunu anladığı ölçüde kulluğunu anlar.
Bu sebeple Allah’ı yaratılmışlara benzetmekten sakınmalıyız. O’nun zatının mahiyetini kavrayamayız. Fakat O’nu, kendisini Kur’an’da tanıttığı ve Peygamberimizin öğrettiği şekilde tanırız. O’nun isimlerine ve sıfatlarına iman ederiz. Hiçbir şeyi O’na benzetmeyiz.
Rabbimiz şöyle buyurur:
لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ
“O’nun benzeri hiçbir şey yoktur. O, hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir.” (Şûrâ, 42/11)
Öyleyse geliniz, imanımızı bu sağlam temel üzerine kuralım. Yalnız Allah’a kulluk edelim. Yalnız O’na güvenelim. O’ndan başkasını ilâh edinmeyelim. Çünkü bizi yaratan da O’dur, yaşatan da O’dur, huzurunda hesap vereceğimiz günün sahibi de O’dur.
### Allah, göklerin ve yerin Rabbidir
Aziz Müminler!
Rabbimizi tanımak, yalnızca O’nun bir olduğunu bilmekten ibaret değildir. Aynı zamanda O’nun bütün âlemlerin Rabbi olduğunu anlamaktır.
Kur’an-ı Kerim’in ilk suresi olan Fâtiha’da her gün defalarca şu ayeti okuruz:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
“Hamd, âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur.” (Fâtiha, 1/2)
Peki, “Âlemlerin Rabbi” ne demektir?
Bu ifade, Allah’ın yalnızca insanların değil; meleklerin, cinlerin, hayvanların, bitkilerin, göklerin, yerin ve bildiğimiz bilmediğimiz bütün varlıkların Rabbi olduğunu anlatır.
Güneşin doğuşunu düşünelim. Her sabah karanlık çekilir, aydınlık yayılır. Toprak yağmurla canlanır. Kurumuş dallar yeniden yeşerir. Küçücük bir tohum, toprağın altında çatlar ve koca bir ağaca dönüşür. Anne rahmindeki bir canlı, Allah’ın takdir ettiği yaratılış düzeni içinde gelişir.
Bütün bunlar bize neyi anlatır?
Kâinat başıboş değildir. Her şey Allah’ın ilmi, kudreti ve hikmeti dâhilindedir.
Rabbimiz şöyle buyurur:
اللّٰهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ
“Allah, her şeyin yaratıcısıdır. O, her şeye vekildir.” (Zümer, 39/62)
Kardeşlerim!
Bir binaya baktığımızda onun bir ustası olduğunu anlarız. Bir kitaba baktığımızda onun bir yazarı olduğunu biliriz. Bir esere baktığımızda onu meydana getiren bir iradenin bulunduğunu düşünürüz.
Peki, bu muhteşem kâinatı düşünürken nasıl olur da Yaratıcısını unutabiliriz?
Gökyüzündeki yıldızlar, yeryüzündeki dağlar, denizlerdeki canlılar, insan bedenindeki olağanüstü düzen… Bütün bunlar, Allah’ın kudretini gösteren delillerdir.
Yüce Rabbimiz şöyle buyurur:
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ
“Göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbiri ardınca gelip gidişinde akıl sahipleri için elbette ibretler vardır.” (Âl-i İmrân, 3/190)
Öyleyse mümin, kâinata yalnızca bakıp geçmez. Baktığı şeylerden ibret alır. Yağmuru görür, Allah’ın rahmetini hatırlar. Güneşi görür, kudretini düşünür. Bir bebeğin dünyaya gelişini görür, yaratılışın hikmetini tefekkür eder.
Kâinat, Allah’ın kudretini gösteren bir kitaptır. Onu ibretle okuyan insan, Rabbini daha iyi tanır.
Aziz Kardeşlerim!
Allah’ın Rab oluşunu anlamak, O’nun yalnızca yaratıcı olduğunu bilmek değil, hayatımızı da O’nun emirleri doğrultusunda düzenlemektir.
Bizi Allah yarattıysa, nasıl yaşayacağımızı da O’na danışmalıyız. Bize helâli ve haramı bildiren O ise, tercihlerimizi de O’nun hükümlerine göre yapmalıyız. Bize akıl ve irade veren O ise, bu nimetleri nerede kullandığımızı düşünmeliyiz.
Çünkü kulluk, sadece dilimizle “Allah birdir.” demek değildir. Kulluk, bu hakikatin hayatımıza yön vermesidir.
### Allah kuluna çok yakındır
Kıymetli Müminler!
İnsan bazen kendisini yalnız hisseder. Kalbinde kimseye anlatamadığı bir sıkıntı taşır. İnsanların yanında gülümser ama kendi başına kaldığında gözyaşlarını tutamaz. Bazen derdini anlatacak birini bulamaz. Bazen de anlatır ama anlaşılmadığını düşünür.
İşte böyle zamanlarda mümin, Rabbini hatırlar.
Çünkü Allah, kulunun hâlinden haberdardır. Onun söylediklerini de bilir, söyleyemediklerini de bilir. Gözünden akan yaşı da görür, kalbinde sakladığı acıyı da bilir.
Rabbimiz şöyle buyurur:
وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ ۖ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ
“Kullarım sana beni sorduklarında bilsinler ki ben onlara çok yakınım. Bana dua edenin duasına karşılık veririm.” (Bakara, 2/186)
Dikkat ediniz kardeşlerim! Rabbimiz, “Ben uzaktayım.” buyurmuyor. “Ben çok yakınım.” buyuruyor.
Kul, ellerini açtığında Rabbine sesini duyurmak için bağırmak zorunda değildir. İnsanların duymadığı fısıltıyı Allah işitir. Kimsenin fark etmediği gözyaşını Allah bilir. İnsanların görmediği fedakârlığı Allah görür.
Ebû Musa el-Eş‘arî radıyallahu anh anlatıyor:
Bir yolculuk sırasında sahâbîler yüksek yerlere çıktıklarında yüksek sesle tekbir getiriyorlardı. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz şöyle buyurdu:
“Kendinize acıyın! Siz sağır ve uzakta bulunan birine seslenmiyorsunuz. Siz her şeyi işiten ve gören Allah’a sesleniyorsunuz.”
(Buhârî, Tevhîd, 9)
Ne kadar anlamlı bir uyarı!
Allah’a sesimizi duyurmak için kendimizi yormamıza gerek yoktur. Önemli olan, O’na samimi bir kalple yönelmektir.
Kardeşlerim!
Dua ederken bazen gözlerimiz dolar. Bazen kelimeler boğazımızda düğümlenir. Bazen yalnızca “Allah’ım!” diyebiliriz. Bazen de ne isteyeceğimizi bilemeyiz.
Fakat Rabbimiz kalbimizden geçeni bilir.
Yeter ki dua ederken samimi olalım. Yeter ki O’na yönelmekten vazgeçmeyelim. Yeter ki duanın kabulünü kendi acelemize göre değerlendirmeyelim. Allah, kullarının duasını işitir ve hikmetiyle karşılık verir. Dua ettiğimiz şeyin aynısının, istediğimiz zamanda mutlaka gerçekleşeceğini düşünmemeliyiz. Bazen istediğimiz şey gerçekleşir, bazen bir kötülük bizden uzaklaştırılır, bazen de karşılığını ahirette buluruz.
Peygamber Efendimiz bir kudsî hadiste, Allah Teâlâ’nın şöyle buyurduğunu haber vermiştir:
“Ben kulumun benim hakkımdaki zannı üzereyim. Beni andığı zaman onunla beraberim.” (Buhârî, Tevhîd, 15; Müslim, Zikir, 2)
Bu hadis, Rabbimize karşı ümidimizi canlı tutmamız gerektiğini öğretir. Fakat bu ümit, sorumluluklarımızı terk etmek değildir. Dua edip çalışmak, Allah’a güvenip tedbir almak, günah işlediğimizde tövbe ederek yeniden doğrulmak demektir.
Öyleyse sıkıntıya düştüğümüzde ümitsizliğe kapılmayalım. Kapılar yüzümüze kapandığında Allah’ın rahmet kapısını unutmayalım. İnsanlar bizi anlamadığında Rabbimizin bizi bildiğini hatırlayalım.
İnsanlar seni anlamayabilir; fakat Allah seni bilir. İnsanlar seni duymayabilir; fakat Allah seni işitir.
### Allah her şeyi bilir ve görür
Aziz Müslümanlar!
Allah’ın bize yakın olduğunu bilmek, bize büyük bir güven verir. Fakat bu yakınlık, aynı zamanda bize büyük bir sorumluluk yükler.
Çünkü Allah yalnızca dualarımızı değil, davranışlarımızı da bilir. Yalnızca söylediklerimizi değil, kalplerimizde sakladıklarımızı da bilir. Yalnızca insanların gördüğü hâlimizi değil, kimsenin görmediği hâlimizi de bilir.
Rabbimiz şöyle buyurur:
وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ ۖ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ
“Andolsun, insanı biz yarattık ve nefsinin kendisine fısıldadıklarını biliriz. Biz ona şah damarından daha yakınız.” (Kâf, 50/16)
Bu ayet bize Allah’ın ilminin kuşatıcılığını hatırlatır. Hiçbir şey O’na gizli kalmaz.
Bir insan insanların yanında dürüst görünebilir ama yalnız kaldığında harama yönelebilir. Herkesin içinde güzel konuşabilir ama arkasından başkasının gıybetini yapabilir. Yardımsever görünür ama yaptığı iyiliği başa kakabilir.
Mümin ise şunu bilir: İnsanların gördüğüyle Allah’ın bildiği aynı değildir.
Peygamber Efendimiz, ihsanı şöyle tarif etmiştir:
“İhsan, Allah’ı görüyormuşçasına O’na kulluk etmendir. Sen O’nu görmüyorsan da O seni mutlaka görmektedir.”
(Müslim, Îmân, 1)
İşte ihsan bilinci budur kardeşlerim!
İnsan yalnızken de dürüst olmaktır. Kimsenin görmediği yerde de emanete sahip çıkmaktır. İnternette, telefonda, iş yerinde ve evde Allah’ın sınırlarını gözetmektir.
Bir haksızlık yapma fırsatı elimize geçtiğinde, “Beni kim görecek?” diye düşünmemektir. Çünkü müminin ölçüsü yalnızca insanların denetimi değildir.
Gerçek takva, insanların görmediği yerde de Allah’ın rızasını gözetmektir.
Aziz Kardeşlerim!
Çocuklarımızı da bu bilinçle yetiştirmeliyiz. Onlara yalnızca “Bunu yapma, insanlar ne der?” dememeliyiz. “Yavrum, Allah seni görüyor. Sen doğru olanı yap. İnsanlar bilmeseler de Allah bilir.” diyebilmeliyiz.
Çünkü insanın içinde Allah’a karşı sorumluluk bilinci gelişirse, o insan yalnızken de kendisini korur.
Rabbimiz bizi böyle kullarından eylesin.
### Allah’ın mülkü sınırsızdır
Kıymetli Kardeşlerim!
Dünyada sahip olduğumuz her şey bize bir emanet olarak verilmiştir. Evimiz, arabamız, işimiz, makamımız, servetimiz ve sağlığımız…
Bunların hiçbirini sonsuza kadar elimizde tutamayız.
Bugün varlıklı olan yarın darlığa düşebilir. Bugün makam sahibi olan yarın makamından ayrılabilir. Bugün güçlü görünen bir insan, yarın başkasının yardımına muhtaç hâle gelebilir.
Çünkü gerçek mülk sahibi Allah’tır.
Rabbimiz şöyle buyurur:
قُلِ اللّٰهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ
“De ki: Ey mülkün sahibi Allah’ım! Sen mülkü dilediğine verirsin, dilediğinden de mülkü geri alırsın.” (Âl-i İmrân, 3/26’dan)
Bu ayet bize önemli bir ölçü öğretir: Sahip olduğumuz nimetlerle kibirlenmemeliyiz. Makamımızı insanları ezmek için kullanmamalıyız. Servetimizi başkalarını küçümsemek için bir sebep saymamalıyız.
Çünkü sahip olduğumuz her nimet, aynı zamanda bir imtihandır.
Malımızla ne yaptık? Makamımızı nasıl kullandık? Bize emanet edilen insanlara nasıl davrandık? Gücümüzü adalet için mi, zulüm için mi kullandık?
Bir gün bunların hesabını vereceğiz.
Peygamber Efendimiz, Allah’ın kudretinin ve nimetlerinin genişliğini anlatırken, Rabbimizin gökleri ve yeri yarattığı günden beri kullarına verdiği nimetlerin O’nun mülkünden hiçbir şey eksiltmediğini bildirmiştir. (Buhârî, Tevhîd, 19; Müslim, Zekât, 37)
Allah’ın hazineleri tükenmez. O’nun vermesiyle mülkü azalmaz. O hâlde niçin başkasının hakkını yiyelim? Niçin harama el uzatalım? Niçin helâlinden kazanmak varken hileye başvuralım?
Mümin bilir ki rızkın sahibi Allah’tır. Helâlinden kazanmak için gayret eder. Alın terini küçümsemez. Başkasının hakkına göz dikmez. Rızkını ararken Rabbine karşı sorumluluğunu unutmaz.
Nimet, insanı Allah’a yaklaştırıyorsa berekettir; kibir ve zulme sürüklüyorsa ağır bir imtihandır.
Öyleyse zengin olduğumuzda şükredelim. Darlığa düştüğümüzde sabredelim. Elimizdeki nimetleri paylaşalım. İhtiyaç sahibini gözetelim. Çünkü Allah’ın bize verdikleri yalnızca kendimiz için değildir; onların içinde başkalarının da hakları ve ihtiyaçları vardır.
### Allah çok merhametlidir, tövbe eden kullarını bağışlar
Aziz Müminler!
Rabbimizi tanırken O’nun kudretini, büyüklüğünü ve her şeyi bildiğini öğrendik. Şimdi de O’nun engin rahmetini hatırlayalım.
Çünkü insan hata yapabilir. Bazen nefsine yenilir. Bazen öfkesine kapılır. Bazen bile bile yanlış bir yola girer. Sonra pişman olur. Yaptığına üzülür. Keşke yapmasaydım, der.
İşte böyle bir anda şeytan insana fısıldar: “Artık senin için dönüş yok. Sen çok günah işledin. Allah seni affetmez.”
Fakat bu, şeytanın insanı Allah’ın rahmetinden uzaklaştırmak için kurduğu tuzaklardan biridir.
Rabbimiz şöyle buyurur:
قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّٰهِ ۚ إِنَّ اللّٰهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا
“De ki: Ey kendilerinin aleyhine aşırı giden kullarım! Allah’ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin. Şüphesiz Allah bütün günahları bağışlar.” (Zümer, 39/53)
Kardeşlerim!
Bu ayet, günah işlemeyi hafife almamız için değil, günahlarımızdan dönüp Rabbimize yönelmemiz için bir müjdedir.
Günahımız ne kadar büyük olursa olsun, samimi tövbe kapısı açıktır. Yeter ki yaptığımız yanlıştan pişman olalım. Günahı terk edelim. Bir daha işlememeye azmedelim. Bir insanın hakkını çiğnemişsek hakkını iade edelim ve helallik isteyelim.
Peygamber Efendimiz, Allah’ın kulunun tövbesinden duyduğu sevinci şöyle anlatmıştır:
“Allah, kulunun tövbesine, sizden birinin ıssız bir çölde kaybettiği devesini bulmasından daha çok sevinir.”
(Buhârî, Deavât, 4; Müslim, Tevbe, 1)
Bir düşünelim kardeşlerim!
Issız bir çölde yolculuk yapıyorsunuz. Üzerinizde suyunuz, yiyeceğiniz ve bütün imkânlarınız devenizde. Bir anda deveniz kayboluyor. Onu arıyorsunuz ama bulamıyorsunuz. Ölümle hayat arasında kaldığınızı hissediyorsunuz. Tam umudunuzu kaybetmişken devenizi karşınızda buluyorsunuz.
İşte bu büyük sevinç bile Allah’ın tövbe eden kuluna olan rahmetini anlatmaya yetmez.
Öyleyse günahlarımız bizi Rabbimizden uzaklaştırmasın. Bilakis tövbe ederek O’na dönmemize vesile olsun.
Namazlarımızda eksiklik varsa tamamlayalım. Haram kazanç elde etmişsek ondan vazgeçelim. Kalbimizde kin varsa temizlemeye çalışalım. Anne babamıza karşı kusur işlediysek gönüllerini alalım. Kırdığımız insanlardan özür dileyelim.
Ve her gün Rabbimize şöyle yalvaralım:
اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ كَرِيمٌ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي
“Allah’ım! Şüphesiz sen affedicisin, kerîmsin, affetmeyi seversin; beni de affet.” (Tirmizî, Deavât, 84)
Günah işlemek insanı ümitsizliğe düşürmemeli; tövbe etmek için Allah’a yöneltmelidir.
### Allah’ın merhameti bütün varlıkları kuşatır
Kıymetli Müminler!
Allah Teâlâ kullarına karşı son derece merhametlidir. O’nun rahmeti, bizim hayal edebileceğimizden çok daha geniştir.
Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur:
“Allah, rahmeti yüz parçaya ayırdı. Doksan dokuzunu kendi katında tuttu, bir parçasını ise yeryüzüne indirdi. İşte bu bir parça rahmet sayesinde bütün yaratılmışlar birbirlerine merhamet ederler. Hatta hayvan bile yavrusuna zarar verme endişesiyle ayağını ondan kaldırır.”
(Müslim, Tevbe, 17)
Aziz Kardeşlerim!
Bir annenin yavrusuna duyduğu şefkati düşünelim. Evladının başında sabahlayan babayı düşünelim. Aç bir hayvanın önüne su koyan insanı düşünelim. Yetimin başını okşayan eli, yaşlı bir insanın yükünü taşıyan omzu, darda kalmış birine uzanan yardım elini düşünelim.
Bütün bunlar, Allah’ın yarattığı varlıklara bahşettiği merhametin yeryüzündeki tezahürleridir.
Öyleyse Allah’ın merhametine inanan bir mümin, merhametsiz olamaz.
Bir yetimin gözyaşına kayıtsız kalamaz. Yaşlı anne babasını yalnız bırakamaz. Eşine eziyet edemez. Çocuğunun kalbini incitmekten çekinmezlik edemez. İşçisinin hakkını geciktiremez. Komşusunun sıkıntısını görmezden gelemez.
Rabbimizin rahmetini tanımak, bizim de merhametli olmamızı gerektirir.
Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur:
“Merhamet etmeyene merhamet edilmez.”
(Buhârî, Edeb, 18; Müslim, Fedâil, 66)
Ne kadar kısa, ne kadar derin bir öğüt!
Merhamet, yalnızca güzel söz söylemek değildir. Merhamet, insanın elinden ve dilinden başkasının zarar görmemesidir. Merhamet, gücümüz yettiğinde affedebilmek, ihtiyaç sahibine yardım edebilmek, bir insanın hatasını yüzüne vurmak yerine onu güzellikle uyarmaktır.
Bazen bir söz, bir insanın kalbinde yıllarca yara olarak kalır. Bazen küçük bir iyilik, bir insanın hayata yeniden tutunmasına vesile olur.
Öyleyse dilimizi incitmekten, elimizi zulmetmekten koruyalım.
Allah’ın rahmetini isteyen, Allah’ın kullarına merhamet etsin.
### Allah’ın kudreti sınırsızdır; hiçbir güç O’nun gücünü aşamaz
Aziz Müslümanlar!
İnsan bazen gücü eline geçirdiğinde kendisini her şeye muktedir zanneder. Makamı yükseldiğinde kimsenin kendisine karşı koyamayacağını düşünür. Elindeki imkânları başkalarına üstünlük taslamak için kullanır.
Oysa insanın gücü sınırlıdır. Bugün yapabildiğini yarın yapamayabilir. Bugün hükmettiği şeyler yarın elinden çıkabilir.
Allah’ın kudreti ise sınırsızdır.
Rabbimiz şöyle buyurur:
إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ
“O, bir şeyi dilediğinde ona sadece ‘Ol!’ der, o da oluverir.” (Yâsîn, 36/82)
Peygamber Efendimizin hayatında bu hakikati anlatan ibretli bir olay vardır.
Ebû Mes‘ûd el-Ensârî radıyallahu anh, bir gün kölesini dövüyordu. Bu sırada arkasından Peygamber Efendimizin sesini duydu. Resûlullah ona şöyle buyurdu:
“Şunu iyi bil Ebû Mes‘ûd! Allah’ın senin üzerindeki gücü, senin bu kişi üzerindeki gücünden daha fazladır.”
Ebû Mes‘ûd, Resûlullah’ın bu sözünü duyunca kölesini serbest bıraktığını anlatmıştır.
(Tirmizî, Birr, 30)
Kardeşlerim!
Bu hadis, yalnızca geçmişte yaşanmış bir olay değildir. Bugün de hepimiz için büyük bir uyarıdır.
İşveren işçisine, yönetici emri altındaki insana, anne baba çocuğuna, güçlü olan güçsüz olana karşı sorumludur.
Elimizde güç varsa bunu zulüm için değil, adalet için kullanmalıyız. Bir insanın bize muhtaç olmasını fırsata çevirmemeliyiz. Bize emanet edilen insanları ezmemeliyiz.
Çünkü bizim üzerimizde Allah’ın gücü vardır.
Unutmayalım ki makamlarımız geçicidir. Servetimiz geçicidir. Gençliğimiz ve sağlığımız geçicidir. Kalıcı olan, Allah’ın huzuruna götüreceğimiz imanımız ve amellerimizdir.
Güçlü olmak, başkasını ezmek değildir; gücü yettiği hâlde zulmetmemektir.
### Allah adalet sahibidir; hiçbir kula zulmetmez
Aziz Müminler!
Bazen dünyada haksızlıklarla karşılaşırız. Bir insanın emeğinin karşılığını alamadığını görürüz. Bir yetimin hakkının yenildiğine şahit oluruz. Bir mazlumun sesini duyuramadığını, bir zalimin ise gücüne güvenerek haksızlık yaptığını görürüz.
İşte böyle zamanlarda ahiretin varlığı ve Allah’ın adaleti bize umut verir.
Rabbimiz şöyle buyurur:
إِنَّ اللّٰهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ
“Şüphesiz Allah zerre kadar haksızlık etmez.” (Nisâ, 4/40)
Bu ayet bize Allah’ın adaletini öğretir. Hiçbir iyilik kaybolmaz. Hiçbir haksızlık Allah’ın bilgisinden uzak kalmaz. İnsanların görmediği bir iyiliği Allah bilir. Mahkemelerde ispat edilemeyen bir zulüm de Allah’a gizli kalmaz.
Fakat kardeşlerim, Allah’ın adaletine inanmak, bizim adalet sorumluluğumuzu ortadan kaldırmaz.
Biz de adil olmak zorundayız.
Çocuğumuzla konuşurken adil olmalıyız. Kardeşler arasında ayrım yapmamalıyız. Alışverişte dürüst davranmalıyız. İşçinin hakkını vermeliyiz. İnsanları dış görünüşlerine, servetlerine veya makamlarına göre değerlendirmemeliyiz.
Bir yakınımız haksızlık yaptığında sırf yakınımız olduğu için onu savunmamalıyız. Bir insanı sevmediğimiz için de onun hakkını çiğnememeliyiz.
Rabbimiz şöyle buyurur:
وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا ۚ اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ
“Bir topluluğa duyduğunuz kin, sizi adaletsiz davranmaya itmesin. Adaletli olun; bu, takvaya daha uygundur.” (Mâide, 5/8)
Aziz Kardeşlerim!
İşte Allah’ı tanımak budur. Allah’ın adaletine iman eden insan, kendi hayatında da adaleti gözetir. Allah’ın merhametini bilen insan, başkalarına merhamet eder. Allah’ın kudretini bilen insan, gücüne güvenerek zulmetmez.
İman, yalnızca kalpte taşınan bir inanç değildir. İman, davranışlarımızda görülen bir sorumluluktur.
### Allah’ı tanımak, hayatımızı değiştirmelidir
Kıymetli Müminler!
Buraya kadar Rabbimizin birliğini, yaratıcı olduğunu, kullarına yakınlığını, her şeyi bildiğini, sınırsız kudretini, merhametini ve adaletini konuştuk.
Şimdi kendimize şu soruyu soralım:
Rabbimizi tanımamız hayatımızda neyi değiştirdi?
Allah’ın bizi gördüğüne inanıyorsak, haramdan uzak durmamız gerekmez mi?
Allah’ın rızık verdiğine inanıyorsak, haram kazançtan sakınmamız gerekmez mi?
Allah’ın merhametine sığınıyorsak, insanlara karşı merhametli olmamız gerekmez mi?
Allah’ın bizi affetmesini istiyorsak, insanları affetmeye çalışmamız gerekmez mi?
Allah’ın adaletine inanıyorsak, kendi işlerimizde de adil davranmamız gerekmez mi?
Rabbimizi tanımak, sadece bilgi sahibi olmak değildir. Bu bilgiyi kalbimize yerleştirmek ve hayatımıza taşımaktır.
Peygamber Efendimiz, Rabbini tanıyan ve O’na yönelen bir müminin hayatını dua ile de güzelleştirmiştir. Gece yatağına yattığında şu duayı okuduğu rivayet edilmiştir:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَكَفَانَا وَآوَانَا، فَكَمْ مِمَّنْ لَا كَافِيَ لَهُ وَلَا مُؤْوِيَ
Anlamı: “Bizi yediren, içiren, bize yeten ve bizi barındıran Allah’a hamdolsun. Kendisine yetecek bir şeyi ve barınacak bir yeri olmayan nice kimse vardır.” (Müslim, Zikir ve Dua, 13; hadis numaralandırması baskılara göre değişebilir.)
Bu dua bize nimetin kıymetini öğretir.
Her akşam başımızı yastığa koyduğumuzda düşünelim: Bugün kaç defa nefes aldık? Kaç defa su içtik? Kaç defa yürüdük? Kaç defa sevdiklerimizin sesini duyduk? Kaç nimetin farkına bile varmadan yaşadık?
Belki gün içinde birçok şeyden şikâyet ettik. Ama elimizde bulunan nimetlerin ne kadarını hatırladık?
Mümin, şikâyetlerini inkâr etmez. Dertlerini Allah’a arz eder. Fakat dertlerinin yanında nimetlerini de görür. Elindekinin kıymetini bilir. Şükreder ve daha iyisi için gayret eder.
Öyleyse her gün kendimize birkaç dakika ayıralım. Rabbimizi düşünelim. Kur’an okuyalım. Namazlarımızı gözden geçirelim. İnsanlara karşı davranışlarımızı değerlendirelim. Bir hata yaptıysak tövbe edelim. Bir iyilik yaptıysak Allah’a hamdedelim.
Ve unutmayalım: Rabbimizi tanıdıkça O’na olan sevgimiz, saygımız ve bağlılığımız artmalıdır.
### Sonuç ve öğüt
Aziz Müminler!
Rabbimiz tektir. O’nun eşi ve benzeri yoktur. Her şey O’na muhtaçtır; O hiçbir şeye muhtaç değildir.
Gökleri ve yeri yaratan O’dur. Bizi yoktan var eden, bize akıl ve irade veren O’dur. Rızkımızı veren, dualarımızı işiten, gözyaşlarımızı bilen O’dur.
O, merhamet edenlerin en merhametlisidir. Tövbe eden kullarını bağışlar. O, adalet sahibidir. Hiçbir kula zerre kadar zulmetmez. O’nun kudreti her şeye yeter.
Öyleyse Rabbimizi unutmayalım.
Sevinçli günlerimizde O’na şükredelim. Sıkıntılı günlerimizde O’na sığınalım. Hata yaptığımızda O’na tövbe edelim. Bir nimet elde ettiğimizde kibirlenmeyelim. Gücümüzün yettiği yerde mazluma yardım edelim.
İnsanların görmediği yerde de Allah’ın rızasını gözetelim. Kalbimizi kin ve kibirden temizleyelim. Dilimizi yalandan ve gıybetten koruyalım. Kazancımızı helâlinden elde edelim. Ailemize, çocuklarımıza, komşularımıza ve bütün insanlara karşı güzel ahlâklı olalım.
Çünkü Rabbini gerçekten tanıyan insan, hayatını başıboş yaşayamaz. O’nun huzuruna döneceğini bilir. Dünyadaki her nimet için şükretmesi, her davranışının hesabını düşünmesi gerektiğini anlar.
Rabbini tanıyanın gönlü ümit ile dolar, ahlâkı güzelleşir, kulluğu derinleşir.
Rabbimiz bizleri kendisini hakkıyla tanıyan, yalnız O’na kulluk eden, O’na güvenen ve O’nun rızasını hayatının gayesi hâline getiren kullarından eylesin.
### Dua
Allah’ım! Ey göklerin ve yerin Rabbi! Ey bütün âlemlerin yaratıcısı! Ey rahmeti geniş, mağfireti bol olan Rabbimiz!
Sana hamd ederiz. Bize hayat verdiğin için Sana hamd ederiz. Bizi imanla şereflendirdiğin için Sana hamd ederiz. Bizi nimetlerinle kuşattığın, hatalarımıza rağmen bize tövbe kapısını açık tuttuğun için Sana hamd ederiz.
Allah’ım! Bize Seni hakkıyla tanımayı nasip eyle. Kalplerimizi iman nuruyla aydınlat. Gönüllerimizi tevhid inancıyla sağlamlaştır. Bizi Sana ortak koşmaktan, Sana karşı nankörlük etmekten ve nimetlerini unutup gaflete düşmekten muhafaza eyle.
Allah’ım! Sen bizi görüyorsun, biz Seni göremiyoruz. Sen hâlimizi biliyorsun, biz kendi hâlimizi bile her zaman doğru değerlendiremiyoruz. Kalplerimizden geçenleri, gizli açık bütün işlerimizi biliyorsun.
Allah’ım! Bizi yalnız kaldığımızda da Sana karşı sorumluluğunu bilen kullarından eyle. Bize ihsan bilinci nasip eyle. Dilimizi yalandan, gözümüzü haramdan, kalbimizi kibirden, elimizi zulümden, kazancımızı haramdan koru.
Allah’ım! Bize helâlinden kazanmayı, kazandığımızı hayır yolunda harcamayı ve sahip olduğumuz nimetlerin kıymetini bilmeyi nasip eyle. Bizi malıyla böbürlenenlerden değil, malıyla iyilik yapanlardan eyle. Makamıyla insanları ezenlerden değil, makamıyla adaleti ayakta tutanlardan eyle.
Allah’ım! Günahlarımızı bağışla. Kusurlarımızı ört. Tövbelerimizi kabul eyle. Kalplerimizi katılaştırma. Bizi rahmetinden ümit kesenlerden eyleme. Günah işlediğimizde Sana dönmeyi, hata yaptığımızda özür dilemeyi, bir kulunun hakkına girdiğimizde hakkını iade etmeyi bize nasip eyle.
Ey merhametlilerin en merhametlisi olan Rabbimiz!
Hastalarımıza şifa, dertlilerimize deva, borçlularımıza eda, işsizlerimize helâlinden rızık, sıkıntıda olan kardeşlerimize ferahlık ihsan eyle. Evlerimize huzur, ailelerimize muhabbet, çocuklarımıza iman ve güzel ahlâk nasip eyle. Anne babalarımıza sağlık ve afiyet ver. Vefat etmiş anne babalarımıza, yakınlarımıza ve bütün müminlere rahmet eyle.
Allah’ım! Mazlumların yardımcısı ol. Zulme uğrayanlara yardım eyle. Dünyanın neresinde olursa olsun sıkıntı çeken, korku yaşayan, açlık ve yoklukla mücadele eden kardeşlerimize yardımını ulaştır. Bize de onların yaralarına merhem olabilmeyi nasip eyle.
Allah’ım! Kalplerimizi dinin üzere sabit kıl. Bizi doğru yoldan ayırma. İmanımızı, ahlâkımızı ve ibadetlerimizi güzelleştir. Bize Sana layıkıyla şükreden, Sana samimiyetle kulluk eden, insanlara merhametle davranan bir hayat nasip eyle.
Allah’ım! Son nefesimizi imanla vermeyi, huzuruna yüzümüz ak olarak gelmeyi, Peygamber Efendimizin şefaatine nail olmayı ve cennetinde cemalini görmeyi bizlere lütfeyle.
Rabbimiz! Bize dünyada iyilik, ahirette iyilik ver. Bizi cehennem azabından koru. Hesabımızı kolay eyle. Günahlarımızı bağışla. Bizi, anne babamızı, ailemizi ve bütün müminleri rahmetinle kuşat.
رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ
“Rabbimiz! Bizi doğru yola ilettikten sonra kalplerimizi eğriltme. Bize katından bir rahmet bağışla. Şüphesiz Sen, bağışı en çok olansın.” (Âl-i İmrân, 3/8)
Âmin. Velhamdülillâhi Rabbilâlemîn.
