Aldatmak: Bizi Aldatan, Bizden Değildir

Hamd, bize dürüstlüğü ve emanete sadakati emreden Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, aldatmayı kesin bir dille reddeden Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.

Muhterem kardeşlerim! Bir insan bize güvendiğinde elimize görünmez bir emanet bırakır. Malın kusurunu açıkça söyleyeceğimize, hesabı doğru yapacağımıza veya verdiğimiz bilgiyi çarpıtmayacağımıza inanır. Bu güveni bir kazanç fırsatı gibi kullanmak aldatmadır. Kısa bir menfaat uğruna hem onun hakkı hem bizim ahlâkımız zarar görür.

Aldatmayı yalnız pazarda aramayalım. Bir işin sonucunu bilerek farklı göstermek, eksik hizmeti tamamlanmış gibi sunmak ve bir insanın duygusunu çıkar için kullanmak da bizi ciddi bir muhasebeye çağırır. Bugün başkasının bizi aldatmasından önce kendi sözümüzün ne kadar açık olduğunu düşünelim.

Güvenin arkasına kusur saklamayalım

عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “… وَمَنْ غَشَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا.”

Ebû Hüreyre’den rivayet edildiğine göre, Allah Resûlü (sav) şöyle buyurmuştur: “...Bizi aldatan, bizden değildir.” (M283 Müslim, Îmân, 164)

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ وَيْلٌ لِّلْمُطَفِّفِينَ

Ölçüde ve tartıda hile yapanların vay haline! (Mutaffifîn 83/1)

Allah Resûlü (sav) bazı ihtiyaçlarını temin etmek için zaman zaman Medine pazarına gider, bu vesileyle gelip gidenlerden ve alınıp satılanlardan da haberdar olurdu. Yine bir gün pazarda dolaşırken bir buğday yığını dikkatini çekti. Hububatı satan adamın yanına gelerek buğday yığınına elini daldırdı. Ancak buğdayın altı göründüğü gibi çıkmamış, Efendimizin parmakları ıslanmıştı. Satıcıya ıslaklığın sebebini sorduğunda, yağmurdan kaynaklandığı cevabını aldı. Bunun üzerine Allah Resûlü, “Öyleyse insanların görmeleri için ıslak olan kısmı üste koyman gerekmez miydi?” (M284 Müslim, Îmân, 164.) diyerek ticaret ahlâkına dikkatleri çekti. Anlaşılan o ki, satıcı kuru ve ıslak olan buğdayı ayırmadan satışa sunmak suretiyle insanları aldatmaktaydı. İnsanları aldatmak ise, Peygamberimizin sünnetinden ve yolundan uzaklaşmak demekti: “Müslümanlar arasında aldatma olamaz! Bizi aldatan, bizden değildir!” (DM2569 Dârimî, Büyû’, 10; M283 Müslim, Îmân, 164.)

Uzunca bir süre kendisi de ticaretle uğraştığından alım satımın bütün inceliklerini bilen Kutlu Nebî, toplumda kardeşlik bağlarını zayıflatan ve güven duygusunu sarsan aldatma ihtimalini ortadan kaldıracak önlemler almıştır. Bu yüzden alışveriş sırasında satıcı ve alıcının, satılan mal ve ona verilecek bedelle ilgili tüm detayları açıklamalarını şart koşmuş, hatta bunu alışverişin bereketi olarak görmüştür. (D3459 Ebû Dâvûd, Büyû’ (İcâre), 51.) Müslümanlara sık sık birbirlerinin kardeşi olduklarını hatırlatmış, (B6064 Buhârî, Edeb, 57.) bir Müslüman’ın, malında bir kusur bulunduğu takdirde bunu açıklamadan satmasının haram olduğunu söylemiştir. (İM2246 İbn Mâce, Ticâret, 45.) Bizzat kendisi, yaptığı alışverişe dair bir belgeye, satılan şeyde herhangi bir kusur bulunmadığı kaydını düşmüştür. (B2079 Buhârî, Büyû’, 19.) Böylece o, insanların, başta gıda, giyim ve barınma gibi temel ihtiyaçları olmak üzere, hayatlarını sürdürebilmek için gerek duyduğu her şeyi alıp satarken dürüst ve samimi olmalarını temin edecek bir ortam oluşturmayı amaçlamıştır. Söz gelimi bazı kişilerin sağmal hayvanlarını satmak istediklerinde sütü bol görünmesi için birkaç gün sağmadan bekletmelerini “aldatma” olarak nitelemiş ve bu davranışın hiçbir Müslüman için helâl olmadığını ifade etmiştir. (İM2241 İbn Mâce, Ticâret, 42.) Bununla birlikte hayvan alan bir kimsenin üç gün içinde sağdığı sütün değerini vermek şartıyla onu iade edebileceğini belirterek, (B2148 Buhârî, Büyû’, 64; M3831 Müslim, Büyû’, 24.) aldatmanın ve aldatılmanın önünü kapatmıştır.

İnsanlar arasındaki aldatma çeşitli şekillerde ortaya çıkmaktadır. Ancak bu noktada Peygamberimizin Müslümanların ticarî faaliyetlerine ilişkin yaptığı uyarılar belirgin bir biçimde öne çıkmaktadır. Meselâ, kendi döneminde pazara mal satmaya gelen köylüleri yolda karşılayan tüccarlar, fiyatlar henüz belirlenmeden malları ucuza almaya çalışırlardı. Alıcı gibi davranarak müşteri kızıştıranlar da mevcuttu. İnsanların kandırılmasını engellemek isteyen Peygamber Efendimiz, bu tür uygulamalardan uzak durulmasını istemişti. (B2150 Buhârî, Büyû’, 64.)

Çarşı ve pazar gibi yerler ahlâkî olgunluğa erişmemiş, kendi menfaatlerini ön plana çıkaran kişiler için yalana, hileye, haksızlığa daha müsait ortamlardı. Resûl-i Ekrem’in, “Allah’a en sevimli yerlerin mescitler; en sevimsiz yerlerin ise çarşılar olduğu” (M1528 Müslim, Mesâcid, 288.) sözü hem bu gerçeğe dikkat çekiyor hem de böyle yerlerde özel bir duyarlılıkla hareket edilmesi gerektiğini hatırlatıyordu.

Ölçü ve tartı konusunda tam bir keyfîliğin hüküm sürdüğü câhiliye toplumunda insanlar, kendileri bir şey satın alırken ölçü ve tartıyı tam tutuyor, başkalarına satarken eksik yapıyorlardı. İşte, “ölçü ve tartıda hile yapanlar” anlamına gelen Mutaffifîn sûresinin ilk âyetleri bu konuda nâzil olmuş ve bundan sonra Müslümanlar bu konuda daha hassas davranmaya başlamışlardı. (İM2223 İbn Mâce, Ticâret, 35.)

Peygamberimizin ağır uyarısını bir başkasının imanına hemen hükmetmek için kullanmayalım. Önce kendi davranışımızı düzeltelim. Sattığımız şeyi, sunduğumuz hizmeti ve verdiğimiz bilgiyi dürüstçe anlatalım. Karşı tarafın bilmediğini bilerek gizleyip kararını yanlış yönlendirmeyelim.

Bir malın veya işin eksik tarafını açıkladığımızda belki kısa vadeli kazancımız azalır. Fakat helâl kazanç, karşı tarafın hakkını koruyan bir açıklık ister. “Piyasada herkes böyle yapıyor” sözü hesabımızı kaldırmaz. İşimizdeki bereketi yalnız daha çok elde etmekte değil, temiz ve güvenilir kalmakta da arayalım.

Görevimiz bize insanları kullanma hakkı vermez

عَنِ الْحَسَنِ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ زِيَادٍ عَادَ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ فِى مَرَضِهِ الَّذِى مَاتَ فِيهِ. فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ: إِنِّى مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) سَمِعْتُ النَّبِيَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) يَقُولُ: “مَا مِنْ عَبْدٍ اسْتَرْعَاهُ اللَّهُ رَعِيَّةً، فَلَمْ يَحُطْهَا بِنَصِيحَةٍ، ﴿إِلاَّ﴾ لَمْ يَجِدْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ.”

Hasan(-ı Basrî) tarafından rivayet edildiğine göre, (Basra Emîri) Ubeydullah b. Ziyâd ölüm döşeğinde yatmakta olan Ma’kıl b. Yesâr’ı ziyarete gider. Ma’kıl ona der ki, “Sana Resûlullah’tan (sav) duyduğum bir hadisi söyleyeyim. Peygamber’i (sav) şöyle derken işittim: “Allah’ın kendisine yöneticilik verip de yönettiği kimseleri sadakat ve samimiyetle koruyup gözetmeyen kimse, cennetin kokusunu alamaz.” (B7150 Buhârî, Ahkâm, 8)

Esasen bir kimsenin, başkalarını aldatsa bile, insanların yaptığı her şeyden haberdar olan Yüce Rabbimizi (İsrâ, 17/17.) aldatması mümkün değildir. Bu yüzden Yüce Allah’ın kullarını ve dolayısıyla o kulların Rabbi olan Allah’ı kandırdığını düşünen, gerçekte sadece kendini kandırmaktadır: “Onlar

Allah’ı ve müminleri aldatmaya çalışırlar. Oysa sadece kendilerini aldatırlar da farkında değillerdir.” (Bakara, 2/9.)

Diğer yandan her ne surette olursa olsun bir başkasını “aldatmamak” temel bir dinî ve ahlâkî düstur olduğu gibi, aynı zamanda “aldanmamak” da önemli bir husustur. Peygamberimiz, karakter itibarıyla saf bir sahâbî olan ve alışverişte kolaylıkla kandırılabilen Münkız b. Amr’a önce alışveriş yapmamasını söylemiş, ancak o alışveriş yapmadan edemeyeceğini belirtince de hiç değilse alışveriş esnasında “Aldatma yok.” diyerek muhataplarını uyarmasını tavsiye etmiştir. (D3501 Ebû Dâvûd, Büyû’ (İcâre), 66.)

“Mümin, aynı delikten iki defa sokulmaz.” (B6133 Buhârî, Edeb, 83.) hadisi de Müslümanların aynı hataya iki defa düşmek suretiyle aldanmamaları gerektiğine işaret eder. Kişi çevresini ve insanları iyi tanımalı, onlardan gelebilecek tehlike ve zararlara karşı şuurlu olmalıdır. Kendi tecrübeleri kadar başkalarının tecrübelerinden de istifade etme yoluna gitmelidir. Bu husus, insanlarla ilişkilerin temelde güven üstüne kurulması, ancak ihtiyatlı davranmanın da elden bırakılmaması anlamına gelir.

Bir yöneticinin, aile büyüğünün veya hizmet sorumlusunun sözü daha çok kişiyi etkileyebilir. Bu güç arttıkça dürüstlük ihtiyacı da artar. Emanet parayı başka amaçla kullanmak, gerekli bilgiyi saklamak ve yetkiyi şahsî menfaate çevirmek büyük bir sorumluluktur.

Bize güvenildiğinde hesabı belirsiz bırakmayalım. Kararlarımızın gerekçesini açıklayalım, gerekli kaydı tutalım ve bir hata olduğunda gizlemek yerine düzeltelim. Ortak işin başarısını yalnız güzel sunumla ölçmeyelim. İnsanların hakkı gerçekten korunuyor mu? Sorumluluğumuzu bu soruyla birlikte taşıyalım.

Tedbirli olmak kardeşliğe aykırı değildir

عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ (رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ) عَنِ النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “لاَ يُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ وَاحِدٍ مَرَّتَيْنِ.”

Ebû Hüreyre’den (ra) rivayet edildiğine göre, Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: “Mümin, aynı delikten iki defa sokulmaz.” (B6133 Buhârî, Edeb, 83)

Peygamber Efendimizin aldatmama ve aldanmama ile ilgili tavsiye, emir, uyarı ve yasaklarının daha çok alışveriş alanıyla ilgili olduğu dikkat çekici bir husustur. Ancak Peygamberimiz (sav), hangi alanda olursa olsun insanların aldatılmasına karşı çıkmış, hatta şakayla bile olsa buna asla müsaade etmemiştir. Nitekim o, “Ben (her hâl ve şartta) sadece hakikati söylerim.” buyurmuştur. (T1990 Tirmizî, Birr, 57.) Allah Resûlü’nün bu konudaki tavrına tanıklık edenlerden birisi de o zaman küçük yaşta olan Abdullah b. Âmir’dir. Abdullah şöyle anlatır: “Bir gün Resûlullah (sav) evimize ziyarete gelmişti. Ben henüz küçücük bir çocuktum. O otururken ben oyun oynamak için dışarı çıkmak istemiştim. Bu sırada annem, ‘Abdullah! Yanıma gel. Bak sana ne vereceğim!’ dedi. Bunun üzerine Resûlullah (sav), ‘Çocuğa ne vereceksin?’ diye sordu. Annem, ‘Ona hurma vereceğim.’ deyince, Peygamberimiz (sav) şöyle buyurdu: ‘Eğer çocuğa bir şey vermeseydin, bu söz (amel defterine) bir yalan olarak yazılacaktı.’” (HM15793 İbn Hanbel, III, 447.)

Şakalarda ve hatta bazı zor durumlarda kalındığında açıkça yalan söylemek yerine mecaz, kinaye, tevriye gibi edebî sanatlardan yararlanma cihetine gidilebiliyordu. Medine’ye hicret yolunda Allah Resûlü’ne yârenlik eden Hz. Ebû Bekir’in yolculuk esnasında gösterdiği incelik ve söz ustalığı da burada anılmaya değerdir. Hz. Ebû Bekir, saç ve sakalı ağardığından ihtiyar görünüyor, ticaret için çeşitli yerlere gidip geldiğinden de daha fazla tanınıyordu. Yolda karşılaştıkları kişiler, “Ey Ebû Bekir, şu önündeki adam kimdir?” diye sorduklarında, “Bu, bana doğru yolu gösteren rehberdir.” diye cevap vermişti. Muhatapları Peygamberimizi, gidecekleri yolu tarif eden bir rehber olarak anlarken o, bu sözüyle Resûl-i Ekrem’in kendisi için hidayet rehberi olduğunu kastediyordu. (B3911 Buhârî, Menâkıbü’l- ensâr, 45.)

Peygamberimizin “doğruluk ve sadakat timsali” olarak bilinen bu güzide sahâbîsi, Mekke müşriklerinin kendilerini aradığı zorlu hicret yolculuğunda bile insanları kandırma yoluna gitmemişti. Bu davranış, bütün Müslümanlar için önemli bir mesaj niteliğindeydi. O, bu tavrıyla, zor durumlarda bile insanları aldatmak yerine, söz sanatının inceliklerini kullanarak bir çıkış yolu bulmanın mümkün olabileceğini gösteriyordu.

Peygamber Efendimiz, aralarındaki anlaşmazlığı gidermesi amacıyla kendisine müracaat edenleri doğru sözlü ve samimi olmaları konusunda sık sık uyarırdı. Zira Allah’ın vahiyle bildirmediği konularda, o da diğer insanlar gibi gördüklerine ve duyduklarına göre karar veriyordu. Bazı kişiler ise yaptıkları konuşmalarla daha etkileyici ve daha inandırıcı olabiliyorlardı. Hatta bazıları asılsız deliller göstererek ve yalancı şahitler tutarak gerçeğin aksi yönde bir karar alınmasına sebep teşkil ediyorlardı. Peygamberimiz, haksız olduğu hâlde haklı görünmeye çalışan kimseleri ikaz ederek bu tür yollarla elde edilen kazancı, “elde tutulan bir ateş parçası” olarak nitelemiş ve bundan şiddetle kaçınmak gerektiğini belirtmiştir. (B6967 Buhârî, Hiyel, 10; M4473 Müslim, Akdiye, 4.)

Müminin aynı delikten iki defa sokulmaması, yaşadığımızdan ders çıkarmaya çağırır. Bir kez zarar gördüğümüzde gerekli sınırı koyabilir, şartları yazılı hâle getirebilir ve araştırma yapabiliriz. Hüsnüzan, aynı zarara tedbirsizce dönmek zorunluluğu değildir.

Bununla birlikte bir kişinin aldatması yüzünden herkesi suçlamayalım. Somut davranışı ve bilgiyi değerlendirelim. Kendi güvenliğimizi korurken masum insanların haysiyetini çiğnemeyelim. Tedbirli ve adil bir tavır mümkündür. İyi niyetimizle aklımızı birbirinden ayırmadan hareket edelim.

Kalbimizde samimiyeti, işimizde açıklığı koruyalım

إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا۟ ٱلْأَمَٰنَٰتِ إِلَىٰٓ أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ ٱلنَّاسِ أَن تَحْكُمُوا۟ بِٱلْعَدْلِ إِنَّ ٱللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُم بِهِۦٓ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ سَمِيعًۢا بَصِيرًا

Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor. Doğrusu Allah, bununla size ne güzel öğüt veriyor! Şüphesiz ki Allah hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir. (Nisâ 4/58)

Diğer taraftan, Peygamberimizin en önemli sünnetlerinden olan istişare konusunda da son derece titiz davranmak, başkalarına yol gösterirken doğrudan ve haktan ayrılmamak gerekir. Zira bir Müslüman ancak hakkı tavsiye edebilir (Asr, 103/3.) ve danışanı yanlış ve zarar verecek şekilde yönlendirmek de bir aldatmadır. Allah Resûlü (sav), “Her kim kardeşine bile bile gerçek dışı bir tavsiyede bulunursa kardeşine ihanet etmiş olur.” buyurmuştur. (D3657 Ebû Dâvûd, İlim, 8.)

Şu hâlde gerek sorunlarına çözüm arayan kişilerin, gerekse bu sorunları giderecek makamlarda bulunanların adalet, eşitlik, doğru sözlülük, samimiyet gibi temel ahlâkî değerlere daima bağlı kalmaları şarttır. Aksi takdirde bu değerlerin yerini haksızlık, tarafgirlik, yalan ve aldatma gibi toplumu birbirine düşüren, kardeşlik bağlarını koparan, güven ve istikrar ortamını zedeleyen hususların alması kaçınılmazdır. İşte burada Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur: “Allah’ın kendisine yöneticilik verip de yönettiği kimseleri sadakat ve samimiyetle koruyup gözetmeyen kimse, cennetin kokusunu alamaz.” (B7150 Buhârî, Ahkâm, 8.) Her Müslüman kendine düşen vazifeleri yaptıktan sonra, işin ehli kişilere danışmayı da bir erdem olarak kabul etmelidir. Kuşkusuz bir bilene danışmak, o kişinin görüşlerine değer vermek anlamına geldiği gibi, tek yönlü bakış açısının doğuracağı yanılgılardan da insanı kurtarır.

Aldatmanın ve aldanmanın söz konusu olabileceği ilişkiler ağının en önemlilerinden biri de hiç şüphesiz eşler arasında olandır. Meselâ, Tâifli sahâbî Mugîre b. Şu’be, Peygamberimize gelerek Medineli Müslümanlardan olan bir hanımla evlenmek istediğini söyleyince, Resûlullah, “Onu gördün mü?” demiştir. Mugîre, “Hayır.” cevabını verince, Allah Resûlü, “Öyle ise, git de onu gör! Zira ensarın gözlerinde bir farklılık (bozukluk ve küçüklük) vardır.” buyurmuştur. (M3485 Müslim, Nikâh, 74.) Böylece Allah Resûlü evlilik öncesi tarafların birbirlerini görmelerini ve tanımalarını istemiş, müstakbel eşlerin birbirleri arasında yakınlık ve muhabbet sağlanması için bunu gerekli görmüştür. (N3237 Nesâî, Nikâh, 17.) Çünkü bu aşamada tarafların yapmacık ve hilekâr davranışlar sergilemek yerine, içten ve dürüst olmaları, kendi gelecekleri açısından son derece önemli bir husustur. Evlilikten sonra da eşlerin birbirlerine olan sevgi bağlarının koparılmaması gerekir. Bu yüzden Peygamberimiz evli çiftlerden herhangi birini eşine karşı kışkırtmayı ve kandırmayı, Müslüman kişiliğinden ayrılmak olarak nitelemiş, (D2175 Ebû Dâvûd, Talâk, 1.) aynı şekilde bir hizmetçi ile efendisinin arasını açmayı da kendi yolundan uzaklaşmak olarak değerlendirmiştir. (D5170 Ebû Dâvûd, Edeb, 125-126.)

Peygamber Efendimiz, savaş maksadıyla sefer düzenleyeceği zaman, gideceği yeri gizli tutarak başka bir yere gidiyormuş izlenimi verir ve bizzat kendisi bunu ‘harp hilesi’ olarak izah ederdi. (D2637 Ebû Dâvûd, Cihâd, 92.) Peygamberimiz, “Harp, hiledir.” (B3030 Buhârî, Cihâd, 157.) sözüyle bir taraftan savaşta başvurulacak çeşitli taktik ve stratejilerin aldatma sayılamayacağını ifade ederken, diğer taraftan düşmanın da benzer stratejileri uygulayabileceğini, dolayısıyla uyanık ve dikkatli olunması gerektiğini hatırlatmaktadır. Zira alınacak önlemler ve geliştirilecek taktikler konusunda gizli hareket ederek düşmanı yanıltmak bir savaş stratejisidir. Bu da Peygamberimizin özel şartlarda takip edilmesi gereken bir sünneti olarak değerlendirilmelidir. Ancak o, savaş sonrası zamanlarında dahi verdiği sözleri tutmuş, yaptığı antlaşmalara sadık kalmış, insanları asla aldatmamıştı. Bu noktada Hudeybiye Antlaşması henüz imzalanma safhasındayken ayağındaki prangaları sürükleyerek gelen ve müşriklerin elinden kaçarak kendisine sığındığını söyleyen Ebû Cendel’e, antlaşmanın, “Mekke’den gelerek Müslümanlara sığınan, Müslüman bile olsa Mekkelilere iade edilecektir.” (B2711 Buhârî, Şurût, 1.) şeklindeki maddesini hatırlatması ve ahdine sadık davranarak Ebû Cendel’i geri çevirmek zorunda kalması son derece etkileyici bir örnektir. (B2700 Buhârî, Sulh, 7.)

Bir ilişkide asıl amacımızı gizleyip insanı yalnız bir araca dönüştürmek de gönlümüzdeki samimiyeti bozar. Sevgi, dostluk ve hizmet adıyla bir menfaat arıyorsak bunu dürüstçe fark edelim. Başkasının güvenini kendi ihtiyacımızın sınırsız kaynağı sanmayalım.

Bugün açıkça anlatmadığımız bir şartı, sakladığımız bir kusuru veya yanlış düzenlediğimiz bir hesabı düzeltelim. Zarar verdiysek telafiye yönelelim. Güven bir sözle hemen geri gelmeyebilir; dürüst davranışın devamı gerekir. Rabbimizin rızasını arayan mümin, kendi lehine de olsa hileyi normal saymadan yaşamaya çalışır.

Gönlümüzü Rabbimize açalım

Allah’ım! Bize dürüst bir kalp, açık bir söz ve helâl bir kazanç ver. İnsanların bilgisizliğinden, ihtiyacından ve güveninden çıkar sağlamaktan Sana sığınırız. Elimizdeki yetkiyi emanete uygun kullanmayı nasip et.

Rabbimiz! Sakladığımız kusuru açıklamaya, yanlış hesabı düzeltmeye ve verdiğimiz zararı onarmaya cesaret ver. Aldatılmış kardeşlerimize doğru yardım ve adalet nasip et. Tedbir alırken masum insanları suçlamaktan bizi koru.

Ya Rabbi! Evlerimizde, dostluklarımızda ve işimizde samimiyet hâkim olsun. Çocuklarımız güvenin nasıl korunduğunu bizde görsün. Bizi küçük menfaatler uğruna büyük emanetleri harcamayan, helâl ve doğru yolda rızanı arayan kullarından eyle. Âmin.

Kaynak: Diyanet kaynak metni, 3. cilt, 503–512. sayfalar. Ayet ve hadislerin asıl kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir. Arapça ayet metni: Tanzil Project, Uthmani 1.1, CC BY 3.0; meal: Diyanet İşleri Başkanlığı.