Hadislerle İslâm.. "Ağız ve Diş Temizliği: Peygamberlerin Ortak Sünneti" Konulu Hadislerle İslâm Vaazı sitemize eklenmiştir..
Ağız ve Diş Temizliği: Peygamberlerin Ortak Sünneti
Hamd, temizliği ve güzel davranışı sevdiren Yüce Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, evinde ve toplum içinde nezaketi koruyan Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa’ya, onun ailesine, ashâbına ve yolundan yürüyen bütün müminlere olsun.
Aziz kardeşlerim, bazen küçük gördüğümüz bir alışkanlık hem kendimizle hem çevremizle ilişkimizi etkiler. Ağız ve diş temizliği bunlardan biridir. Peygamberimizin gösterdiği özeni dinlerken bunu yalnızca eski bir aracın adıyla sınırlamayalım.
Sünnetin öğrettiği dikkati kendi hayatımızda nasıl sürdüreceğimizi düşünelim. Düzenli bakım, gerektiğinde diş hekimine başvurma ve yakınımızı rahatsız etmemeye çalışma bir arada önem taşır. Bedeni koruyan dikkat, insanın onurunu gözeten bir nezaketle yürüsün.
Temizliğin ibadetle buluşması
عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِى عَتِيقٍ قَالَ: حَدَّثَنِى أَبِى قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) قَالَ: “السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ.”
Abdurrahman b. Ebû Atîk, babası aracılığıyla Hz. Âişe’den şunu nakletmiştir: Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurdu: “Misvak ağzı temizler, (ağzı temizlemek de) Allah’ı hoşnut eder.” (N5 Nesâî, Tahâret, 5)
Artık vakit tamamdı. Yolculuk emareleri iyice belirmişti. Resûlullah (sav) mübarek başını sevgili eşi Hz. Âişe’nin göğsüne yaslamış, Rabbine kavuşmayı bekliyordu. Bu sırada huzura, Hz. Âişe’nin kardeşi Abdurrahman girdi. Elindeki misvak Resûlullah’ın dikkatini çekmişti. Eşini çok iyi tanıyan Hz. Âişe, onun misvakı almak istediğini anlamıştı. “Onu senin için alayım mı?” diye sordu. Resûl-i Ekrem, “Evet.” dercesine başını salladı. Hz. Âişe kardeşinden misvakı aldı ve onu Âlemlerin Efendisi’ne vermek istedi. Ancak Allah Resûlü’nün misvakın ucunu yumuşatacak kadar dahi gücü yoktu. Bu sefer Âişe, “Onu senin için (ıslatıp) yumuşatayım mı?” diye sordu. Allah Resûlü’nün mübarek başları yine hareket etti. “Evet.” diyordu. (B4449 Buhârî, Meğâzî, 84.) Belli ki artık dil sükûta başlamış, gözler konuşuyordu. Maksat anlaşılmıştı. Hz. Âişe hemen misvakın ucunu kesti, ezip yumuşattı ve onu Resûlullah’a uzattı. (B4438 Buhârî, Meğâzî, 84; HM26879 İbn Hanbel, vI, 274.) Allah Resûlü misvakı aldı ve onu ağzında gezdirdi. Ebedî âleme giderken bile dişlerini temizliyordu. Bir taraftan da, “Lâ ilâhe illâllâh! Gerçekten de ölümün sıkıntıları var.” diyordu. (B4449 Buhârî, Meğâzî, 84.)
Bütün hayatı boyunca ashâbına temizliğin önemini vurgulamıştı Peygamberimiz. Hayatının son anlarında da ümmetine temizliği öğütlüyordu. Özellikle de ağız ve diş temizliğini.
Temizlik, kişinin maddî ve mânevî kirlerden arınması, iç ve dış dünyasının temiz olması anlamlarına gelir. Temizliğe oldukça önem veren ve elbisemizden çevremize kadar her şeyi temiz tutmamızı isteyen dinimizde, temizlik bir kısım ibadetlerin şartı olduğu gibi sağlıklı yaşamın da olmazsa olmazlarındandır. İnsan fıtratında bulunan temiz olma isteği aynı zamanda kişinin kendisine, diğer insanlara ve Rabbine karşı saygısını gösterir. Ağız ve diş temizliği de insanın fıtratına uygun olan bu temiz olma isteğinin bir parçasıdır. Peygamberimiz diş temizliğinin fıtrattan olduğunu bildirmiş (M604 Müslim, Tahâret, 56.) ve şöyle buyurmuştur: “Dört şey peygamberlerin sünnetlerindendir: Utanma duygusu, güzel koku sürünmek, misvak kullanmak ve evlenmek.” (T1080 Tirmizî, Nikâh, 1; HM23978 İbn Hanbel, v, 422.)
“Bir şeyi ovalamak” anlamına gelen “sivâk” kelimesinden türeyen “misvak”, erâk isimli ağacın dallarından elde edilen ve ağız temizliği için kullanılan aletin ismidir. Hadislerde “sivâk” ve “misvak” kelimeleri genellikle aynı anlamda kullanılmaktadır.
Misvağın ağzı temizleyip Rabbi razı eden yönünün bildirilmesi, basit bir bakım işine kulluk şuuru kazandırıyor. Bir sünneti sevmek, onun öğretmek istediği dikkati anlamaya da emek vermektir.
Bakımı yalnızca başkalarının göreceği bir gün için yapmayalım. Kendi sağlığımız ve yakınlarımızla ilişkimiz içinde düzenli bir özen arayalım. Kullanılacak yöntem ve kişisel ihtiyaç konusunda diş hekimimizin önerisini gözetelim. Tarihî bir aracın hatırası, günümüzdeki gerekli bakımın yerine geçecek bir garanti gibi anlatılmasın.
Bir alışkanlığın devamı için bazen yalnızca istemek yetmez; gündelik düzen içinde ona yer açmak gerekir. Bakımımızı hep aceleyle geçilen bir araya sıkıştırıyorsak ihmalimiz tekrarlanabilir. Kendi şartımızda nasıl bir düzen kurabileceğimizi düşünelim. Kullanılan aracın temizliğine, kişisel oluşuna ve uygunluğuna dikkat edelim. Sağlıkla ilgili bir sorumuz varsa diş hekimine danışalım. Bir ağrı veya belirtiyi her zaman aynı sebeple açıklayamayız. İnternette duyduğumuz bir yöntemi kesin çözüm diye denemek veya yaymak yerine ehil bilgi arayalım. Sünneti sevmek, bedenimizin gerçek ihtiyacını önemsememize ve gerekli yardımı geciktirmememize de vesile olsun.
Bir sünneti öğrenirken sevincimiz davranışımıza da ulaşsın. Bugün küçük bir ihmalimizi düzeltmek, yarın daha düzenli bir alışkanlığa kapı açabilir. Gösterişsiz ve devamlı bir özen arayalım.
Evde de süren bir nezaket
عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: سَأَلْتُ عَائِشَةَ قُلْتُ بِأَيِّ شَيْءٍ كَانَ يَبْدَأُ النَّبِيُّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) إِذَا دَخَلَ بَيْتَهُ؟ قَالَتْ: بِالسِّوَاكِ.
Mikdâm b. Şureyh’in naklettiğine göre, babası (Şureyh b. Hânî) şunları anlatmıştır: “Âişe’ye, ‘Peygamber (sav) evine girdiği vakit ilk önce ne yapardı?’ diye sordum. ‘Misvak kullanırdı.’ dedi.” (M590 Müslim, Tahâret, 43)
Ağız ve diş bakımı, insanın kişisel sağlığı açısından önemlidir. Allah Resûlü’nün sağlıkla ilgili tavsiyelerinin çoğu bugün koruyucu hekimlik denen hastalığı engelleyici tedbirlerin alınmasına yöneliktir. Ağız bakımı ile ilgili tavsiyeleri de bu yöndedir.
İnsanoğlunun, hastalık gelmeden önce sağlığının değerini bilmesi gerektiğine işaret eden Peygamberimiz, (NM7846 Hâkim, Müstedrek, Iv, 341.) ağız ve diş temizliği konusundaki titizliği ile Müslümanlara örnek olmuştur. Bazı sahâbîler, özellikle oruçluyken Peygamber Efendimizin günde kaç defa dişlerini misvakladığını sayamadıklarını söylemişlerdir. (HM15766 İbn Hanbel, III, 446.) Allah Resûlü gün içerisinde birçok kez diş bakımı yapar, bu konudaki hassasiyetini “Diş temizliği konusunda size çok telkinde bulunduğumu (biliyorsunuz)!” (N6 Nesâî, Tahâret, 6; B888 Buhârî, Cum’a, 8.) şeklinde dile getirirdi.
Ashâb-ı kirâmın beyanlarına göre, Peygamber Efendimiz dişlerini temizlemek üzere geceleyin birkaç kez misvaklardı. (N1705 Nesâî, Kıyâmü’l-leyl, 39.) Gece teheccüd namazı kılmak için her kalkışında namazdan önce mutlaka misvak kullanırdı. (B1136 Buhârî, Teheccüd, 9; M593 Müslim, Tahâret, 46.) Müminlerin annesi Hz. Âişe’nin anlattığına göre, “Peygamberimizin (sav) abdest suyu ve misvakı yatmadan önce (hazırlanıp belli bir yere) konurdu. Gece kalkınca önce tuvalet ihtiyacını giderir sonra da dişlerini temizlerdi.” (D56 Ebû Dâvûd, Tahâret, 30.) İbn Abbâs da “Resûlullah’ın (sav) geceleyin ikişer rekât namaz kıldığını, her iki rekâttan sonra ağız ve diş temizliği yaptığını” belirtiyordu. (İM288 İbn Mâce, Tahâret, 7.) Peygamber Efendimiz sadece gece uykusundan kalktığında değil, gündüz uykusunun ardından da mutlaka abdestten önce dişlerini temizlerdi. (M596 Müslim, Tahâret, 48.)
Âişe validemizin hatırasında eve giren Peygamberimizin temizliğe gösterdiği dikkat var. İnsanlar için özenli olup evdeki en yakınlarını önemsiz saymayan bir ahlâk görüyoruz.
Eşimizin, çocuğumuzun ve birlikte yaşadığımız insanların rahatını düşünelim. Bir ihtiyaç hakkında konuşurken kırıcı olmadan, mahremiyeti koruyarak konuşalım. Bakımda zorlanan bir büyüğümüzü utandırmayalım; neye ihtiyacı olduğunu soralım. Nezaket, bir eksikliği alay konusu yapmak değil, incitmeden iyiliğe yardımcı olmaktır.
Bir büyüğümüz kendi bakımını eskisi kadar rahat yapamıyor olabilir. Bu ihtiyacı başkalarının içinde açarak onu mahcup etmeyelim. Önce kendisiyle uygun bir zamanda konuşalım. Yardımın biçimine onun da katılmasına izin verelim. Mahremiyeti korumak, bakımın bir ayrıntısı değil, insan onurunun gereğidir. Aile içinde bu işi sürekli bir kişinin omzuna da bırakmayalım. Yapabileceğimiz desteği paylaşalım. Çocuğumuz bize bakarak yaşlıya nasıl yaklaşılacağını öğrenir. Onun yanında gösterdiğimiz sabır, ileride kendisinin de başkasına sunacağı merhametin hatırası olabilir. Peygamberimizin eve girişteki nezaketini anarken kendi evimizdeki yakınlığı da bu dikkatle düzenleyelim.
Özen, kendini beğenmişlik değildir
يَٰبَنِىٓ ءَادَمَ خُذُوا۟ زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا۟ وَٱشْرَبُوا۟ وَلَا تُسْرِفُوٓا۟ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلْمُسْرِفِينَ
Ey Ademoğulları! Her mescitde ziynetinizi takının (güzel ve temiz giyinin). Yiyin için fakat israf etmeyin. Çünkü O, israf edenleri sevmez. (A’râf 7/31)
Ağız ve diş bakımının kişisel yararları yanında toplumu ilgilendiren bir başka boyutu da vardır. Şöyle ki mümin kendisi ile ünsiyet kurulabilen yani dostluk geliştirilebilen kişidir. (HM9187 İbn Hanbel, II, 400.) Kendisiyle barışık olan müminin, Rabbi ile arasındaki ilişki nasıl pak ve nezih ise, insanlarla ilişkileri de yakın ve samimi olmalıdır. Bunu sağlamak için mümin, görünüşüne ve temizliğine dikkat etmesi gerekir. Ağız kokusu ve bakımsız dişlerin hoş olmayan görüntüsü insanları rahatsız eder. Bu durum, özellikle ailede birbirleriyle sıkı ilişki içerisinde bulunan fertlerin arasındaki ünsiyeti zedeleyici bir etki yapmaktadır.
Allah Resûlü ağız ve diş temizliği konusunda gösterdiği titizlikle, hayatın büyük bir bölümünü birlikte geçirdiği eşlerine karşı nezaketi elden bırakmazdı. Şureyh b. Hâni şöyle anlatmıştı: “Âişe’ye, ‘Peygamber (sav) evine girdiği vakit ilk önce ne yapardı?’ diye sordum. ‘Misvak kullanırdı.’ dedi.” (M590 Müslim, Tahâret, 43; D51 Ebû Dâvûd, Tahâret, 27.) Onun evine gelenler bu durumu müşahede edebiliyordu. Ebû Musa el-Eş’arî, “Bize bir binit temin etmesi için Resûlullah’ın yanına gittik. Onu, dilinin üstünü misvak ile temizlerken gördüm.” demişti. (D49 Ebû Dâvûd, Tahâret, 26; M592 Müslim, Tahâret, 45.)
Aile içerisinde sağlanan bu ünsiyet toplumun diğer bütün birimlerine de taşınmalıdır. Allah Resûlü, “Size ne oluyor da benim yanıma dişleriniz sararmış bir hâlde misvak kullanmadan geliyorsunuz?” (HM15741 İbn Hanbel, III, 444.) sözleriyle Müslüman kişinin görünüşüyle ve temizliği ile kendisine dikkat etmesi gerektiğini söyler. Böylece genel temizliğin bir parçası olan ağız ve diş temizliğinin toplum içine çıkılırken uyulması gereken önemli bir kural olduğunu hatırlatır. Örneğin cuma namazı gibi insanların toplu hâlde ifa ettiği ibadetlere giderken ağız ve diş temizliğine dikkat edilmelidir. Nitekim Resûlullah (sav) bir cuma günü hutbeden cemaate şöyle hitap etmiştir: “Ey Müslüman topluluğu! Bu, Allah’ın bayram kıldığı bir gündür. O hâlde gusledin. Yanında koku olan kimsenin onu sürünmesinde sakınca yoktur. Misvak kullanın.” (MU144 Muvatta’, Tahâret, 32.) Bir başka sefer Resûlullah’ın (sav) huzuruna ihtiyaç sahibi iki kişi gelmiş, bunlardan birisi Allah Resûlü’ne durumlarını arz etmek için konuşmaya başlamıştı. Ancak konuşan şahsın ağzı kokuyordu. Peygamberimiz, konuşan kişinin ağzından kötü koku gelince ona, “Misvak kullanmıyor musun?” sorusunu yöneltmişti. (HM2409 İbn Hanbel, I, 268.)
Ayet ibadete hazırlanırken özeni hatırlatıyor. Temiz olmakla gösteriş yapmak aynı şey değildir. Niyetimizi doğru tutarak bedenimize ve çevremize dikkat edebiliriz.
Camide, işte veya aile içinde insanlar bizimle yan yana gelir. Başkasını rahatsız etmemeye emek verelim. Bunun yanında sağlık veya imkân sebebiyle zorlanan kimseyi kolayca yargılamayalım. Bir çocuğa bakım alışkanlığı kazandırırken sabırlı ve teşvik edici olalım. Bizi izleyen gözler, öğüdümüz kadar davranışımızı da öğrenir.
Çocuklara temizlik öğretirken kıyaslamak ve korkutmak yerine anlamı gösterelim. Yaşına uygun biçimde öğrenmesine sabırla yardımcı olalım. Bir hatasında alay etmeyelim, beceremediği bir işi kişiliğinin kusuru saymayalım. Kendi davranışımızın da görüldüğünü unutmayalım. Öğüt veren büyük, söylediğini bütünüyle önemsemiyorsa çocuk için mesaj karışabilir. Her gün kusursuz olmak iddiasında değiliz; ama kendi ihmalimizi fark edip düzelttiğimizi de gösterebiliriz. Güzel alışkanlık, evdeki güvenin içinde daha rahat gelişir. Bu eğitimin dili kırıcı değil teşvik edici olsun. Temizliğin yanına sevgiyi koyduğumuzda, çocuk hem işin önemini hem kendisinin değerli olduğunu birlikte öğrenebilir.
Temiz ağız, doğru söz
وَيَسْـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَٱعْتَزِلُوا۟ ٱلنِّسَآءَ فِى ٱلْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّىٰ يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ ٱللَّهُ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلتَّوَّٰبِينَ وَيُحِبُّ ٱلْمُتَطَهِّرِينَ
Sana kadınların ay halini sorarlar. De ki: "O bir ezadır (rahatsızlıktır). Ay halinde kadınlardan uzak durun. Temizleninceye kadar onlara yaklaşmayın. Temizlendikleri vakit, Allah'ın size emrettiği yerden onlara yaklaşın. Şüphesiz Allah çok tövbe edenleri sever, çok temizlenenleri sever." (Bakara 2/222)
Resûlullah (sav), ashâbına ağız ve diş temizliği alışkanlığını kazandırmak için elinden geleni yapıyordu. Onun uyarı ve tavsiyeleri sonuç vermişti. Ashâb-ı güzîn de aynı hassasiyeti göstererek Resûlullah’ı örnek aldılar. Cüheyneli sahâbî Zeyd b. Hâlid, misvakını kâtiplerin kulaklarına kalem koydukları gibi koyarak namaza katılırdı. Namaza başlamadan misvakını kullanır, sonra onu yerine koyar ve namaza dururdu. (T23 Tirmizî, Tahâret, 18; HM22026 İbn Hanbel, v, 194.) Hz. Ali de şu tavsiyede bulunurdu: “Ağızlarınız Kur’an’ın yollarıdır. Onun için misvak kullanın.” (İM291 İbn Mâce, Tahâret, 7.) Misvak ile amaçlanan sadece diş temizliği olsa, Peygamber Efendimiz iki üç defa ile yetinebilirdi. Ama onun, “Ümmetime sıkıntı verecek olmasaydım, onlara her namaz vaktinde misvak kullanmalarını emrederdim.” (D47 Ebû Dâvûd, Tahâret, 25; T23 Tirmizî, Tahâret, 18.) sözü, ağız temizliğinin Yüce Allah’a ibadetle bütünleşen mânevî yönüne dikkat çekmekteydi. Namaz kılarken Allah’ın huzurunda olmanın, O’na yalvarıp yakarmanın, O’nun kelâmını okumanın gereği olan hürmet ve muhabbet, ağız temizliğini zorunlu kılmaktaydı. Belli ki Resûlullah (sav) Rabbinin huzuruna tertemiz çıkmak için elinden geleni yapıyordu. “...Şüphesiz Allah çok tevbe edenleri sever, çok temizlenenleri sever.” (Bakara, 2/222.) âyet-i kerimesinde de işaret edildiği üzere Rabbinin rızasını kazanmak için her huzura çıkışında ağız temizliğini ihmal etmiyordu. Bir keresinde bunu açıkça dile getirmişti: “Misvak kullanın. Çünkü misvak, ağzı temizler, (ağzı temizlemek de) Allah’ı hoşnut eder. Cebrail bana her gelişinde diş temizliğini o kadar çok tavsiye etti ki bana ve ümmetime bunun farz olacağından korktum. Ümmetimi zora sokmaktan korkmasaydım misvakı onlara farz kılardım...” (İM289 İbn Mâce, Tahâret, 7; N5 Nesâî, Tahâret, 5.)
Resûl-i Ekrem Efendimiz, misvakla ilgili aldığı emirlerden sonra Allah’ın ağız ve diş temizliğiyle ilgili bir âyet indireceğini düşünmeye bile başlamıştı. (HM2799 İbn Hanbel, I, 308.) Uhud’da şehid olan ve meleklerin yıkadığı sahâbî olarak bilinen Hanzala’nın oğlu Abdullah b. Hanzala’nın (TK14/436 Mizzî, Tehzîbü’l- kemâl, XIv, 436.) anlattığına göre Resûlullah, abdestli olsun olmasın her namaz için abdest almakla emrolunmuştu. Ancak bu ona zor gelince her namaz için abdest almak yerine misvak kullanmakla emrolundu. (D48 Ebû Dâvûd, Tahâret, 25.) Böylece ağız temizliği abdestin yerine konarak bir anlamda mânevî arınmanın bir parçası sayılmıştı. “Misvak kullanarak kılınan namazın misvaksız namaza üstünlüğü yetmiş kattır.” (HM26871 İbn Hanbel, vI, 272.) şeklindeki hadis ise ağız temizliğinin faziletini gösteriyor ve buna teşvik ediyordu.
İnsanın duygu ve düşüncelerini söze dökme, dolayısıyla hem Yüce Allah’a hem de insanlara kendisini ifade etme yolu olan ağız, en kıymetli organlarımızdan biridir. Bu sebeple misvak ve benzeri yöntemlerle maddî bakımdan temizlendiği gibi yalandan, çirkin ve boş sözlerden arındırılarak da mânevî bakımdan temiz tutulmalıdır. Kısacası her anlamda temiz bir ağız, Cenâb-ı Hakk’ın rızasına ulaşmaya vesile olacaktır.
Temizlenmeyi seven kullara dair hatırlatma, dışımızla içimizi birlikte düşünmeye davet ediyor. Ağzımıza özen gösterirken dilimizin taşıdığı sözü de gözetelim. Temizlik, yalanı ve kırıcı sözü meşru kılmaz.
Bugünden başlayarak bakımımıza düzenli bir vakit ayıralım. Gerekli bir kontrolü ertelemeyelim. Ailede bir eksikliği alay etmeden konuşalım. Peygamberimizin nezaketi, hem kendimize gösterdiğimiz özende hem başkasının yanında kullandığımız sözde yaşasın. Temizliğimiz yakınlık, sözümüz güven versin.
Ağzımızı temiz tutma gayretiyle sözümüzü temiz tutma gayretini birbirinden ayırmayalım. Bir insanın yanında nazikçe durup ardından hakkında doğru olmayan şeyleri söylemek bize güzel bir ahlâk bırakmaz. Konuşmadan önce bildiğimizin doğruluğunu ve söyleyişimizin gerekliliğini düşünelim. Bir kusuru düzeltmek gerekiyorsa uygun yerde ve onurunu gözeterek konuşalım. Evin içinde kullanılan küçümseyici lakapları da normalleştirmeyelim. Bu akşam bakımımıza özen gösterirken gün boyunca ağzımızdan çıkan bir sözü de hatırlayabiliriz. Bir özür veya düzeltme gerekiyorsa yapalım. Böylece bedenimizdeki temizlik, ahlâkımızda da daha güvenilir ve merhametli bir yakınlığa eşlik etsin.
Bu özeni başkasının kusurunu arayacağımız bir denetime dönüştürmeyelim. Bazen insan bakım imkânına ulaşmakta zorlanır, bazen bir sağlık ihtiyacı yaşar. Biz dışarıdan bütün şartını bilemeyiz. Yardım gerekiyorsa mahremiyetini ve rızasını gözetelim. Kendi düzenimizi iyileştirirken dilimizin yargılayıcı hâle gelmemesine dikkat edelim. Temizliği seven kalp, karşısındaki insanın değerini de korusun. Bir sorumluluğu öğrenmek bizi daha sert değil, daha dikkatli kılsın. Kendimize karşı gayretli, başkasına karşı merhametli olmak aynı ahlâkın içinde mümkündür. Peygamberimizin örneğindeki özeni de nezaketi de birlikte taşıyalım.
Gönlümüzü Rabbimize açalım
Allah’ım, bize bedenimize özen gösteren, dilini doğru kullanan bir kulluk nasip et. Temizliği sevdir; görünüşümüzü gösterişten, sözümüzü incitmekten koru.
Rabbimiz, bakım ihtiyacı yaşayanlara hayırlı imkânlar ve ehil yardım ihsan et. Çocuklarımıza sabırla güzel alışkanlıklar öğretelim. Yaşlılarımızı ve hastalarımızı utandırmadan destekleyelim. Peygamberinin evinde ve toplum içinde taşıdığı nezaketi örnek alalım. Ağzımızı temiz, dilimizi doğru, gönlümüzü merhametli tut. İbadetimiz ve insanlarla ilişkimiz rızana uygun olsun. Âmin.
Kaynak: Diyanet kaynak metni, 7. cilt, 449–458. sayfalar. Ayet ve hadislerin asıl kaynakları ilgili alıntıların yanında belirtilmiştir. Arapça ayet metni: Tanzil Project, Uthmani 1.1, CC BY 3.0; meal: Diyanet İşleri Başkanlığı.
